B1 · Intermediate

Ablativus agentis et instrumenti

Ablātīvus agentis cum ā vel ab et ablātīvus īnstrūmentī sine praepositiōne: discrīmen inter eum quī agit et rem quā aliquid fit in sententiīs passīvīs.

By the flumi team About 3 min read

Quis agit? Quā rē aliquid fit?

In sententiā Epistula ā Iūliā calamō scrībitur, Iūlia scrībit; calamus est īnstrūmentum. Ā Iūliā indicat quis agat; calamō indicat quā rē epistula scrībātur. Utraque forma est ablātīvus, sed ūsum dīversum habet.

Hīc discēs:

  • eum quī agit ab īnstrūmentō distinguere;
  • ā vel ab cum agente pōnere;
  • agentem et īnstrūmentum in eādem sententiā exprimere.

Ablātīvus agentis

Cum verbum passīvum est, ablātīvus agentis indicat ā quō aliquid fīat. Praepositiō ā vel ab ante ablātīvum pōnitur.

Magister puerum laudat. → Puer ā magistrō laudātur.

Magister laudat; puer laudātur. In prīmā sententiā magister est nōminātīvus; in alterā ā magistrō est ablātīvus agentis.

Ante vōcālem vel h, scrībe ab: ab amīcō, ab homine. Ante cōnsonantem saepe ā pōnitur: ā magistrō. Etiam ab ante cōnsonantem invenītur: ab tē.

Agēns nōn semper exprimendus est. Puer laudātur sententia integra est, etiam sī nōn dīcimus quis puerum laudet.

Ablātīvus īnstrūmentī

Ablātīvus īnstrūmentī indicat quā rē aliquis aliquid faciat. Sine praepositiōne pōnitur. Tam cum verbō āctīvō quam cum passīvō adhibētur.

Ūsus Fōrma Exemplum
Agēns cum verbō passīvō ā / ab + ablātīvus Iānua ā servō aperītur.
Īnstrūmentum cum verbō āctīvō ablātīvus sine praepositiōne Servus iānuam clāve aperit.
Īnstrūmentum cum verbō passīvō ablātīvus sine praepositiōne Iānua clāve aperītur.

Nōn sōlum rēs manū tractātae īnstrūmenta esse possunt. In sententiā Nūntius vōce cīvēs convocat, vōce indicat quā rē nūntius cīvēs convocet.

Agēns plērumque est persōna; īnstrūmentum plērumque est rēs. Sed nōn sōlum nōmen, vērum etiam sēnsum spectā. Rēs interdum quasi persōna agere dīcitur; tum ā vel ab adhibērī potest.

In sententiā Urbs ā fortūnā dēseritur, fortūna quasi persōna urbem dēserit; ā fortūnā agentem indicat. In sententiā Nāvis ventō movētur, ventus nōn quasi persōna agere dīcitur; ventō indicat quā rē nāvis moveātur et sine praepositiōne pōnitur.

Quick check

Try one question now.

1
Medicus militem curat. Miles ab curatur.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Agēns et īnstrūmentum ūnā

Eadem sententia et agentem et īnstrūmentum habēre potest. Utraque pars aliud indicat.

Servus iānuam clāve aperit.

→ Iānua ā servō clāve aperītur.

  • Quis aperit? Servus. Itaque: ā servō.
  • Quā rē aperit? Clāve. Praepositiō nōn additur.

Iūlia epistulam calamō scrībit.

→ Epistula ā Iūliā calamō scrībitur.

Cum clāve nōn est fōrma ūsitāta ad īnstrūmentum aperiendī exprimendum. Sī clāvis est īnstrūmentum, dīc Iānua clāve aperītur. Praepositiō cum comitātum indicat, ut in sententiā Servus cum amīcō iānuam aperit: amīcus servum comitātur; nōn est īnstrūmentum aperiendī.

Nec ā omnibus ablātīvīs additur quia verbum passīvum est: ā servō agentem, clāve īnstrūmentum indicat.

Quid meminisse dēbēs?

  1. Quaere quis agat. Cum verbō passīvō, agentem per ā / ab + ablātīvum exprime.
  2. Quaere quā rē aliquid fīat. Īnstrūmentum ablātīvō sine praepositiōne exprime.
  3. Sī uterque exprimitur, utrīusque ūsum separātim cōnsīderā.

Epistula ā Iūliā calamō scrībitur: Iūlia agit, calamus īnstrūmentum est.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 5, 2026