Ceisteanna indíreacha le an agus ar
Foghlaim conas ceisteanna indíreacha a dhéanamh le an agus ar, na hathruithe ar an mbriathar, agus foirmeacha coitianta mar an bhfuil agus an raibh.
Úsáideann tú ceist indíreach nuair a chuireann tú ceist isteach in abairt eile: Níl a fhios agam an bhfuil sé sa bhaile. Foghlaimeoidh tú conas an agus ar a roghnú agus cén fhoirm den bhriathar a leanann iad.
Ceist laistigh d’abairt
Is féidir ceist dhíreach a chur léi féin: An bhfuil an siopa ar oscailt? I gceist indíreach, bíonn an cheist mar chuid d’abairt níos faide.
Ceist dhíreach: An bhfuil an siopa ar oscailt?
Ceist indíreach: Níl a fhios agam an bhfuil an siopa ar oscailt.
Ceist dhíreach: Ar cheannaigh tú bainne?
Ceist indíreach: Inis dom ar cheannaigh tú bainne.
Seo tús abairte a úsáidtear go minic:
- Níl a fhios agam… — níl an t-eolas agat.
- Inis dom… — iarrann tú an t-eolas ar dhuine.
- Ba mhaith liom a fháil amach… — ba mhaith leat an t-eolas a fháil.
An patrún bunúsach
Is é an patrún ná tús na habairte + an/ar + briathar + an chuid eile den cheist. Fanann an briathar roimh an ainmní, mar a bhíonn sa cheist dhíreach.
| Ceist dhíreach | Ceist indíreach |
|---|---|
| An dtuigeann tú? | Níl a fhios agam an dtuigeann tú. |
| An mbeidh Aoife anseo? | Inis dom an mbeidh Aoife anseo. |
| Ar léigh Seán an litir? | Ba mhaith liom a fháil amach ar léigh Seán an litir. |
Ní chuireann tú comhartha ceiste ag deireadh gach ceiste indírí. Braitheann an comhartha ar an abairt iomlán.
Ráiteas: Níl a fhios agam an bhfuil sí réidh.
Ceist: An bhfuil a fhios agat an bhfuil sí réidh?
An san aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach
Úsáid an san aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach. Cuireann an urú ar an mbriathar nuair is féidir: tuigeann → an dtuigeann, tiocfaidh → an dtiocfaidh.
| Foirm ráitis | Foirm tar éis an | Ceist indíreach |
|---|---|---|
| tuigeann | an dtuigeann | Inis dom an dtuigeann tú an cheist. |
| tá | an bhfuil | Níl a fhios agam an bhfuil Máire anseo. |
| beidh | an mbeidh | Inis dom an mbeidh tú saor amárach. |
| tiocfaidh | an dtiocfaidh | Níl a fhios agam an dtiocfaidh siad anocht. |
Tá foirm ar leith ag roinnt briathra tar éis míreanna ar nós an. Tugtar foirm spleách uirthi. Mar shampla, úsáidtear bhfuil, ní tá, tar éis an: an bhfuil sí réidh.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Ar san aimsir chaite agus eisceachtaí coitianta
Le briathra rialta san aimsir chaite, úsáid ar. Cuireann sé séimhiú ar an mbriathar nuair is féidir. Ní choinnítear d’ roimh an mbriathar tar éis ar.
| Foirm ráitis | Foirm na ceiste | Ceist indíreach |
|---|---|---|
| cheannaigh | ar cheannaigh | Inis dom ar cheannaigh tú an ticéad. |
| d’ól | ar ól | Níl a fhios agam ar ól sé an tae. |
| d’fhan | ar fhan | Inis dom ar fhan siad sa bhaile. |
Úsáidtear an, seachas ar, le roinnt briathra neamhrialta san aimsir chaite. Seo ceithre cinn choitianta:
| Foirm ráitis | Foirm na ceiste | Ceist indíreach |
|---|---|---|
| bhí | an raibh | Níl a fhios agam an raibh sí tinn. |
| rinne | an ndearna | Inis dom an ndearna tú an obair. |
| chonaic | an bhfaca | Níl a fhios agam an bhfaca sé an scannán. |
| chuaigh | an ndeachaigh | Inis dom an ndeachaigh siad abhaile. |
Ní leor an aimsir chaite a aithint chun ar a roghnú. Seiceáil an briathar freisin.
✓ Níl a fhios agam an raibh sé anseo.
✗ Níl a fhios agam ar raibh sé anseo.
Ceist nó ráiteas?
Úsáidtear an/ar nuair atá ceist á cur nó nuair nach bhfuil a fhios agat cé acu atá rud fíor nó nach bhfuil. Úsáidtear go/gur chun ráiteas a chur in iúl. Ní hionann an dá bhrí.
Tá a fhios agam go bhfuil sí sa bhaile. — Tá an t-eolas agam: tá sí sa bhaile.
Níl a fhios agam an bhfuil sí sa bhaile. — B’fhéidir go bhfuil; b’fhéidir nach bhfuil.
Tá a fhios agam gur cheannaigh sé an ticéad. — Tá an t-eolas agam: cheannaigh sé é.
Níl a fhios agam ar cheannaigh sé an ticéad. — Níl freagra na ceiste agam.
Seiceáil thapa
- Aithin an cheist dhíreach: An bhfuil sí anseo? Ar fhág sí?
- Cuir tús na habairte roimpi: Níl a fhios agam…, Inis dom…
- Coinnigh foirm cheart na ceiste: an bhfuil, ar fhág, an raibh.
- Roghnaigh an comhartha deiridh de réir na habairte iomláine.
Má tá an cheist dhíreach ar eolas agat, tá patrún na ceiste indírí agat freisin: Ar fhág sí? → Níl a fhios agam ar fhág sí.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026