Apostroffen en meervouden van leenwoorden.

Bij woorden als auto's, taxi's en baby's beschermt de apostrof de uitspraak van de laatste letter. Andere leenwoorden krijgen de s direct: cafés, garages en bureaus. Het gaat dus niet simpelweg om “vreemde woorden”.

Na deze les kun je:

• bepalen wanneer een meervoud een apostrof voor de s krijgt;
• meervouden op -s en -en correct schrijven;
• de apostrof in meervouden onderscheiden van die in bezitsvormen en afkortingen.

1.Meervoud op -s zonder apostrof

Veel woorden krijgen in het meervoud direct een s. De uitspraak van het woord blijft daarbij duidelijk.

• tafel → tafels
• computer → computers
• garage → garages
• restaurant → restaurants
• bureau → bureaus
• cadeau → cadeaus

Bij bureau en cadeau vormen de letters eau samen al een vaste klank. De extra s verandert die klank niet, dus er is geen apostrof nodig.

Ook na een klinker met een accent schrijf je de s direct: cafés, logés en comités. Het accent laat de uitspraak al zien.

2.Apostrof + s na een losse klinker

Eindigt een woord op een lange klinker die met één losse letter a, i, o, u of y zonder accent wordt geschreven? Dan schrijf je bij een meervoud op -s een apostrof vóór de s. De klemtoon maakt daarbij niet uit.

Enkelvoud	Meervoud
auto	auto's
foto	foto's
taxi	taxi's
menu	menu's
baby	baby's
hobby	hobby's

De apostrof houdt de grens na die losse klinker zichtbaar. Woorden met een accent vormen een aparte groep: cafés en comités krijgen direct een s. Ook y na een andere klinker krijgt geen apostrof: essays, displays.

2.1Apostrof of trema?

Een apostrof staat vóór een s na een losse klinker: foto's, taxi's. Een trema laat zien dat twee klinkers bij verschillende lettergrepen horen: idee → ideeën, industrie → industrieën, zee → zeeën.

3.Wanneer geen apostrof nodig is

Schrijf geen apostrof als vaste lettercombinaties de klank al duidelijk maken.

Vaste lettercombinatie of accent	Meervoud zonder apostrof
eu, ui	milieus, etuis
ie, oe	kolonies, goeroes
eau	niveaus, cadeaus
accent	cafés

Schrijf dus altijd etuis, niet etui's. Vergelijk taxi's: daar staat de i alleen en is de apostrof wel nodig.

Vergelijk ook ski → ski's met kolonie → kolonies: bij ski staat de i alleen; bij kolonie vormen de letters ie samen de klinkerklank.

Ook gewone meervouden krijgen geen apostrof:

• -s zonder apostrof: hotel → hotels; festival → festivals.
• -en: model → modellen; project → projecten.

Bij model → modellen wordt de l verdubbeld, zodat de eerste klinker kort blijft klinken.

4.Leenwoorden met -en

Veel leenwoorden volgen de gewone Nederlandse meervoudsregels.

Enkelvoud	Meervoud
project	projecten
systeem	systemen
museum	musea / museums
datum	data / datums
politicus	politici

Bij sommige woorden bestaan een klassieke en een vernederlandste vorm naast elkaar, zoals musea/museums en data/datums. De betekenis en stijl kunnen invloed hebben. Controleer de woordenlijst of het woordenboek wanneer beide vormen voorkomen.

Gebruik binnen één tekst dezelfde passende vorm, tenzij je bewust een betekenisverschil maakt. Voor digitale of onderzoeksgegevens gebruik je data, niet datums. Voor kalenderdagen zijn zowel data als datums correct: De datums van de vergaderingen staan vast. Met datums vermijd je verwarring met gegevens.

Musea en museums hebben dezelfde betekenis: beide kunnen de instellingen of de gebouwen aanduiden. Musea is de gebruikelijkste vorm, ook in formele teksten; museums is eveneens correct. Er is dus geen betekenisverschil zoals bij data voor gegevens.

5.Afkortingen, letters en cijfers

Bij een meervoud van een afkorting, losse letter of cijfer gebruik je meestal een apostrof vóór de uitgang.

• twee pdf's
• drie cao's
• de a's in dit woord
• alle 8'en op het formulier

De apostrof maakt zichtbaar waar de afkorting of het teken eindigt en de Nederlandse uitgang begint. Behoud hoofdletters zoals ze in de afkorting horen: zzp'ers en hbo'ers hebben een andere opbouw met -er.

6.Meervoud en bezit zijn verschillende functies

Dezelfde tekens kunnen een andere grammaticale functie hebben.

• Er staan twee taxi's: meervoud.
• De taxi's staan buiten: meervoud met lidwoord.
• Anna's taxi staat buiten: bezitsvorm van de naam Anna.
• Max' taxi staat buiten: bezitsvorm van een naam die al op een s-klank eindigt.
• Wims taxi staat buiten, niet Wim's taxi: na een gewone medeklinker schrijf je geen apostrof.
• Willy's taxi staat buiten: na een y die op een medeklinker volgt, schrijf je 's.
• Annekes taxi staat buiten: na een stomme e schrijf je de bezits-s direct aan de naam.

Kijk dus niet alleen naar de apostrof. Vraag of je meer dan één ding noemt of een relatie met een bezitter.

6.1Verkleinwoorden: autootje en baby'tje

Bij verkleinwoorden gelden andere spellingregels. Na een losse a, o of u verdubbel je de klinker vóór -tje: auto → autootje, foto → fotootje, menu → menuutje. Schrijf dus niet auto'tje. Na een i schrijf je -etje: taxi → taxietje. Na een y die op een medeklinker volgt, gebruik je een apostrof vóór -tje: baby → baby'tje, hobby → hobby'tje.

7.Uitspraak en schrijfwijze controleren

De spelling van leenwoorden kan veranderen wanneer een woord volledig ingeburgerd raakt. Maak daarom niet zelf een Nederlandse vorm op basis van een andere taal.

Controleer in deze volgorde:

1. Zoek de officiële Nederlandse enkelvoudsvorm.
2. Kijk of het gebruikelijke meervoud -s, -en of een bijzondere vorm heeft.
3. Bepaal of een apostrof nodig is om de klinkeruitspraak of woordgrens te bewaren.
4. Controleer varianten in de Woordenlijst Nederlandse Taal.

De kern is functioneel: auto's heeft een apostrof om de lange o te beschermen, terwijl bureaus en cafés hun uitspraak zonder extra grens behouden.