Relativae finales et consecutivae
Disce quōmodo relātīvae fīnālēs cōnsilium, consecūtīvae effectum exprimant; ūsum coniūnctīvī, cāsum prōnōminis et negātiōnēs exemplīs comparā.
Consilium an effectus?
Prōpositiō relātīva nōn semper rem tantum dēscrībit. Interdum cōnsilium indicat: cūr aliquis mittātur aut ēligātur. Interdum effectum exprimit: quid ex aliquā rē vel quālitāte sequātur aut sequī possit. In utrāque coniūnctīvus adhibētur.
Hās relātīvās cum prōpositiōnibus per ut intrōductīs comparā. Disce sēnsum distinguere, prōnōminis cāsum ēligere et negātiōnem intellegere.
Relativae finales
Relātīva fīnālis indicat cuius reī causā actiō fīat. Saepe post verba mittendī vel ēligendī pōnitur. Prōnōmen relātīvum ad persōnam aut rem anteā nōminātam refertur; verbum cōnsilium coniūnctīvō exprimit.
Dux lēgātōs mittit quī pācem petant.
Dux lēgātōs mittit ut pācem petant.
Utraque sententia cōnsilium ducis exprimit: lēgātī mittuntur ad pācem petendam.
Cōnsilium nōn idem est atque rēs iam facta. Ex verbīs quī pācem petant nōn cognōscis utrum lēgātī pācem petīverint necne, neque utrum eam impetrāverint.
Quō cum comparātīvō
In prōpositiōne fīnālī quae comparātīvum continet, quō saepe prō ut adhibētur. Hoc quō est ablātīvus prōnōminis relātīvī adverbiī vice fungēns; cum comparātīvō significat ut eō facilius, ut eō melius et similia.
Portās claudit quō facilius urbem dēfendat.
Cōnsilium est urbem facilius dēfendere. Facilius comparātīvus est; ideō hīc quō adhibētur.
Casus pronominis et tempus verbi
Prōnōmen relātīvum cum antecēdente genere et numerō congruit. Cāsus autem ex officiō prōnōminis in ipsā relātīvā pendet.
| Exemplum fīnāle | Cāsus | Cūr hic cāsus adhibeātur |
|---|---|---|
| Lēgātōs mittit quī pācem petant. | Nōminātīvus plūrālis | Lēgātī ipsī pācem petunt. |
| Servum tibi mittō cui epistulam trādās. | Datīvus singulāris | Tū epistulam servō trādis. |
| Librōs tibi dō quōs legās. | Accūsātīvus plūrālis | Tū librōs legis. |
In exemplō cui epistulam trādās, cōnsilium est ut tū epistulam servō trādās; servus nōn est subiectum verbī trādās.
In relātīvīs fīnālibus tempora secundum cōnsecūtiōnem temporum ēliguntur. Haec exempla cōnsilium ad actiōnem prīncipālem relātum ostendunt:
- Dux lēgātōs mittit quī pācem petant.
- Dux lēgātōs mīsit quī pācem peterent.
Etiam in relātīvā cōnsecūtīvā tempus cum contextū comparandum est:
Nēmō tam stultus erat quī hoc crēderet.
Imperfectum erat rem in praeteritō pōnit; crēderet, imperfectum coniūnctīvī, indicat quid tum ex tantā stultitiā sequī posset. Nōn cōnsilium exprimitur, neque affirmātur aliquem hoc crēdidisse.
Antecēdentis cāsum nōlī imitārī. In lēgātōs mittit quī pācem petant, lēgātōs accūsātīvus est, sed quī nōminātīvus: aliud officium in suā quisque prōpositiōne habet.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Relativae consecutivae
Relātīva cōnsecūtīva indicat quid ex gradū vel quālitāte aliquā sequātur aut sequī possit. Saepe adsunt tam, tantus vel tālis. Relātīva ad antecēdens refertur et coniūnctīvum habet.
Nēmō tam stultus est quī hoc crēdat.
Nēmō tam stultus est ut hoc crēdat.
Nēmō tantā stultitiā est ut hoc crēdat; ex tālī stultitiā haec opīniō sequī posset, sed nēmō ita stultus esse dīcitur.
Hīc nōn quaeritur cūr aliquis aliquid faciat, sed quid ex tantā stultitiā sequī possit. Neque semper effectus rē vērā factus affirmātur: in exemplō suprā tōta sententia negātīva est.
Post prōpositiōnem prīncipālem negātīvam, quīn interdum prō quī nōn adhibētur. Pār exemplōrum in sectiōne 5 hunc ūsum ostendit.
