C1 · AdvancedLesson 2 of 2

Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe

Foghlaim conas tagairtí soiléire, forainmneacha agus athrá rialaithe a úsáid chun téacs comhtháite a scríobh agus débhríocht sa phrós a sheachaint.

By the flumi team About 9 min read 16 vocabulary wordsGrammar learning path: Prós nádúrtha le tagairt shoiléir

Is fusa téacs a leanúint nuair is léir cé dó nó cad dó a dtagraíonn gach abairt. Cabhraíonn forainmneacha, nathanna tagartha agus athrá rialaithe leat an nasc idir abairtí a choinneáil soiléir gan an prós a dhéanamh trom ná leadránach.

Slabhra tagartha a choinneáil soiléir

Nuair a luann tú duine, rud nó smaoineamh agus a thagraíonn tú dó arís, cruthaíonn tú slabhra tagartha. Ní gá an fhoirm chéanna a úsáid gach uair, ach caithfidh an léitheoir a thuiscint go bhfuil an t-ábhar céanna i gceist.

Foilsíodh tuarascáil nua inné. Tá trí phríomh-mholadh inti. Díríonn an tuarascáil ar sheirbhísí i gceantair thuaithe.

Tagraíonn inti agus an tuarascáil don tuarascáil a tugadh isteach sa chéad abairt. Tá an forainm réamhfhoclach gonta; cuireann athrá an ainmfhocail an t-ábhar céanna i lár na habairte arís.

Bíonn trí rogha úsáideacha agat:

  • forainm, nuair atá an tagairt soiléir cheana;
  • ainmfhocal nó frása ainmfhoclach arís, nuair is gá an tagairt a dhaingniú;
  • nath achoimrithe, nuair atá tú ag tagairt do smaoineamh nó do ráiteas iomlán.

Forainmneacha agus a réamhtheachtaí

Is é an réamhtheachtaí an focal nó an frása ar tagraíodh dó roimhe sin. Agus forainm á roghnú agat, cuir san áireamh a fheidhm san abairt chomh maith le hinscne agus uimhir an réamhtheachtaí.

An chéad lua Tagairt ina dhiaidh An nasc
Léigh mé an tuarascáil. Tá sí soiléir. Ainmfhocal baininscneach uatha
Léigh mé an plean. Tá sé soiléir. Ainmfhocal firinscneach uatha
Léigh mé na moltaí. Tá siad soiléir. Ainmfhocal iolra
Scrúdaigh mé an scéim. Tá locht uirthi. An réamhfhocal ar agus tagairt bhaininscneach uatha
Tháinig an cailín isteach. Bhí sí sásta. Tagairt don duine de réir na hinscne nádúrtha

Tá cailín firinscneach ó thaobh na gramadaí de, ach is gnách sí a úsáid agus tagairt á déanamh don chailín mar dhuine. Ní leor, mar sin, inscne an ainmfhocail amháin chun an forainm a roghnú.

Ní leor comhréir cheart chun tagairt shoiléir a chinntiú. D’fhéadfadh dhá réamhtheachtaí oiriúnacha a bheith ann.

Tagairt dhoiléir: Labhair Nóra le hAoife tar éis an chruinnithe. Bhí sí míshásta leis an gcinneadh.

Más í Nóra atá i gceist: Labhair Nóra le hAoife tar éis an chruinnithe. Bhí Nóra míshásta leis an gcinneadh.

Más í Aoife atá i gceist: Labhair Nóra le hAoife tar éis an chruinnithe. Bhí Aoife míshásta leis an gcinneadh.

Ná glac leis go dtagraíonn forainm i gcónaí don ainmfhocal is gaire dó. Bíonn tionchar ag an gcomhthéacs agus ag ábhar an téacs ar an léamh. Má tá dhá léamh inchreidte ann agus nach bhfuil an débhríocht úsáideach, ainmnigh an duine nó an rud arís.

