An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart
Foghlaim conas an aimsir ghnáthchaite a úsáid le cur síos ar nósanna san am atá thart, briathra rialta a chumadh agus ceisteanna agus diúltú a dhéanamh.
Nósanna san am atá thart
Úsáideann tú an aimsir ghnáthchaite chun cur síos a dhéanamh ar rud a tharlaíodh go rialta san am atá thart. Foghlaimeoidh tú patrúin na mbriathra rialta, roinnt foirmeacha coitianta agus conas ceisteanna agus abairtí diúltacha a dhéanamh.
Nuair a bhí mé ar scoil, shiúlainn abhaile gach lá.
Gach samhradh, chaithimis seachtain cois farraige.
Bhíodh an siopa dúnta ar an Domhnach.
Is minic a bhíonn frásaí mar seo leis an aimsir ghnáthchaite:
- gach lá / gach seachtain / gach samhradh;
- go minic / de ghnáth;
- nuair a bhí mé óg / fadó.
Ní gá frása ama i ngach abairt má tá an tréimhse soiléir cheana féin.
Nós nó eachtra amháin?
Cuireann an aimsir ghnáthchaite béim ar nós nó ar rud a tharlaíodh arís agus arís eile. Úsáidtear an aimsir chaite chun eachtra áirithe a insint.
| Nós san am atá thart | Eachtra áirithe |
|---|---|
| D’imrínn peil gach Satharn. | D’imir mé peil Dé Sathairn seo caite. |
| Cheannaínn arán sa siopa sin gach maidin. | Cheannaigh mé arán ann inné. |
| Théimis go Gaillimh gach samhradh. | Chuamar go Gaillimh an samhradh seo caite. |
Ní leor frása mar gach lá leis féin chun an aimsir a roghnú. Is féidir a rá Shiúil mé chun na hoibre gach lá an tseachtain seo caite: tá tú ag insint cad a rinne tú i dtréimhse chríochnaithe. In Shiúlainn chun na hoibre nuair a bhí cónaí orm sa chathair, tá tú ag cur síos ar ghnáthnós.
Patrúin na mbriathra rialta
Seo dhá bhriathar choitianta: mol sa chéad réimniú agus ceannaigh sa dara réimniú. Tá séimhiú ar thús na bhfoirmeacha dearfacha seo.
| Pearsa | Mol | Ceannaigh |
|---|---|---|
| mé | mholainn | cheannaínn |
| tú | mholtá | cheannaíteá |
| sé / sí | mholadh sé / sí | cheannaíodh sé / sí |
| muid | mholaimis | cheannaímis |
| sibh | mholadh sibh | cheannaíodh sibh |
| siad | mholaidís | cheannaídís |
I bhfoirmeacha mar mholainn agus cheannaímis, tá an phearsa sa deireadh cheana féin: ní chuireann tú mé ná muid leo.
Braitheann litriú an deiridh ar an ngas. Cuir na patrúin seo i gcomparáid:
| Patrún | Mé | Tú | Sé | Muid | Siad |
|---|---|---|---|---|---|
| caol sa chéad réimniú: bris | bhrisinn | bhristeá | bhriseadh sé | bhrisimis | bhrisidís |
| le deireadh -igh sa dara réimniú: bailigh | bhailínn | bhailíteá | bhailíodh sé | bhailímis | bhailídís |
Roimh ghuta, nó roimh fh + guta, cuirtear d’ san fhoirm dhearfach:
- ól → d’ólainn;
- imigh → d’imínn;
- fan → d’fhanainn.
Bhailímis airgead don chlub gach bliain.
D’ólainn gloine bainne roimh am codlata.
D’fhanadh sí lena seanmháthair ag an deireadh seachtaine.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Bhíodh agus théadh
Tá bí agus téigh an-choitianta agus tú ag caint ar sheanghnáthaimh. Foghlaim na foirmeacha seo mar phatrúin ar leith.
| Pearsa | Bí | Téigh |
|---|---|---|
| mé | bhínn | théinn |
| tú | bhíteá | théiteá |
| sé / sí | bhíodh sé / sí | théadh sé / sí |
| muid | bhímis | théimis |
| sibh | bhíodh sibh | théadh sibh |
| siad | bhídís | théidís |
Bhínn tuirseach tar éis na hoibre de ghnáth.
Bhíodh na páistí ag imirt sa ghairdín gach tráthnóna.
Théidís chuig an leabharlann gach Aoine.
Cuir an dá abairt seo i gcomparáid:
- Bhí mé tuirseach inné. — Staid ag am áirithe.
- Bhínn tuirseach gach tráthnóna. — Staid a bhíodh ann go rialta.
Ceisteanna agus diúltú
Sa ghnáthchaite, úsáid an le haghaidh ceiste agus ní le haghaidh diúltaithe. Ná húsáid ar ná níor, mar a dhéanfá leis an aimsir chaite.
Cuireann an urú ar chonsan nuair is féidir; cuireann ní séimhiú air nuair is féidir. Ní bhíonn d’ i ndiaidh na míreanna seo.
| Dearfach | Ceist | Diúltach |
|---|---|---|
| Cheannaíodh sí arán. | An gceannaíodh sí arán? | Ní cheannaíodh sí arán. |
| D’óladh sé tae. | An óladh sé tae? | Ní óladh sé tae. |
| D’fhanadh sí anseo. | An bhfanadh sí anseo? | Ní fhanadh sí anseo. |
| Bhíodh sé sa bhaile. | An mbíodh sé sa bhaile? | Ní bhíodh sé sa bhaile. |
| Théadh sí ann. | An dtéadh sí ann? | Ní théadh sí ann. |
Sa ghnáthchaite, deir tú Ní bhíodh sé anseo, ní Ní raibh sé anseo. Tá an dara habairt ceart san aimsir chaite, ach ní léiríonn sí an nós ar an mbealach céanna.
Freagair leis an mbriathar san aimsir chéanna:
— An dtéiteá ar scoil ar an mbus?
— Théinn. / Ní théinn.
— An mbíodh an siopa oscailte ar an Domhnach?
— Bhíodh. / Ní bhíodh.
Seiceáil do ghnáthnós
Agus tú ag cur síos ar do shaol fadó:
- Smaoinigh ar an mbrí: nós rialta nó eachtra áirithe?
- Roghnaigh an briathar agus an phearsa: shiúlainn, cheannaímis, bhídís.
- I gceist nó i ndiúltú, seiceáil an mhír agus an t-athrú tosaigh: an gceannaíteá?, ní cheannaínn.
Nuair a bhí mé óg, théinn chuig mo sheanmháthair gach Satharn. D’ithimis lón le chéile. Ní bhíodh deifir orainn, agus d’fhanainn ann go dtí an tráthnóna.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
25 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 25 words and review them later.
Focail: An aimsir ghnáthchaite: gnáthaimh san am atá thart
25 wordsLast updated November 5, 2026