Tālis est dux quī omnibus fīdūciam afferat.
Tālis est dux ut omnibus fīdūciam afferat.
Haec sententia affirmātīva est: ex ducis quālitāte sequitur ut omnēs fīdūciam concipiant. Tālis … quī hīc effectum exprimit, nōn cōnsilium.
Dignus et idōneus quī
Etiam post dignus et idōneus relātīva cum coniūnctīvō pōnitur. Haec cōnstrūctiō relātīvīs cōnsecūtīvīs et proprietātis propinqua est: indicat quid aliquis mereātur vel ad quod officium aptus sit.
Dignus est quī laudētur.
Laudem merētur; nōn affirmātur eum iam laudārī.
Idōneus est quī lēgātiōnem suscipiat.
Aptus est ad lēgātiōnem suscipiendam; nōn affirmātur eum iam lēgātiōnem suscēpisse.
Relātīvae cōnsecūtīvae et relātīvae proprietātis interdum sēnsū propinquae sunt. In nēmō tam stultus est quī hoc crēdat, adverbium tam gradum ostendit, relātīva autem quid ex eō gradū sequī possit. Nōn omnis relātīva cum coniūnctīvō cōnsecūtīva est.
In sunt quī hoc crēdant, relātīva proprietātis genus hominum indicat: sunt hominēs quōrum proprium est hoc crēdere. Hīc neque gradus stultitiae neque effectus ex eō gradū oriēns exprimitur.
Negatio et discrimen modorum
Ad cōnsilium negātīvum exprimendum ūsitāta est prōpositiō per nē intrōducta; etiam ut nē adhibētur. Relātīva fīnālis negātīva rāra est; quī nē rārius occurrit. Quī nōn per sē cōnsilium negātīvum nōn indicat: proprietātem vel effectum exprimere potest. Effectus negātīvus per ut nōn vel relātīvam cum nōn exprimitur; post negātiōnem etiam quīn adhibērī potest, ut īnfrā ostenditur.
| Sēnsus | Relātīva | Altera cōnstrūctiō |
|---|---|---|
| Cōnsilium negātīvum | — | Custōdēs posuit nē hostēs urbem intrārent. |
| Effectus negātīvus | Nēmō tam fortis est quī numquam timeat. | Nēmō tam fortis est ut numquam timeat. |
In prīmō exemplō custōdēs positi sunt ad hostēs ab urbe prohibendōs. In alterō negātur aliquem tantā fortitūdine esse ut omnī metū semper careat.
Custōdēs mittit nē hostēs intrent.
Cōnsilium est hostēs prohibēre; nōn affirmātur cōnsilium iam effectum esse.
Tam vigilēs sunt custōdēs ut hostēs nōn intrent.
Ex custōdum vigilantiā sequitur ut hostēs nōn intrent: effectus exprimitur.
Quīn post negātiōnem
Nēmō est tam stultus quī hoc nōn intellegat.
Nēmō est tam stultus quīn hoc intellegat.
Quīn hīc idem valet ac quī nōn. Utraque sententia negat quemquam tam stultum esse ut hoc nōn intellegat.
Hīc nēmō prōpositiōnem prīncipālem negat, et quīn negātiōnem relātīvae in sē continet; ideō alterum nōn nōn additur. Hic ūsus ad effectum pertinet; ad cōnsilium negātīvum exprimendum nē adhibē.
Indicātīvus autem rem dēscrībere potest, ubi coniūnctīvus cōnsilium exprimit:
Dux lēgātōs mittit quī pācem petunt.
Relātīva indicat quid lēgātī faciant: pācem petunt.
Dux lēgātōs mittit quī pācem petant.
Relātīva fīnālis indicat cūr dux eōs mittat: vult eōs pācem petere.
Nōn ex sōlō coniūnctīvō sēnsum iūdicā. Verbum prīncipāle, antecēdens et tōtum contextum spectā.
Quid memineris
- Cōnsilium quaere: relātīva fīnālis saepe per ut vel, sī negātīva est, per nē explicārī potest.
- Effectum quaere: relātīva cōnsecūtīva saepe cum gradū per tam, tantus vel tālis indicātō cohaeret.
- Cāsum prōnōminis ex eius officiō in relātīvā ēlige, nōn ex cāsū antecēdentis.
- Modum et tempus cum sēnsū et contextū comparā: fīnālēs et cōnsecūtīvae coniūnctīvum habent, sed coniūnctīvus etiam aliīs causīs adhibētur.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026