B1 · IntermediateLesson 4 of 4

An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh

Aithin ainmfhocail sa cheathrú agus sa chúigiú díochlaonadh, agus foghlaim a n-inscne, a nginideach uatha agus a n-iolraí i bhfrásaí gearra coitianta.

By the flumi team About 4 min read 8 vocabulary wordsGrammar learning path: Patrúin na gcúig dhíochlaonadh

Dhá phatrún ainmfhocail

Sa cheathrú agus sa chúigiú díochlaonadh, cabhraíonn an ginideach uatha leat an patrún a aithint. Foghlaimeoidh tú anseo na príomhdhifríochtaí, inscne roinnt ainmfhocal agus iolraí coitianta.

  • Sa cheathrú díochlaonadh, bíonn an fhoirm chéanna san ainmneach uatha agus sa ghinideach uatha: dalta → dalta.
  • Sa chúigiú díochlaonadh, críochnaíonn an ginideach uatha ar chonsan leathan: cathair → cathrach, cara → carad.

Ní leor deireadh an ainmnigh amháin chun an díochlaonadh a aithint. Foghlaim an ginideach agus an t-iolra leis an ainmfhocal.

An ceathrú díochlaonadh

Ní athraíonn bunfhoirm an ainmfhocail sa ghinideach uatha. Tá ainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha sa díochlaonadh seo, ach tá a bhformhór firinscneach.

Ainmneach uatha Ginideach uatha Inscne Frása sa ghinideach
dalta dalta firinscneach cóipleabhar an dalta
cailín cailín firinscneach mála an chailín
baile baile firinscneach lár an bhaile
banaltra banaltra baininscneach obair na banaltra

Is minic a bhíonn guta ag deireadh ainmfhocail sa cheathrú díochlaonadh, mar atá in dalta agus baile. Baineann ainmfhocail a chríochnaíonn ar -ín leis freisin, mar shampla cailín.

Is inscne ghramadaí atá i gceist: tá cailín firinscneach, cé gur duine baineann atá i gceist leis.

Ní chiallaíonn “an fhoirm chéanna” nach mbíonn séimhiú ann. In mála an chailín, séimhítear cailín i ndiaidh an ailt sa ghinideach uatha firinscneach. Ní athraíonn deireadh an fhocail.

An cúigiú díochlaonadh

Sa chúigiú díochlaonadh, bíonn consan leathan ag deireadh an ghinidigh uatha. Is minic a chuirtear consan leis nó a athraítear deireadh an fhocail. Níl aon deireadh amháin ann a oireann do gach ainmfhocal.

Tá formhór ainmfhocail an díochlaonta seo baininscneach, ach tá roinnt ainmfhocal firinscneach ann freisin, mar shampla cara.

Ainmneach uatha Ginideach uatha Inscne Frása sa ghinideach
cathair cathrach baininscneach lár na cathrach
abhainn abhann baininscneach bruach na habhann
caora caorach baininscneach olann na caorach
cara carad firinscneach teach an charad

Tá cathair mhór gar dúinn. Tá siopaí i lár na cathrach.

Tá abhainn taobh leis an teach. Tá crann ar bhruach na habhann.

Tá cara liom ina chónaí anseo. Seo teach an charad.

In na habhann, cuirtear h roimh an nguta i ndiaidh na. In an charad, séimhítear carad. Tarlaíonn na hathruithe tosaigh seo de bharr an ailt; is athrú ar leith é abhainn → abhann nó cara → carad.

Quick check

Try one question now.

1
Tá ainm an ar an scrúdú. (dalta)

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Iolraí coitianta

Ní féidir iolra gach ainmfhocail a thuar ón díochlaonadh amháin. Seo roinnt foirmeacha úsáideacha san ainmneach iolra.

Dí ochlaonadh Uatha Iolra
An ceathrú dalta daltaí
An ceathrú cailín cailíní
An ceathrú baile bailte
An cúigiú cathair cathracha
An cúigiú abhainn aibhneacha
An cúigiú caora caoirigh
An cúigiú cara cairde

Tá na daltaí sa seomra ranga.

Tá bailte beaga agus cathracha móra sa tír.

Tá na caoirigh sa pháirc.

Tá mo chairde anseo inniu.

Foghlaim trí fhoirm le chéile: cathair — cathrach — cathracha. Tugann siad an t-ainmneach uatha, an ginideach uatha agus an t-ainmneach iolra duit.

Seiceáil an patrún

Ná cuir an riail chéanna i bhfeidhm ar gach focal a chríochnaíonn ar ghuta:

  • dalta → dalta: an ceathrú díochlaonadh;
  • caora → caorach: an cúigiú díochlaonadh;
  • cara → carad: an cúigiú díochlaonadh.

Agus frása á chumadh agat:

  1. Aithin an t-ainmfhocal agus a inscne.
  2. Roghnaigh an fhoirm cheart: cailín ach cathrach sa ghinideach uatha.
  3. Seiceáil an t-alt agus an t-athrú tosaigh: an chailín, na cathrach.
  4. Más iolra atá uait, seiceáil an fhoirm iolra ar leith: cailíní, cathracha.

An phríomhdhifríocht le cuimhneamh uirthi: dalta → dalta, ach cathair → cathrach.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

8 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 8 words and review them later.

Focail: An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh

8 words

Last updated November 5, 2026