Coinníollacha frithfhíorasacha san am atá thart
Foghlaim conas dá agus an modh coinníollach a úsáid le tagairt don am atá thart, chun toradh eile a shamhlú agus aiféala faoi eachtra a chur in iúl.
Nuair a smaoiníonn tú ar eachtra atá thart, is féidir leat toradh eile a shamhlú: Dá mbeadh a fhios agam, chabhróinn leat. Úsáideann tú dá agus an modh coinníollach chun coinníoll nár comhlíonadh agus toradh samhlaithe a chur in iúl. Léiríonn an comhthéacs cén uair atá i gceist.
Rud nár tharla a shamhlú
I gcoinníoll frithfhíorasach, samhlaíonn tú cás atá contrártha leis na fíricí. Agus tú ag caint faoin am atá thart, ní féidir leat an eachtra féin a athrú, ach is féidir leat a rá cad a tharlódh faoi choinníoll eile.
Ní raibh airgead agam inné, agus níor cheannaigh mé an ticéad.
Dá mbeadh airgead agam inné, cheannóinn an ticéad.
Níor inis tú dom go raibh cabhair uait, agus níor chabhraigh mé leat.
Dá n-inseofá dom go raibh cabhair uait, chabhróinn leat.
Tá an patrún seo úsáideach chun:
- aiféala a chur in iúl faoi dheis a cailleadh;
- míniú a thabhairt ar thoradh nach bhfuarthas;
- toradh eile ar eachtra a shamhlú.
Má nó dá faoin am atá thart
Úsáid má nuair a fhágann tú oscailte an raibh an coinníoll fíor. Úsáid dá agus an modh coinníollach nuair a shamhlaíonn tú cás atá contrártha leis na fíricí san am atá thart.
Má bhí tú ann inné, chonaic tú é. — D’fhéadfadh sé a bheith fíor go raibh tú ann; níl sé sin á shéanadh.
Dá mbeifeá ann inné, d’fheicfeá é. — Ní raibh tú ann; samhlaítear an toradh a bheadh ar an gcás eile.
An coinníoll agus an toradh
Tá dhá chuid sa ghnáthphatrún: dá + briathar sa mhodh coinníollach, agus príomhchlásal a bhfuil briathar sa mhodh coinníollach ann freisin.
| Cuid den abairt | Feidhm | Sampla |
|---|---|---|
| An coinníoll | An cás eile a shamhlaítear | Dá mbeadh airgead agam inné |
| An toradh | An rud a tharlódh sa chás sin | cheannóinn an ticéad |
Cuireann dá urú ar an mbriathar nuair is féidir: dá mbeadh, dá dtiocfá, dá bhfaighinn. Roimh ghuta, feiceann tú n-: dá n-inseofá.
Is féidir ord na gclásal a athrú gan an bhunbhrí a athrú:
Dá mbeadh airgead agam inné, cheannóinn an ticéad.
Cheannóinn an ticéad dá mbeadh airgead agam inné.
Úsáidtear camóg de ghnáth nuair a thagann an coinníoll ar dtús.
Coinníoll diúltach: mura agus murach
Úsáid mura + modh coinníollach chun coinníoll diúltach a chur in iúl. Is féidir murach + ainmfhocal nó frása ainmfhoclach a úsáid freisin chun rud a ainmniú ar chuir sé bac ar thoradh eile.
Bhí an trácht trom inné, agus bhí mé déanach.
Mura mbeadh an trácht chomh trom sin inné, bheinn in am.
Murach an trácht, bheinn in am.
Sa chéad abairt, samhlaítear nach raibh an trácht chomh trom sin. Sa dara habairt, samhlaítear an toradh a bheadh ann gan an trácht a bheith ina bhac. Tagann an t-am atá thart ón gcomhthéacs sa dá chás.
An chopail sa choinníoll: dá mba
Nuair is gá an chopail chun duine nó rud a aithint nó a rangú, úsáidtear foirm ar nós dá mba sa choinníoll.
Níorbh é sin mo chinneadh inné.
Dá mba mise thú, ní dhéanfainn é.
Níor lá saoire é inné, agus chuaigh mé ag obair.
Dá mba lá saoire é inné, ní rachainn ag obair.
Sa chéad sampla, samhlaím mé féin i do chás ag an am sin. Gan an comhthéacs sin, úsáidtear Dá mba mise thú go minic chun comhairle a thabhairt faoin am i láthair freisin.
Conas an t-am atá thart a léiriú
Ní aimsir chaite ar leith den mhodh coinníollach atá sa phatrún seo. Is iad an comhthéacs agus focail ama a léiríonn gur faoin am atá thart atá tú ag caint.
| Abairt | An t-am atá i gceist |
|---|---|
| Dá mbeadh am agam amárach, chabhróinn leat. | Cás samhlaithe sa todhchaí |
| Dá mbeadh am agam inné, chabhróinn leat. | Cás frithfhíorasach san am atá thart |
Is féidir tagairtí ar nós inné, an tseachtain seo caite agus an uair sin a úsáid. Ní gá iad a athrá má tá an t-am soiléir cheana féin.
Ní léiríonn dá mbeadh ná chabhróinn an t-am atá thart astu féin. Gan comhthéacs, d’fhéadfadh abairt mar Dá mbeadh am agam, chabhróinn leat tagairt don am i láthair nó don todhchaí freisin.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Gníomh críochnaithe agus toradh roimh spriocam
Más mian leat béim a chur ar ghníomh a bheith críochnaithe roimh phointe áirithe, is féidir leat tar éis + ainm briathartha a úsáid leis an mbriathar bí.
Níor ghlaoigh tú orm roimh an gcruinniú, agus ní raibh an t-eolas agam in am.
Dá mbeifeá tar éis glaoch orm roimh an gcruinniú, bheadh an t-eolas agam in am.
Is féidir bheadh + aidiacht bhriathartha a úsáid chun toradh críochnaithe a shamhlú freisin:
Ní raibh an ríomhaire ag obair inné, agus níor chríochnaigh mé an tuairisc.
Dá mbeadh an ríomhaire ag obair inné, bheadh an tuairisc críochnaithe agam faoi a cúig.
Anseo, léiríonn críochnaithe agam an toradh, agus socraíonn faoi a cúig an spriocam.
Ní gá tar éis ná aidiacht bhriathartha a chur i ngach abairt faoin am atá thart. Tá Dá mbeadh airgead agam inné, cheannóinn an ticéad iomlán agus nádúrtha mar atá.
Seiceáil an bhrí agus an fhoirm
Sula n-úsáideann tú an patrún, cuir na ceisteanna seo ort féin:
- Cad a tharla i ndáiríre? Bíodh na fíricí soiléir sa chomhthéacs.
- Cén coinníoll eile atá á shamhlú agam? Úsáid dá agus an modh coinníollach, dá mba leis an gcopail, nó mura / murach le coinníoll diúltach, de réir na bpatrún i mír 2.
- Cén toradh eile a bheadh air? Úsáid an modh coinníollach sa phríomhchlásal.
- An bhfuil an t-am soiléir? Cuir tagairt ama leis más gá.
Cuimhnigh ar an gcodarsnacht: Ní raibh am agam inné, mar sin níor chabhraigh mé leat — na fíricí. Dá mbeadh am agam inné, chabhróinn leat — an cás eile a shamhlaítear.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026