An t-alt uatha: an fear agus an bhean
Foghlaim an t-alt uatha an le hainmfhocail fhirinscneacha agus bhaininscneacha: an fear, an bhean, séimhiú bunúsach agus samplaí simplí coitianta.
Rud amháin: an fear, an bhean
Úsáid an le hainmfhocal uatha nuair atá an duine nó an rud ar eolas againn. Ciallaíonn uatha duine amháin nó rud amháin. Mar shampla: an fear, an bhean, an bord. Is é an an t-alt uatha. Níl alt éiginnte sa Ghaeilge.
Tá bean anseo. — Ní deirimid cén bhean.
Tá an bhean anseo. — Tá a fhios againn cén bhean.
Tá an fear anseo.
Tá an bhean anseo.
Tá an bord glan.
An roimh an ainmfhocal
Cuir an roimh an ainmfhocal.
| Ainmfhocal | Leis an alt | Nóta |
|---|---|---|
| fear | an fear | Gan athrú |
| bord | an bord | Gan athrú |
| bean | an bhean | Mínítear an t-athrú i gCuid 3. |
| fuinneog | an fhuinneog | Mínítear an t-athrú i gCuid 3. |
Tá dhá inscne ag ainmfhocail sa Ghaeilge: firinscneach agus baininscneach. Tá fear agus bord firinscneach. Tá bean agus fuinneog baininscneach.
An bhean: séimhiú
Sna samplaí firinscneacha seo, ní athraíonn tús an ainmfhocail: an fear, an bord.
Le go leor ainmfhocal baininscneach, cuir h i ndiaidh na chéad litreach. Tugtar séimhiú air seo. Athraíonn sé fuaim an fhocail freisin.
| Ainmfhocal baininscneach | Leis an alt | Athrú |
|---|---|---|
| bean | an bhean | b → bh |
| bó | an bhó | b → bh |
| cathaoir | an chathaoir | c → ch |
| fuinneog | an fhuinneog | f → fh |
Bíonn fh balbh de ghnáth. In an fhuinneog, ní fhuaimnítear fh: ná habair fuaim f.
Tá an bhean sa teach.
Tá an chathaoir sa chistin.
Tá an fhuinneog oscailte.
Foghlaim an t-ainmfhocal leis an alt: bean — an bhean, bord — an bord. Cabhraíonn an péire leat cuimhneamh ar an bhfoirm cheart.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Ní bhíonn séimhiú ann i gcónaí
Ní chuirtear h i ndiaidh gach consain. Ní chuirtear séimhiú ar d ná t i ndiaidh an:
- deoch → an deoch;
- tír → an tír.
✓ an bhean — ní an bean.
✓ an deoch — ní an dheoch.
Tá an dá ainmfhocal baininscneach, ach ní shéimhítear d i ndiaidh an.
Tá patrúin eile ann roimh ghuta agus roimh s. Tá siad ar an leathanach «An t-alt roimh ghuta agus s».
Achoimre le cuimhneamh
- Cuir an roimh an ainmfhocal uatha nuair atá an duine nó an rud ar eolas againn.
- Fág spás: an fear.
- Cuimhnigh ar an séimhiú: bean → an bhean.
- Ná cuir séimhiú ar gach focal: deoch → an deoch.
An fear, an bhean, an bord, an chathaoir: foghlaim na focail ina bpéirí.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
8 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 8 words and review them later.
Focail: An t-alt uatha: an fear agus an bhean
8 wordsLast updated November 5, 2026