B1 · IntermediateLesson 3 of 3

Diúltú i gclásail choibhneasta

Foghlaim conas nach agus nár a úsáid i gclásail choibhneasta, leis an urú, an séimhiú agus foirmeacha diúltacha na mbriathra san aimsir chaite.

Rud nach bhfuil fíor

Úsáideann tú clásal coibhneasta diúltach chun duine nó rud a aithint trí rud nach bhfuil fíor faoi. Is iad nach agus nár na príomhfhocail a úsáideann tú. Féachfaidh tú ar na hathruithe tosaigh ina ndiaidh agus ar fhoirmeacha tábhachtacha san aimsir chaite.

Tá beirt sa seomra: labhraíonn duine amháin Gaeilge, ach ní labhraíonn an duine eile í.

Seo an duine nach labhraíonn Gaeilge.

Ní leor ní nó níor a chur isteach sa chlásal coibhneasta. Bíonn foirm choibhneasta dhiúltach de dhíth.

Nach agus an t-urú

Úsáidtear nach san aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach. Úsáidtear é freisin sa mhodh coinníollach, mar shampla an duine nach mbeadh anseo, agus san aimsir ghnáthchaite, mar shampla an duine nach n-óladh tae. Tagann urú ar an mbriathar nuair is féidir é. Ní athraíonn gach consan: fanann l, mar shampla, gan athrú.

Abairt neamhspleách Clásal coibhneasta diúltach
Ní thuigeann sé an cheist. an dalta nach dtuigeann an cheist
Ní chuireann sí siúcra sa tae. an bhean nach gcuireann siúcra sa tae
Ní labhraíonn sé Gaeilge. an duine nach labhraíonn Gaeilge
Ní bheidh sé anseo amárach. an múinteoir nach mbeidh anseo amárach

Le guta, feicfidh tú n-: an páiste nach n-itheann feoil.

Tá foirmeacha ar leith ag roinnt briathra. Le bí, úsáid nach bhfuil, ní nach tá.

Tá bosca amháin lán, ach níl an bosca eile lán. Cuir na leabhair sa bhosca nach bhfuil lán.

Nár san aimsir chaite

Le briathra rialta san aimsir chaite, úsáidtear nár agus séimhiú nuair is féidir é.

Abairt neamhspleách Clásal coibhneasta diúltach
Níor cheannaigh mé an leabhar. an leabhar nár cheannaigh mé
Níor chríochnaigh sí an obair. an obair nár chríochnaigh sí
Níor fhág sé an teach. an fear nár fhág an teach
Níor ól mé an tae. an tae nár ól mé

Ní chuirtear d’ i ndiaidh nár: d’ól mé, ach an tae nár ól mé.

Ná húsáid nár le gach briathar san aimsir chaite. Tá nach ag teastáil le roinnt briathra neamhrialta.

Seo sé fhoirm thábhachtacha le foghlaim:

Briathar Clásal diúltach san aimsir chaite
bí an duine nach raibh anseo
déan an obair nach ndearna mé
faigh an litir nach bhfuair mé
feic an scannán nach bhfaca mé
téigh an dalta nach ndeachaigh abhaile
abair an rud nach ndúirt mé

Ní bhaineann nach le gach briathar neamhrialta ach oiread: deirtear an duine nár tháinig agus an scéal nár chuala mé.

Quick check

Try one question now.

1
Tá míniú eile ag teastáil ón dalta nach an riail.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Diúltú sa choibhneas díreach agus indíreach

Úsáidtear nach agus nár sa dá chineál coibhnis. Má tá forainm nó forainm réamhfhoclach de dhíth sa choibhneas indíreach, coinnítear é sa leagan diúltach.

Coibhneas díreach:

Seo an fear a tháinig. → Seo an fear nár tháinig.

Seo an leabhar a léigh mé. → Seo an leabhar nár léigh mé.

Coibhneas indíreach:

Seo an duine a bhfuil aithne agam air. → Seo an duine nach bhfuil aithne agam air.

Seo an bhean ar labhair mé léi. → Seo an bhean nár labhair mé léi.

Sa sampla an duine nach bhfuil aithne agam air, tagraíonn air don duine. Ná fág ar lár é nuair a dhéanann tú an clásal diúltach.

Seiceáil an clásal

Sula gcríochnaíonn tú, seiceáil na pointí seo:

  • An aimsir nó an modh: úsáid nach san aimsir láithreach, san aimsir fháistineach, san aimsir ghnáthchaite agus sa mhodh coinníollach; úsáid nár le briathra rialta san aimsir chaite.
  • An briathar: seiceáil foirmeacha neamhrialta amhail nach raibh agus nach bhfaca.
  • An t-athrú tosaigh: urú i ndiaidh nach, séimhiú i ndiaidh nár, nuair is féidir iad.
  • An tagairt: coinnigh air, léi nó foirm eile má tá sí de dhíth sa choibhneas indíreach.

Cuimhnigh ar an gcodarsnacht: Níor léigh mé an leabhar → Seo an leabhar nár léigh mé.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 5, 2026