A2 · ElementaryLesson 2 of 2

Urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt

Foghlaim cathain a úsáidtear urú nó séimhiú i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt, le samplaí coitianta agus na heisceachtaí le d, t agus gutaí.

Úsáidtear urú nó séimhiú go minic i ndiaidh réamhfhocail agus an ailt: ar an mbord, ach don pháiste. Braitheann an t-athrú ar an réamhfhocal agus ar thús an ainmfhocail. Táimid ag féachaint ar an uimhir uatha anseo.

An patrún is coitianta: urú

Sa chóras lárnach, cuirtear urú ar b, c, f, g agus p i ndiaidh na bhfoirmeacha seo:

Réamhfhocal agus alt Sampla
ag an ag an mbanc
ar an ar an mbord
leis an leis an gcailín
faoin faoin gcrann
ón ón bhfear
roimh an roimh an gcluiche
tríd an tríd an bpáirc

Is é an córas lárnach an patrún a úsáidimid sna samplaí thíos.

Tá Máire ag an mbanc.

Tá an leabhar ar an mbord.

Tá an madra faoin gcrann.

Fuair mé litir ón bhfear sin.

Tús an fhocail: d, t, s agus gutaí

Ní chuirtear urú ar gach consan sa phatrún seo.

  • Fanann d agus t gan athrú: ag an doras, ar an talamh.
  • Fanann l, m, n agus r gan athrú: ag an múinteoir, ón rang.
  • Ní chuirtear litir roimh ghuta: ag an oifig, leis an athair.

Le s, tá inscne an ainmfhocail tábhachtach. Cuirtear t roimh s in ainmfhocal baininscneach nuair atá guta nó l, n, r ina dhiaidh. Ní scríobhtar fleiscín.

Ainmfhocal Sampla
sráid — baininscneach ar an tsráid
súil — baininscneach leis an tsúil
siopa — firinscneach ón siopa
scoil — baininscneach, ach sc ag an tús ag an scoil

Ní hionann an t-athair agus leis an athair.

✓ Tá mé ag caint leis an athair.

✗ Tá mé ag caint leis an t-athair.

Ní choinnítear an t roimh ghuta i ndiaidh an réamhfhocail agus an ailt anseo.

Séimhiú le den agus don

Ní úsáidtear an patrún uraithe céanna le den agus don. Cuirtear séimhiú ar na consain b, c, f, g, m agus p ina ndiaidh.

Ainmfhocal Le hurú Le séimhiú
bord ar an mbord den bhord
cailín leis an gcailín don chailín
fear ón bhfear don fhear
páiste ag an bpáiste don pháiste
múinteoir ag an múinteoir don mhúinteoir

Fanann d agus t gan séimhiú: don dochtúir, den teach.

Tá an cupán ar an mbord. Tóg an cupán den bhord.

Tá leabhar ag an bpáiste. Thug mé peann don pháiste.

Tá patrún ar leith ag sa agus san freisin: sa bhosca, san oifig. Tá na foirmeacha sin agus a rialacha ar an leathanach «Réamhfhocal agus alt: sa, san agus den».

Quick check

Try one question now.

1
Ceannaím arán ag an gach maidin.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Córas eile atá ceart freisin

Tá córas an tséimhithe ann freisin. Tá sé coitianta i nGaeilge Uladh. Cloisfidh tú ar an bhord agus ag an bhanc in áit ar an mbord agus ag an mbanc.

An córas lárnach Córas an tséimhithe
ar an mbord ar an bhord
ag an mbanc ag an bhanc
faoin gcrann faoin chrann

Ní botún é ar an bhord sa chóras sin. Roghnaigh córas amháin mar phatrún duit féin agus bí comhsheasmhach. Ná measc na patrúin go randamach.

Seiceáil an frása

Sa chóras lárnach, lean na céimeanna seo:

  1. Aithin an réamhfhocal agus an t-alt: ar an, leis an, don nó foirm eile.
  2. Le foirm ón gcéad tábla, cuir urú ar b, c, f, g, p: ar an mbord.
  3. Le den nó don, úsáid séimhiú mar atá sa tábla: den bhord, don pháiste.
  4. Seiceáil tús an fhocail. Cuimhnigh ar ag an doras, ar an talamh, ag an oifig agus ar an tsráid.

An chodarsnacht le cuimhneamh uirthi: ar an mbord → den bhord.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 5, 2026