An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid
An aidiacht bhriathartha chun toradh agus staid a chur in iĂșl: foirmeacha coitianta, ĂșsĂĄid le bĂ agus an difrĂocht idir gnĂomh ar siĂșl agus toradh.
ĂsĂĄideann tĂș an aidiacht bhriathartha chun toradh gnĂmh nĂł staid ruda a chur in iĂșl: TĂĄ an doras dĂșnta. Foghlaimeoidh tĂș foirmeacha coitianta, a n-ĂșsĂĄid le bĂ, agus an difrĂocht idir gnĂomh ar siĂșl agus a thoradh.
Toradh gnĂmh agus staid ruda
Tagann an aidiacht bhriathartha Ăł bhriathar. Is Ă© dĂșnta an aidiacht bhriathartha a bhaineann le dĂșn. In TĂĄ an doras dĂșnta, insĂonn dĂșnta duit cĂ©n staid ina bhfuil an doras.
DhĂșn NĂłra an doras. Anois tĂĄ an doras dĂșnta.
Bhris an cupån nuair a thit sé. Tå sé briste anois.
Ghlan mé an seomra. Tå sé glanta anois.
NĂ gĂĄ a rĂĄ cĂ© a rinne an gnĂomh. Is fĂ©idir leat TĂĄ an fhuinneog briste a rĂĄ fiĂș mura bhfuil a fhios agat cĂ© a bhris Ă.
Chun a rĂĄ cĂ© a rinne an gnĂomh, is fĂ©idir ag a ĂșsĂĄid: TĂĄ an litir scrĂofa agam â scrĂobh mĂ© Ă. In TĂĄ an litir scrĂofa, nĂ deirtear cĂ© a scrĂobh Ă. Is Ă© agam an fhoirm de ag a ĂșsĂĄidtear le mĂ©.
Foirmeacha coitianta
TĂĄ na deirĂ -ta, -te, -tha, -the, -fa agus -fe le feiceĂĄil go minic. TĂĄ -fa in scrĂofa, mar shampla. NĂ leor deireadh amhĂĄin a chur le gach briathar, ĂĄfach. Foghlaim an briathar agus an aidiacht bhriathartha le chĂ©ile.
| Briathar | Aidiacht bhriathartha | Sampla |
|---|---|---|
| dĂșn | dĂșnta | TĂĄ an siopa dĂșnta. |
| bris | briste | TĂĄ an cupĂĄn briste. |
| glan | glanta | TĂĄ an seomra glanta. |
| crĂochnaigh | crĂochnaithe | TĂĄ an obair crĂochnaithe. |
| nigh | nite | Tå na héadaà nite. |
| scrĂobh | scrĂofa | TĂĄ an litir scrĂofa. |
| déan | déanta | Tå an dinnéar déanta. |
| oscail | oscailte | TĂĄ an fhuinneog oscailte. |
Is fĂ©idir toradh a lĂ©iriĂș le briathar neamhaistreach freisin, is Ă© sin briathar gan chuspĂłir: Dâimigh SeĂĄn. TĂĄ sĂ© imithe anois. Is Ă© imithe an aidiacht bhriathartha a bhaineann le imigh.
Nuair a fhoghlaimĂonn tĂș briathar nua, foghlaim sampla gearr leis an aidiacht bhriathartha freisin: dĂ©an â dĂ©anta â TĂĄ an obair dĂ©anta.
An patrĂșn le bĂ
Is patrĂșn an-choitianta Ă© bĂ + ainmnĂ + aidiacht bhriathartha. Is Ă© an t-ainmnĂ an duine nĂł an rud a bhfuil tĂș ag caint faoi.
| CineĂĄl abairte | Sampla |
|---|---|
| RĂĄiteas | TĂĄ an doras dĂșnta. |
| DiĂșltĂș | NĂl an doras dĂșnta. |
| Ceist | An bhfuil an doras dĂșnta? |
| Staid rialta nĂł nĂłs | BĂonn an doras dĂșnta gach oĂche. |
| Staid san am atĂĄ thart | BhĂ an doras dĂșnta nuair a thĂĄinig mĂ©. |
| Staid san am atĂĄ le teacht | Beidh an doras dĂșnta anocht. |
Sa phatrĂșn seo, nĂ athraĂonn an aidiacht bhriathartha de rĂ©ir inscne nĂĄ uimhreach an ainmnĂ:
- TĂĄ an doras dĂșnta.
- TĂĄ an fhuinneog dĂșnta.
- TĂĄ na fuinneoga dĂșnta.
Nuair a ĂșsĂĄidtear Ă mar aidiacht dĂreach i ndiaidh ainmfhocail, ĂĄfach, leanann sĂ rialacha na n-aidiachtaĂ. Cuir TĂĄ an fhuinneog dĂșnta i gcomparĂĄid le fuinneog dhĂșnta: tĂĄ sĂ©imhiĂș ar dhĂșnta sa dara sampla toisc gur ainmfhocal baininscneach uatha Ă© fuinneog.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
GnĂomh ar siĂșl nĂł toradh?
ĂsĂĄideann tĂș ag + ainm briathartha le haghaidh gnĂomh atĂĄ ar siĂșl. ĂsĂĄideann tĂș an aidiacht bhriathartha chun an toradh nĂł an staid a lĂ©iriĂș.
Tå Seån ag glanadh an tseomra. Tå sé ag obair fós.
TĂĄ an seomra glanta. TĂĄ an glanadh crĂochnaithe.
TĂĄ Aoife ag scrĂobh na litreach. TĂĄ sĂ ag obair uirthi fĂłs.
TĂĄ an litir scrĂofa. TĂĄ sĂ rĂ©idh anois.
Tabhair faoi deara an t-ainmnĂ: SeĂĄn sa chĂ©ad abairt, ach an seomra sa dara habairt. NĂ dhĂ©anann tĂș abairt faoin toradh trĂ glanta a chur in ĂĄit ag glanadh agus gach rud eile a fhĂĄgĂĄil mar a bhĂ.
NĂ gĂĄ gur gnĂomh a tharla dĂreach anois atĂĄ i gceist. In BĂonn an siopa dĂșnta ar an Domhnach, lĂ©irĂonn bĂonn gur nĂłs atĂĄ ann: bĂonn sĂ© dĂșnta gach Domhnach. ĂsĂĄid TĂĄ an siopa dĂșnta anois chun cur sĂos ar a staid faoi lĂĄthair.
SeiceĂĄil agus cuimhnigh
ĂsĂĄid bĂ, seachas an chopail is, sa phatrĂșn stĂĄit seo:
â TĂĄ an doras dĂșnta.
â Is an doras dĂșnta.
Sula scrĂobhann tĂș abairt, seiceĂĄil na pointĂ seo:
- GnĂomh ar siĂșl nĂł staid? Roghnaigh ag glanadh don ghnĂomh agus glanta don toradh.
- CĂ©n rud atĂĄ sa staid sin? Cuir Ă© mar ainmnĂ: TĂĄ an seomra glanta.
- CĂ©n t-am atĂĄ i gceist, agus an nĂłs Ă©? Roghnaigh tĂĄ, bhĂ nĂł beidh de rĂ©ir an chomhthĂ©acs; ĂșsĂĄid bĂonn le haghaidh staid rialta nĂł nĂłs san aimsir lĂĄithreach.
An chodarsnacht le cuimhneamh uirthi: TĂĄ SeĂĄn ag glanadh an tseomra â TĂĄ an seomra glanta.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
23 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known â or save it to study later.
Save any of these 23 words and review them later.
Focail: An aidiacht bhriathartha: toradh agus staid
23 wordsLast updated November 5, 2026