Cuireann foirmeacha treise ar nós ise agus eisean béim nó codarsnacht ar fáil. Is féidir leo cabhrú le beirt a idirdhealú nuair atá na tagairtí soiléir cheana.

Bhí Nóra agus Seán ag an gcruinniú. Thacaigh ise leis an moladh, ach chuir eisean ina aghaidh.

Anseo, tagraíonn ise do Nóra agus eisean do Sheán. Ní réiteodh ise léi féin an débhríocht idir Nóra agus Aoife sa tsampla thuas: d’fhéadfadh sí tagairt do cheachtar acu.

Tagairt do ráiteas iomlán

Is féidir le nathanna mar sé sin agus é sin tagairt siar do rud a dúradh, seachas d’ainmfhocal amháin. Tá sé seo úsáideach nuair a bhaineann an chéad abairt eile le cúis, toradh nó measúnú ar an ráiteas roimhe. Is gnáth sé sin a úsáid mar ábhar le gnáthbhriathar, agus é sin mar chuspóir nó i struchtúir áirithe leis an gcopail. Braitheann an fhoirm ar a feidhm san abairt.

Cuireadh an cruinniú ar ceal. Chuir sé sin isteach ar an bhfoireann.

Cuireadh an cruinniú ar ceal. Ní raibh súil againn leis sin.

Ní hé an cruinniú féin amháin atá i gceist le sé sin, ach gur cuireadh ar ceal é. Nuair a thagann an tagairt seo i ndiaidh an réamhfhocail le, úsáidtear leis sin.

Cuireadh an cruinniú ar ceal. Dheimhnigh an rúnaí é sin ar maidin.

Is é seo an pointe is tábhachtaí: caithfear dáta nua a shocrú.

Sa chéad sampla, is cuspóir é é sin agus tagraíonn sé siar don chealú. Sa dara sampla, tugann é seo an pointe atá le teacht isteach i struchtúr leis an gcopail.

Seo, sin agus siúd

Go bunúsach, léiríonn seo gaire don chainteoir, sin gaire don éisteoir nó fad áirithe ón gcainteoir, agus siúd fad ón mbeirt. Sa phrós, is féidir an t-idirdhealú sin a úsáid chun aird an léitheora a threorú: cuireann seo rud chun tosaigh, tagraíonn sin siar go minic, agus féadann siúd rud níos faide i gcéin a chur in iúl. Ní riail dhocht faoi ord na n-abairtí í seo; caithfidh an comhthéacs an tagairt a shoiléiriú. Is mar fhorainm taispeántach is coitianta a úsáidtear siúd; i ndiaidh ainmfhocail, is é úd an ghnáthfhoirm chun an fad sin a chur in iúl, mar atá in an moladh úd.

An moladh seo: an moladh atá á chur i láthair agam anois.

An moladh sin: an moladh a luaigh tú sa mhír roimhe.

An moladh úd: an moladh a pléadh fadó, seachas an ceann atá os ár gcomhair anois.

Má tá roinnt smaointe san abairt roimhe, d’fhéadfadh sé sin nó é sin a bheith róleathan. Is féidir ainmfhocal achoimrithe a úsáid chun an tagairt a shonrú.

Nath An rud a shoiléiríonn sé
an cinneadh sin Cinneadh a luadh cheana
an fhadhb sin Deacracht a míníodh cheana
an t-athrú sin Athrú ar cuireadh síos air

Chinn an chomhairle an leabharlann a dhúnadh ar an Satharn. Cháin na cónaitheoirí an cinneadh sin.

Mhol an coiste an leabharlann a oscailt níos luaithe, ach dhiúltaigh an chomhairle don mholadh. Cháin na cónaitheoirí cinneadh na comhairle.

