An aimsir láithreach: an chéad réimniú
Foghlaim an chéad réimniú san aimsir láithreach: deirí leathana agus caola, ord na bhfocal, abairtí diúltacha agus ceisteanna faoi ghníomhartha rialta.
Gníomhartha rialta
Úsáideann tú an aimsir láithreach le labhairt faoi rudaí a dhéanann tú go minic: gach lá, gach maidin nó gach seachtain. Féach ar bhriathra sa chéad réimniú, mar dún, bris agus cuir.
Dúnaim an doras gach oíche.
Cuireann Aoife bainne sa tae gach maidin.
Na foirmeacha bunúsacha
Tosaigh leis an bhfréamh: dún, bris. Cuir deireadh léi chun an aimsir láithreach a dhéanamh.
Féach ar an nguta deireanach san fhréamh:
- a, o, u: gutaí leathana; mar shampla, ú in dún.
- e, i: gutaí caola; mar shampla, i in bris.
| Duine | Fréamh leathan: dún | Fréamh chaol: bris |
|---|---|---|
| mé | dúnaim | brisim |
| tú | dúnann tú | briseann tú |
| sé / sí | dúnann sé / sí | briseann sé / sí |
| muid | dúnaimid | brisimid |
| sibh | dúnann sibh | briseann sibh |
| siad | dúnann siad | briseann siad |
Le mé, is iad na deirí -aim agus -im. Le tú, sé, sí, sibh, siad, is iad -ann agus -eann. Sna foirmeacha dúnaimid agus brisimid, is iad -aimid agus -imid na deirí.
Seo trí bhriathar choitianta eile leis an bpatrún leathan:
- glan → Glanaim an bord gach lá.
- ól → Ólann sí uisce gach maidin.
- fan → Fanaimid leis an mbus gach maidin.
Tá an duine istigh sa bhriathar dúnaim: ní chuireann tú mé leis. Tá an duine istigh in dúnaimid freisin: ní chuireann tú muid leis.
Cloiseann tú dúnann muid agus briseann muid freisin. Tá na foirmeacha sin ceart chomh maith le dúnaimid agus brisimid.
Ord na bhfocal
Tagann an briathar ar dtús. Tagann an duine ina dhiaidh mura bhfuil an duine istigh sa bhriathar.
| Briathar | Duine | An chuid eile |
|---|---|---|
| Dúnann | Nóra | an doras gach oíche. |
| Briseann | sé | ubh isteach sa bhabhla gach maidin. |
| Cuirimid | — | bainne sa tae. |
Cuirim siúcra sa tae.
Cuireann tú bainne sa chaife.
Cuireann siad na leabhair ar an mbord gach lá.
Le gníomh atá ar siúl anois, úsáideann tú patrún eile go minic:
Dúnaim an doras gach oíche. — Rud a dhéanaim go rialta.
Tá mé ag dúnadh an dorais anois. — Rud atá ar siúl anois.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Abairtí diúltacha agus ceisteanna
Cuir ní roimh an mbriathar le habairt dhiúltach a dhéanamh. Cuireann ní séimhiú ar d agus b: dh, bh.
Cuir an roimh an mbriathar le ceist a chur. Cuireann an urú ar d agus b: nd, mb.
Le c, úsáid ch tar éis ní agus gc tar éis an. Le f, úsáid fh tar éis ní agus bhf tar éis an. Le ól, ní athraíonn tús an bhriathair tar éis ní ná an.
| Abairt | Abairt dhiúltach | Ceist |
|---|---|---|
| Dúnann tú an doras. | Ní dhúnann tú an doras. | An ndúnann tú an doras? |
| Briseann sí an ubh. | Ní bhriseann sí an ubh. | An mbriseann sí an ubh? |
| Cuireann tú bainne sa tae. | Ní chuireann tú bainne sa tae. | An gcuireann tú bainne sa tae? |
| Ólann sí uisce. | Ní ólann sí uisce. | An ólann sí uisce? |
| Fanann sé leis an mbus. | Ní fhanann sé leis an mbus. | An bhfanann sé leis an mbus? |
Fanann deireadh an bhriathair mar an gcéanna.
— An ndúnann tú an fhuinneog gach oíche?
— Dúnaim.
— An ndúnann tú an doras freisin?
— Ní dhúnaim.
San fhreagra gairid, úsáid an briathar arís. Tá an cheist thuas faoi tú, ach freagraíonn tú le dúnaim nó ní dhúnaim.
Seiceáil do phatrún
- Roghnaigh an fhréamh: dún nó bris.
- Féach ar an nguta deireanach: leathan nó caol?
- Roghnaigh an deireadh ceart don duine: dúnaim, briseann tú, dúnaimid.
- Le habairt dhiúltach nó ceist, seiceáil tús an bhriathair: ní dhúnann, an ndúnann.
Dúnaim an doras gach oíche. Ní dhúnaim an fhuinneog. An ndúnann tú í?
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
28 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 28 words and review them later.
Focail: An aimsir láithreach: an chéad réimniú
28 wordsLast updated November 5, 2026