An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh
Aithin ainmfhocail sa cheathrú agus sa chúigiú díochlaonadh, agus foghlaim a n-inscne, a nginideach uatha agus a n-iolraí i bhfrásaí gearra coitianta.
Dhá phatrún ainmfhocail
Sa cheathrú agus sa chúigiú díochlaonadh, cabhraíonn an ginideach uatha leat an patrún a aithint. Foghlaimeoidh tú anseo na príomhdhifríochtaí, inscne roinnt ainmfhocal agus iolraí coitianta.
- Sa cheathrú díochlaonadh, bíonn an fhoirm chéanna san ainmneach uatha agus sa ghinideach uatha: dalta → dalta.
- Sa chúigiú díochlaonadh, críochnaíonn an ginideach uatha ar chonsan leathan: cathair → cathrach, cara → carad.
Ní leor deireadh an ainmnigh amháin chun an díochlaonadh a aithint. Foghlaim an ginideach agus an t-iolra leis an ainmfhocal.
An ceathrú díochlaonadh
Ní athraíonn bunfhoirm an ainmfhocail sa ghinideach uatha. Tá ainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha sa díochlaonadh seo, ach tá a bhformhór firinscneach.
| Ainmneach uatha | Ginideach uatha | Inscne | Frása sa ghinideach |
|---|---|---|---|
| dalta | dalta | firinscneach | cóipleabhar an dalta |
| cailín | cailín | firinscneach | mála an chailín |
| baile | baile | firinscneach | lár an bhaile |
| banaltra | banaltra | baininscneach | obair na banaltra |
Is minic a bhíonn guta ag deireadh ainmfhocail sa cheathrú díochlaonadh, mar atá in dalta agus baile. Baineann ainmfhocail a chríochnaíonn ar -ín leis freisin, mar shampla cailín.
Is inscne ghramadaí atá i gceist: tá cailín firinscneach, cé gur duine baineann atá i gceist leis.
Ní chiallaíonn “an fhoirm chéanna” nach mbíonn séimhiú ann. In mála an chailín, séimhítear cailín i ndiaidh an ailt sa ghinideach uatha firinscneach. Ní athraíonn deireadh an fhocail.
An cúigiú díochlaonadh
Sa chúigiú díochlaonadh, bíonn consan leathan ag deireadh an ghinidigh uatha. Is minic a chuirtear consan leis nó a athraítear deireadh an fhocail. Níl aon deireadh amháin ann a oireann do gach ainmfhocal.
Tá formhór ainmfhocail an díochlaonta seo baininscneach, ach tá roinnt ainmfhocal firinscneach ann freisin, mar shampla cara.
| Ainmneach uatha | Ginideach uatha | Inscne | Frása sa ghinideach |
|---|---|---|---|
| cathair | cathrach | baininscneach | lár na cathrach |
| abhainn | abhann | baininscneach | bruach na habhann |
| caora | caorach | baininscneach | olann na caorach |
| cara | carad | firinscneach | teach an charad |
Tá cathair mhór gar dúinn. Tá siopaí i lár na cathrach.
Tá abhainn taobh leis an teach. Tá crann ar bhruach na habhann.
Tá cara liom ina chónaí anseo. Seo teach an charad.
In na habhann, cuirtear h roimh an nguta i ndiaidh na. In an charad, séimhítear carad. Tarlaíonn na hathruithe tosaigh seo de bharr an ailt; is athrú ar leith é abhainn → abhann nó cara → carad.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Iolraí coitianta
Ní féidir iolra gach ainmfhocail a thuar ón díochlaonadh amháin. Seo roinnt foirmeacha úsáideacha san ainmneach iolra.
| Dí ochlaonadh | Uatha | Iolra |
|---|---|---|
| An ceathrú | dalta | daltaí |
| An ceathrú | cailín | cailíní |
| An ceathrú | baile | bailte |
| An cúigiú | cathair | cathracha |
| An cúigiú | abhainn | aibhneacha |
| An cúigiú | caora | caoirigh |
| An cúigiú | cara | cairde |
Tá na daltaí sa seomra ranga.
Tá bailte beaga agus cathracha móra sa tír.
Tá na caoirigh sa pháirc.
Tá mo chairde anseo inniu.
Foghlaim trí fhoirm le chéile: cathair — cathrach — cathracha. Tugann siad an t-ainmneach uatha, an ginideach uatha agus an t-ainmneach iolra duit.
Seiceáil an patrún
Ná cuir an riail chéanna i bhfeidhm ar gach focal a chríochnaíonn ar ghuta:
- dalta → dalta: an ceathrú díochlaonadh;
- caora → caorach: an cúigiú díochlaonadh;
- cara → carad: an cúigiú díochlaonadh.
Agus frása á chumadh agat:
- Aithin an t-ainmfhocal agus a inscne.
- Roghnaigh an fhoirm cheart: cailín ach cathrach sa ghinideach uatha.
- Seiceáil an t-alt agus an t-athrú tosaigh: an chailín, na cathrach.
- Más iolra atá uait, seiceáil an fhoirm iolra ar leith: cailíní, cathracha.
An phríomhdhifríocht le cuimhneamh uirthi: dalta → dalta, ach cathair → cathrach.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
8 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 8 words and review them later.
Focail: An ceathrú agus an cúigiú díochlaonadh
8 wordsLast updated November 5, 2026