Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt
Foghlaim cathain a úsáidtear urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt, le samplaí coitianta agus na heisceachtaí le d, t agus gutaí.
Úsáidtear urú nó séimhiú go minic i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt: ar an mbord, ach don pháiste. Braitheann an t-athrú ar an réamhfhocal agus ar thús an ainmfhocail. Táimid ag féachaint ar an uimhir uatha anseo.
An patrún is coitianta: urú
Sa chóras lárnach, cuirtear urú ar b, c, f, g agus p i ndiaidh na bhfoirmeacha seo:
| Réamhfhocal agus alt | Sampla |
|---|---|
| ag an | ag an mbanc |
| ar an | ar an mbord |
| leis an | leis an gcailín |
| faoin | faoin gcrann |
| ón | ón bhfear |
| roimh an | roimh an gcluiche |
| tríd an | tríd an bpáirc |
Is é an córas lárnach an patrún a úsáidimid sna samplaí thíos.
Tá Máire ag an mbanc.
Tá an leabhar ar an mbord.
Tá an madra faoin gcrann.
Fuair mé litir ón bhfear sin.
Tús an fhocail: d, t, s agus gutaí
Ní chuirtear urú ar gach consan sa phatrún seo.
- Fanann d agus t gan athrú: ag an doras, ar an talamh.
- Fanann l, m, n agus r gan athrú: ag an múinteoir, ón rang.
- Ní chuirtear litir roimh ghuta: ag an oifig, leis an athair.
Le s, tá inscne an ainmfhocail tábhachtach. Cuirtear t roimh s in ainmfhocal baininscneach nuair atá guta nó l, n, r ina dhiaidh. Ní scríobhtar fleiscín.
| Ainmfhocal | Sampla |
|---|---|
| sráid — baininscneach | ar an tsráid |
| súil — baininscneach | leis an tsúil |
| siopa — firinscneach | ón siopa |
| scoil — baininscneach, ach sc ag an tús | ag an scoil |
Ní hionann an t-athair agus leis an athair.
✓ Tá mé ag caint leis an athair.
✗ Tá mé ag caint leis an t-athair.
Ní choinnítear an t roimh ghuta i ndiaidh an réamhfhocail agus an ailt anseo.
Séimhiú le den agus don
Ní úsáidtear an patrún uraithe céanna le den agus don. Cuirtear séimhiú ar na consain b, c, f, g, m agus p ina ndiaidh.
| Ainmfhocal | Le hurú | Le séimhiú |
|---|---|---|
| bord | ar an mbord | den bhord |
| cailín | leis an gcailín | don chailín |
| fear | ón bhfear | don fhear |
| páiste | ag an bpáiste | don pháiste |
| múinteoir | ag an múinteoir | don mhúinteoir |
Fanann d agus t gan séimhiú: don dochtúir, den teach.
Tá an cupán ar an mbord. Tóg an cupán den bhord.
Tá leabhar ag an bpáiste. Thug mé peann don pháiste.
Tá patrún ar leith ag sa agus san freisin: sa bhosca, san oifig. Tá na foirmeacha sin agus a rialacha ar an leathanach «Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den».
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Córas eile atá ceart freisin
Tá córas an tséimhithe ann freisin. Tá sé coitianta i nGaeilge Uladh. Cloisfidh tú ar an bhord agus ag an bhanc in áit ar an mbord agus ag an mbanc.
| An córas lárnach | Córas an tséimhithe |
|---|---|
| ar an mbord | ar an bhord |
| ag an mbanc | ag an bhanc |
| faoin gcrann | faoin chrann |
Ní botún é ar an bhord sa chóras sin. Roghnaigh córas amháin mar phatrún duit féin agus bí comhsheasmhach. Ná measc na patrúin go randamach.
Seiceáil an frása
Sa chóras lárnach, lean na céimeanna seo:
- Aithin an réamhfhocal agus an t-alt: ar an, leis an, don nó foirm eile.
- Le foirm ón gcéad tábla, cuir urú ar b, c, f, g, p: ar an mbord.
- Le den nó don, úsáid séimhiú mar atá sa tábla: den bhord, don pháiste.
- Seiceáil tús an fhocail. Cuimhnigh ar ag an doras, ar an talamh, ag an oifig agus ar an tsráid.
An chodarsnacht le cuimhneamh uirthi: ar an mbord → den bhord.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026