Caithfidh agus tá orm: dualgas
Foghlaim conas dualgas a chur in iúl le caithfidh agus tá orm, na foirmeacha orm, ort agus air, agus abairtí simplí faoi obair, scoil agus an baile.
Dualgas a chur in iúl
Úsáid caithfidh agus tá orm nuair atá rud le déanamh agat: ar scoil, ag obair nó sa bhaile. Is minic a bhíonn an bhrí chéanna leo.
Tá mo rang ag tosú ar a naoi.
Caithfidh mé imeacht anois.
Tá orm imeacht anois.
Sa dá abairt, tá sé riachtanach dom imeacht. Ní mian amháin atá ann.
An patrún le caithfidh
Seo an patrún simplí: caithfidh + duine + ainm briathartha. Is ainmneacha briathartha iad dul, imeacht agus fanacht.
| An duine | Sampla |
|---|---|
| mé | Caithfidh mé dul abhaile. |
| tú | Caithfidh tú fanacht anseo. |
| sé | Caithfidh sé imeacht anois. |
| sí | Caithfidh sí obair inniu. |
| siad | Caithfidh siad éirí go luath. |
Le sinn, is féidir caithfimid a úsáid: Caithfimid imeacht anois.
Cé gur foirm den aimsir fháistineach é caithfidh, is féidir dualgas atá ort anois a chur in iúl leis.
Caithfidh mé dul anois: tá an bus ag teacht.
Caithfidh mé dul amárach: tá coinne agam.
An patrún le tá orm
Le tá orm, athraíonn orm de réir an duine. Seo na foirmeacha de ar a úsáideann tú.
| An duine | An fhoirm | Sampla |
|---|---|---|
| mé | orm | Tá orm imeacht. |
| tú | ort | Tá ort imeacht. |
| sé | air | Tá air imeacht. |
| sí | uirthi | Tá uirthi imeacht. |
| sinn / muid | orainn | Tá orainn imeacht. |
| sibh | oraibh | Tá oraibh imeacht. |
| siad | orthu | Tá orthu imeacht. |
Má ainmníonn tú an duine, úsáid ar: Tá ar Nóra obair inniu.
Ná cuir mé i ndiaidh orm sa phatrún seo. Tá an duine le feiceáil san fhocal orm cheana féin.
✓ Tá orm fanacht.
✗ Tá orm mé fanacht.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Rud le déanamh
Nuair a deir tú cén rud atá le déanamh, úsáid an patrún an rud + a + ainm briathartha. Cuireann a séimhiú ar an ainm briathartha nuair is féidir: déanamh → a dhéanamh, glanadh → a ghlanadh.
Caithfidh mé an obair bhaile a dhéanamh anocht.
Tá orm an obair bhaile a dhéanamh anocht.
Caithfidh tú an seomra a ghlanadh inniu.
Tá ort an seomra a ghlanadh inniu.
Cuir an dá phatrún seo i gcomparáid:
- Tá orm imeacht.
- Tá orm an obair a dhéanamh.
Níl a roimh imeacht sa chéad abairt. Tá a idir an obair agus dhéanamh sa dara habairt.
Ceist agus easpa dualgais
Chun ceist a chur le tá orm, cuir an bhfuil in áit tá.
— An bhfuil ort obair amárach?
— Tá. Tá orm tosú ar a hocht.
— An bhfuil ort obair Dé Domhnaigh freisin?
— Níl. Níl orm obair Dé Domhnaigh.
Ciallaíonn níl orm nach bhfuil an dualgas sin orm. Ní chiallaíonn sé go bhfuil cosc ar an rud.
Níl ort teacht amárach. — Níl sé riachtanach duit teacht.
Ná tar amárach. — Tá duine ag rá leat gan teacht.
Chun cuimhneamh ar na príomhphatrúin:
- Dualgas: Caithfidh mé imeacht nó Tá orm imeacht.
- Rud le déanamh: Tá orm an doras a dhúnadh.
- Ceist: An bhfuil ort imeacht?
- Gan dualgas: Níl orm imeacht.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
14 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 14 words and review them later.
Focail: Caithfidh agus tá orm: dualgas
14 wordsLast updated November 5, 2026