B1 · IntermediateLesson 2 of 2

Aidiachtaí sa ghinideach

Foirmeacha aidiachtaí sa ghinideach uatha agus iolra: caolú, séimhiú agus na hathruithe a bhaineann le hainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha.

By the flumi team About 6 min read 11 vocabulary wordsGrammar learning path: An ginideach iolra agus comhréir na haidiachta

Nuair a bhíonn aidiacht ag cur síos ar ainmfhocal sa ghinideach, caithfidh sí teacht leis an ainmfhocal sin. Foghlaimeoidh tú anseo conas foirm na haidiachta a roghnú de réir inscne agus uimhreach, agus cathain is gá séimhiú a chur uirthi.

Cén t-ainmfhocal a bhaineann leis an aidiacht?

Fanann an aidiacht i ndiaidh an ainmfhocail a bhfuil sí ag cur síos air. Féach ar an difríocht seo:

  • doras an tí mhóir — tá an teach mór;
  • doras mór an tí — tá an doras mór.

Sa chéad sampla, tá tí mhóir sa ghinideach. Sa dara sampla, baineann mór le doras, ní le tí.

Sula roghnaíonn tú foirm na haidiachta, seiceáil:

  • cén t-ainmfhocal a bhfuil sí ag cur síos air;
  • an bhfuil an t-ainmfhocal firinscneach nó baininscneach;
  • an bhfuil sé uatha nó iolra.

An ginideach uatha firinscneach

Sa ghinideach uatha firinscneach, caolaítear deireadh a lán aidiachtaí agus cuirtear séimhiú orthu, más féidir. Mar shampla, déantar mhóir de mór agus bhig de beag.

Frása san ainmneach Frása sa ghinideach
an teach mór doras an tí mhóir
an fear beag cóta an fhir bhig
an cat bán eireaball an chait bháin
an fear maith ainm an fhir mhaith
an fear dathúil cóta an fhir dhathúil
an teach salach doras an tí shalaigh

Tá deireadh caol ar maith cheana féin, mar sin ní athraítear an deireadh: cuirtear séimhiú air.

Coinníonn aidiachtaí ar -úil an deireadh sin: dathúil → dhathúil. Le go leor aidiachtaí ar -ach, athraíonn an deireadh go -aigh: salach → shalaigh.

Ní chaolaítear gach aidiacht. Coinníonn aidiachtaí ar nós fada agus buí a ndeireadh, ach cuirtear séimhiú orthu sa chomhthéacs seo:

  • an bóthar fada → ainm an bhóthair fhada;
  • an cóta buí → póca an chóta bhuí.

An ginideach uatha baininscneach

Sa ghinideach uatha baininscneach, bíonn deireadh caol agus -e ar a lán aidiachtaí. Ní chuirtear séimhiú ar an aidiacht de bharr an ainmfhocail bhaininscnigh sa tuiseal seo.

Frása san ainmneach Frása sa ghinideach
an fhuinneog mhór gloine na fuinneoige móire
an bhean bheag mála na mná bige
an bhróg bhán sáil na bróige báine
an bhean mhaith ainm na mná maithe
an bhean dhathúil mála na mná dathúla
an tsráid shalach ainm na sráide salaí

Tabhair faoi deara beag → bige: ní leor -e a chur leis an mbunfhoirm i gcónaí.

Le haidiachtaí ar nós maith agus ciúin, tá consan caol ag an deireadh cheana féin agus cuirtear -e leis:

  • an bhean mhaith → ainm na mná maithe;
  • an tsráid chiúin → ainm na sráide ciúine.

Athraíonn -úil go -úla sa phatrún dathúil → dathúla. Le go leor aidiachtaí ar -ach, athraíonn an deireadh go -aí: salach → salaí.

Fanann roinnt aidiachtaí mar atá siad, go háirithe aidiachtaí a chríochnaíonn ar ghuta:

  • an tsráid fhada → ainm na sráide fada;
  • an scoil nua → doras na scoile nua.

Ná coinnigh séimhiú an ainmnigh bhaininscnigh go huathoibríoch sa ghinideach:

an fhuinneog mhór, ach gloine na fuinneoige móire.

Quick check

Try one question now.

1
Tá díon an tí le deisiú. Is teach mór é.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

An ginideach iolra

Braitheann foirm na haidiachta ar chineál iolra an ainmfhocail.

Chun an cineál iolra a aithint, déan comparáid idir foirmeacha an ainmfhocail féin, gan an séimhiú ná an t-urú ag tús an fhocail a chur san áireamh:

  • Lagiolra: bíonn an ginideach iolra cosúil leis an ainmneach uatha de ghnáth: fear → fir → na bhfear.
  • Tréaniolra: bíonn an fhoirm chéanna ag an ainmfhocal san ainmneach iolra agus sa ghinideach iolra: páistí → na bpáistí.
Cineál iolra Foirm na haidiachta Sampla
Lagiolra An bhunfhoirm uatha, gan séimhiú cótaí na bhfear mór
Tréaniolra Foirm iolra na haidiachta bréagáin na bpáistí beaga

Le lagiolra, feiceann tú an chodarsnacht seo:

  • Tá na fir mhóra anseo.
  • Tá cótaí na bhfear mór ar an urlár.

Le tréaniolra, coinnítear foirm iolra na haidiachta. Sna samplaí seo, críochnaíonn an t-ainmfhocal ar ghuta agus níl séimhiú ar an aidiacht:

  • na páistí beaga → bréagáin na bpáistí beaga;
  • na cailíní óga → málaí na gcailíní óga.

Ní hionann an ginideach uatha firinscneach agus an ginideach iolra: cóta an fhir mhóir, ach cótaí na bhfear mór.

Seiceáil an patrún

Úsáid an seicliosta seo agus tú ag scríobh:

  1. Aimsigh an t-ainmfhocal lena mbaineann an aidiacht.
  2. Má tá sé sa ghinideach uatha firinscneach, seiceáil caolú agus séimhiú: an tí mhóir.
  3. Má tá sé sa ghinideach uatha baininscneach, seiceáil an deireadh agus ná cuir séimhiú de bharr na hinscne: na fuinneoige móire.
  4. Má tá sé sa ghinideach iolra, úsáid an tástáil i gcuid 4: fear → na bhfear (lagiolra), ach páistí → na bpáistí (tréaniolra). Roghnaigh an aidiacht dá réir: na bhfear mór, ach na bpáistí beaga.

Cuimhnigh: ní athraíonn gach aidiacht ar an mbealach céanna. Foghlaim na foirmeacha coitianta mar phatrúin: mór — mhóir — móire, beag — bhig — bige, fada — fhada — fada.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

11 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 11 words and review them later.

Focail: Aidiachtaí sa ghinideach

11 words

Last updated November 5, 2026