Sa chéad sampla, is leor an cinneadh sin mar níl ach cinneadh amháin i gceist agus tá sé luaite díreach roimhe. Sa dara sampla, tá cinneadh na comhairle níos beaichte ná é sin: ní hé moladh an choiste atá á cháineadh. Is fearr frása iomlán le ginideach nuair is gá a shonrú cé a rinne an cinneadh, go háirithe má luadh roinnt cinntí agus nach léir cén ceann a bheadh i gceist le an cinneadh sin.

Ní bhíonn ainmfhocal achoimrithe neodrach i gcónaí. Má thugann tú an fhadhb sin ar chás a ndearnadh cur síos air, cuireann tú in iúl gur fadhb é. Roghnaigh focal a oireann don bhrí atá beartaithe agat.

Quick check

Try one question now.

1
Tá an leabharlann dúnta inniu agus tá na leabharlannaithe ar saoire. Beidh ar oscailt don phobal arís amárach.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Cathain is fiú focal a athrá?

Ní locht stíle ann féin é athrá. Is athrá rialaithe é nuair a choinníonn sé an t-ábhar soiléir nó nuair a chuireann sé béim úsáideach air.

Déan ainmfhocal a athrá go háirithe:

  • nuair a d’fhéadfadh forainm tagairt do níos mó ná rud amháin;
  • nuair a fhilleann tú ar ábhar tar éis míre nó tar éis imeacht ón ábhar;
  • nuair atá téarma beacht lárnach san argóint.

Ní hionann focail ghaolmhara agus comhchiallaigh iomlána. D’fhéadfadh moladh, cinneadh agus beart a bheith bainteach lena chéile, ach níor cheart iad a mhalartú ar mhaithe le héagsúlacht amháin.

Chuir an coiste moladh faoi bhráid na comhairle. Níor ghlac an chomhairle leis an moladh. Dá bhrí sin, ní dhearnadh aon athrú ar an tseirbhís.

Coinníonn athrá an moladh stádas an ruda soiléir: moladh a bhí ann, ní cinneadh a cuireadh i bhfeidhm.

Téacs a leasú gan an nasc a chailleadh

Sa tsampla seo, tá na tagairtí soiléir ach tá an t-athrá trom.

Roimh an leasú: Scrúdaigh an coiste an scéim. Fuair an coiste locht ar an scéim. D’iarr an coiste go ndéanfaí athbhreithniú ar an scéim.

Tar éis an leasaithe: Scrúdaigh an coiste an scéim agus fuair sé locht uirthi. D’iarr an coiste go ndéanfaí athbhreithniú ar an scéim.

Tagraíonn sé don choiste agus uirthi don scéim. Sa dara habairt, athainmnítear an coiste agus an scéim chun an t-iarratas a chur in iúl go soiléir. Ní gá gach athrá a bhaint.

Agus tú ag eagarthóireacht, ná fiafraigh díot féin amháin: “Ar úsáid mé an focal seo cheana?” Fiafraigh freisin: “An mbeidh a fhios ag an léitheoir go beacht cad atá i gceist má bhainim amach é?”

Seicliosta don athléamh

  1. Aimsigh réamhtheachtaí gach forainm: an bhfuil sé soiléir agus oiriúnach ó thaobh na gramadaí de?
  2. Scrúdaigh sin agus nathanna dá leithéid: an dtagraíonn siad d’ainmfhocal nó do ráiteas iomlán?
  3. Athainmnigh an t-ábhar má tá dhá léamh inchreidte ann.
  4. Coinnigh téarmaí beachta seasmhach; ná hathraigh an bhrí ar mhaithe le héagsúlacht.
  5. Bain athrá nach ndéanann aon obair, ach coinnigh athrá a thugann soiléireacht nó béim.

Is í an sprioc tagairt shoiléir le hathrá feidhmiúil, ní téacs gan aon athrá.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

16 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 16 words and review them later.

Focail: Comhtháthú téacs: tagairt agus athrá rialaithe

16 words

Last updated November 5, 2026