Orduimhreacha agus dátaí
Úsáid orduimhreacha chun ord agus dátaí a chur in iúl: an chéad lá, an dara lá, dátaí scríofa agus ainmneacha míonna i bhfrásaí simplí cruinne.
Úsáideann tú orduimhreacha chun áit sa tsraith a léiriú: an chéad duine, an dara duine. Úsáideann tú iad freisin chun dátaí a rá. Anseo, foghlaimeoidh tú conas ord agus dátaí simplí a chur in iúl.
Áit sa tsraith
Insíonn orduimhir duit cén áit atá ag duine nó ag rud sa tsraith.
Tá triúr ag fanacht sa scuaine. Is í Aoife an chéad duine, is é Seán an dara duine, agus is í Nóra an tríú duine.
Tagann an orduimhir roimh an ainmfhocal:
- an chéad leathanach;
- an dara ceacht;
- an tríú lá.
Na horduimhreacha ó 1 go 10
Foghlaim na foirmeacha seo leis an alt an agus leis an ainmfhocal lá.
| Uimhir | Orduimhir le hainmfhocal |
|---|---|
| 1 | an chéad lá |
| 2 | an dara lá |
| 3 | an tríú lá |
| 4 | an ceathrú lá |
| 5 | an cúigiú lá |
| 6 | an séú lá |
| 7 | an seachtú lá |
| 8 | an t-ochtú lá |
| 9 | an naoú lá |
| 10 | an deichiú lá |
Fanann an t-ainmfhocal san uimhir uatha: an tríú lá, ní an tríú laethanta.
An chéad agus an t-ochtú
Cuireann céad séimhiú ar an ainmfhocal ina dhiaidh: an chéad bhus, an chéad cheacht. Ní chuirtear séimhiú ar d ná t i ndiaidh céad: an chéad duine, an chéad teach. Ní chuireann na horduimhreacha eile sa tábla séimhiú air: an dara bus, an tríú ceacht. Cuir h roimh ainmfhocal a thosaíonn le guta i ndiaidh na n-orduimhreacha eile: an dara háit, an tríú huair.
Seo an chéad cheist. Tá sí éasca.
Seo an dara ceist. Tá sí níos deacra.
Cuir t- roimh orduimhir a thosaíonn le guta i ndiaidh an: an t-ochtú lá. Feicfidh tú an patrún céanna san fhrása an t-aonú lá déag.
Tá difríocht idir an chéad lá agus céad lá. Léiríonn an chéad cheann áit sa tsraith; ciallaíonn an dara ceann 100 lá.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Dáta a scríobh agus a rá
I ndáta scríofa, is féidir uimhir an lae agus ainm na míosa a úsáid: 5 Márta. Nuair a deir tú an dáta, is féidir an patrún seo a úsáid:
an + orduimhir + lá + de mhí…
| Dáta scríofa | Dáta le rá |
|---|---|
| 1 Eanáir | an chéad lá de mhí Eanáir |
| 2 Feabhra | an dara lá de mhí Feabhra |
| 5 Márta | an cúigiú lá de mhí an Mhárta |
| 8 Nollaig | an t-ochtú lá de mhí na Nollag |
Ní bhíonn an fhoirm chéanna ar ainm na míosa i gcónaí. Foghlaim na frásaí iomlána: de mhí Eanáir, de mhí Feabhra, de mhí an Mhárta, de mhí na Nollag.
| Mí | Frása sa dáta |
|---|---|
| Eanáir | de mhí Eanáir |
| Feabhra | de mhí Feabhra |
| Márta | de mhí an Mhárta |
| Aibreán | de mhí Aibreáin |
| Bealtaine | de mhí na Bealtaine |
| Meitheamh | de mhí an Mheithimh |
| Iúil | de mhí Iúil |
| Lúnasa | de mhí Lúnasa |
| Meán Fómhair | de mhí Mheán Fómhair |
| Deireadh Fómhair | de mhí Dheireadh Fómhair |
| Samhain | de mhí na Samhna |
| Nollaig | de mhí na Nollag |
Chun a rá cathain a tharlaíonn rud, cuir ar roimh an dáta. Tar éis ar an, cuir urú ar c agus f sna horduimhreacha seo: ar an gcéad lá, ar an gceathrú lá, ar an gcúigiú lá, ar an bhfichiú lá. Ní chuirtear urú ar d ná t anseo: ar an dara lá, ar an tríú lá.
I nGaeilge Uladh, úsáidtear séimhiú sna frásaí seo: ar an chéad lá, ar an cheathrú lá. Is iad ar an gcéad lá agus ar an gceathrú lá na foirmeacha a úsáidimid anseo.
Cén dáta atá ann inniu?
Inniu an cúigiú lá de mhí an Mhárta.
Cathain a bheidh an cruinniú ann?
Beidh sé ann ar an ochtú lá de mhí an Mhárta.
Tabhair faoi deara: an t-ochtú lá, ach ar an ochtú lá, gan t- i ndiaidh ar an.
Dátaí ó 11 go 31
Sna dátaí seo, tagann lá idir codanna na huimhreach: an dara lá déag, an dara lá is fiche.
| Uimhir an lae | Foirm le rá |
|---|---|
| 11 | an t-aonú lá déag |
| 12 | an dara lá déag |
| 13 | an tríú lá déag |
| 19 | an naoú lá déag |
| 20 | an fichiú lá |
| 21 | an t-aonú lá is fiche |
| 22 | an dara lá is fiche |
| 29 | an naoú lá is fiche |
| 30 | an tríochadú lá |
| 31 | an t-aonú lá is tríocha |
Leanann 14–18 patrún 13: mar shampla, an ceathrú lá déag, an t-ochtú lá déag. Leanann 23–28 patrún 22: an tríú lá is fiche, an t-ochtú lá is fiche.
Cén dáta atá ann inniu?
Inniu an t-aonú lá is fiche de mhí Eanáir.
Cathain a bheidh an chóisir ann?
Beidh sí ann ar an dara lá déag de mhí Feabhra.
Úsáid an chéad lá don chéad lá den mhí, ach an t-aonú lá déag do 11 agus an t-aonú lá is fiche do 21. Tar éis ar an, scríobh ar an aonú lá déag gan t-.
Seiceáil thapa
- Roghnaigh an orduimhir: an dara, an tríú, an ceathrú.
- Cuir ainmfhocal uatha léi: an dara lá.
- Más dáta é, cuir an mhí leis: an dara lá de mhí Eanáir.
- Chun am imeachta a thabhairt, úsáid ar: ar an dara lá de mhí Eanáir. Cuimhnigh ar an urú: ar an gcúigiú lá de mhí Eanáir.
Cuimhnigh ar na foirmeacha speisialta: an chéad lá, an t-aonú lá déag, an fichiú lá agus an tríochadú lá.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
33 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 33 words and review them later.
Orduimhreacha agus míonna na bliana
33 wordsLast updated November 5, 2026