شرط فرضی حال با اگر و می
ساخت شرط فرضی حال با اگر و فعلهای دارای می؛ بیان موقعیت غیرواقعی در زمان حال، کاربرد داشتم و بودم و تفاوت آن با شرط واقعی در مثالهای روزمرهٔ فارسی.
۱. فرضی دربارهٔ زمان حال
گاهی دربارهٔ وضعیتی حرف میزنیم که اکنون واقعی نیست و نتیجهٔ آن را در ذهن تصور میکنیم. برای این کار از اگر و معمولاً فعلهایی مانند میدانستم و میرفتم استفاده میکنیم. شکل این فعلها گذشته است، اما در این کاربرد، معنی جمله به زمان حال مربوط میشود.
من الآن در تهران زندگی میکنم و از خانوادهام دورم.
اگر نزدیک خانوادهام زندگی میکردم، هر هفته به دیدنشان میرفتم.
یعنی اکنون نزدیک خانوادهام زندگی نمیکنم؛ دیدار هفتگی را در یک وضعیت فرضی تصور میکنم.
در این صفحه یاد میگیرید:
- یک وضعیت فرضی در زمان حال را بیان کنید؛
- شرط و نتیجه را با فعل مناسب بسازید؛
- این کاربرد را از شرط واقعی و عادت گذشته تشخیص دهید.
۲. ساخت شرط و نتیجه
این جمله دو بخش دارد: شرط، یعنی وضعیتی که تصور میکنیم؛ و نتیجه، یعنی چیزی که در آن وضعیت اتفاق میافتاد.
الگوی رایج چنین است:
اگر + ماضی استمراری، ماضی استمراری
ماضی استمراری از می + بن گذشته + شناسه ساخته میشود. برای نمونه، بن گذشتهٔ «رفتن»، «رفت» است: میرفتم، میرفتی، میرفت، میرفتیم، میرفتید، میرفتند.
| بخش جمله | نمونه | نقش در این بافت |
|---|---|---|
| وضعیت واقعی | الآن ماشین ندارم. | واقعیت کنونی |
| شرط فرضی | اگر ماشین داشتم، | وضعیت متفاوتی که تصور میکنم |
| نتیجهٔ فرضی | با ماشین به محل کار میرفتم. | نتیجه در آن وضعیت |
در این ساخت، برای «داشتن» به معنی مالکیت از داشتم، داشتی، داشت… استفاده میکنیم، نه «میداشتم». برای بیان حالت با «بودن» نیز بودم، بودی، بود… رایج است. پس وجود «می» در هر دو بخش اجباری نیست.
الآن وقت آزاد ندارم. اگر وقت داشتم، بیشتر کتاب میخواندم.
خانهٔ من کوچک است. اگر خانهام بزرگتر بود، یک میز بزرگ میخریدم.
راه را نمیدانم. اگر راه را میدانستم، به تو نشان میدادم.
۳. منفیکردن و جای بخشها
برای منفیکردن فعل دارای «می»، از نمی استفاده میکنیم: نمیرفتم، نمیدانستم، نمیخریدم. شکل منفی «داشتم» و «بودم» نیز نداشتم و نبودم است.
الآن خستهام و نمیتوانم همراهت بیایم. اگر خسته نبودم، با تو میآمدم.
محل کارم دور است و هر روز با ماشین میروم. اگر محل کارم نزدیک بود، با ماشین نمیرفتم.
میتوانیم بخش نتیجه را پیش از شرط بیاوریم. اگر همچنان در آغاز بخش شرط میماند:
- اگر وقت داشتم، بیشتر ورزش میکردم.
- بیشتر ورزش میکردم اگر وقت داشتم.
هر دو جمله درستاند. جملهٔ اول ابتدا وضعیت فرضی را معرفی میکند؛ جملهٔ دوم ابتدا نتیجه را میگوید.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
۴. تفاوت با شرط واقعی و عادت گذشته
در شرط واقعی، امکان رخدادن شرط را باز میگذاریم. در شرط فرضی حال، وضعیت دیگری را به جای واقعیت کنونی تصور میکنیم.
| نوع جمله | بافت و مثال | معنی |
|---|---|---|
| شرط واقعی | هنوز برنامهٔ امروز معلوم نیست: اگر وقت داشته باشم، به تو کمک میکنم. | ممکن است وقت داشته باشم. |
| شرط فرضی حال | الآن خیلی گرفتارم: اگر وقت داشتم، به تو کمک میکردم. | الآن وقت ندارم؛ کمککردن را در وضعیت دیگری تصور میکنم. |
| عادت گذشته | آن سالها اگر وقت داشتم، به دوستم کمک میکردم. | در گذشته، در زمانهایی که وقت داشتم، کمک میکردم. |
شکل فعل بهتنهایی کافی نیست. جملهٔ اگر وقت داشتم، کمک میکردم بدون بافت میتواند دربارهٔ فرض کنونی یا عادت گذشته باشد. عبارتهایی مانند الآن گرفتارم یا آن سالها معنی را روشن میکنند.
لازم نیست وضعیت فرضی برای همیشه ناممکن باشد. ممکن است بعداً وقت آزاد پیدا کنید؛ این جمله فقط واقعیت اکنون را با یک وضعیت دیگر مقایسه میکند.
۵. راهنمای ساخت جمله
برای بیان یک شرط فرضی حال، این سه مرحله را دنبال کنید:
- واقعیت کنونی را مشخص کنید: الآن پول کافی ندارم.
- وضعیت متفاوت را با «اگر» تصور کنید: اگر پول کافی داشتم،
- نتیجهٔ مناسب را اضافه کنید: این دوچرخه را میخریدم.
شکل گذشته همیشه به معنی زمان گذشته نیست. در شرط فرضی حال، بافت زمان را روشن میکند: الآن پول کافی ندارم؛ اگر داشتم، این دوچرخه را میخریدم. برای فعلهای معمول از صورت دارای «می» و برای «داشتن» و «بودن» از صورتهای رایج داشتم و بودم استفاده کنید.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 27, 2026