Bronnen weergeven met afstand en zekerheid.

Wanneer je informatie uit een artikel, rapport of interview gebruikt, moet de lezer kunnen zien van wie de informatie komt. Je taal laat ook zien of een bewering bewezen, waarschijnlijk of alleen gemeld is.

Na deze les kun je:

• een bron noemen met volgens of een verslaggevend werkwoord;
• een passend werkwoord kiezen voor wat een bron zegt;
• laten zien hoe zeker of onzeker informatie is;
• woorden van een bron scheiden van je eigen mening.

1.Een bron noemen met volgens

Met volgens + persoon of bron geef je aan wie iets zegt of schrijft.

• Volgens de onderzoeker bewegen jongeren te weinig.
• De wachttijd is volgens het ziekenhuis korter geworden.
• Volgens het rapport is extra onderhoud nodig.

Volgens betekent niet automatisch dat jij dezelfde mening hebt. Je geeft de verantwoordelijkheid voor de bewering aan de genoemde bron.

Staat volgens + bron vooraan? Dan komt de persoonsvorm vóór het onderwerp: Volgens de onderzoeker bewegen jongeren te weinig. Niet: Volgens de onderzoeker jongeren bewegen te weinig.

2.Werkwoorden om een bron weer te geven

De keuze van het werkwoord geeft een bepaalde houding weer.

In een bijzin met dat staan de werkwoorden achteraan: De auteur schrijft dat de kosten stijgen. Niet: De auteur schrijft dat stijgen de kosten.

Formulering	Gebruik	Voorbeeld
zegt / schrijft	neutraal verslag	De auteur schrijft dat de kosten stijgen.
meldt	neutraal bericht	De krant meldt dat de kosten stijgen.
vermeldt	informatie in een tekst	Het rapport vermeldt dat extra onderhoud nodig is.
stelt	duidelijke bewering of standpunt	De deskundige stelt dat de maatregel werkt.
merkt op	aandacht voor een detail	Het rapport merkt op dat de cijfers voorlopig zijn.
concludeert	bron trekt een conclusie	De onderzoeker concludeert dat de maatregel werkt.
beweert	meer afstand of twijfel	De fabrikant beweert dat het product langer meegaat.
waarschuwt	bron noemt een risico	De arts waarschuwt dat te weinig slaap schadelijk is.

Met beweert kun je sceptisch klinken. Kies het daarom alleen als die afstand bedoeld is.

Je kunt ook een bron noemen met in het rapport staat dat: In het rapport staat dat de kosten stijgen.

3.Wat blijkt uit een bron?

Met uit ... blijkt dat zeg je dat informatie uit gegevens, onderzoek of een tekst komt.

• Uit de enquête blijkt dat veel reizigers tevreden zijn.
• De voorlopige cijfers laten zien dat het gebruik is gestegen; de precieze stijging kan nog veranderen.
• Het onderzoek wijst erop dat beweging de concentratie kan verbeteren.
• De definitieve cijfers tonen aan dat het gebruik met tien procent is gestegen.

Vergelijk: Volgens het onderzoek is extra onderhoud nodig noemt de bron. Uit het onderzoek blijkt dat extra onderhoud nodig is presenteert die informatie als een resultaat van het onderzoek.

Deze formuleringen verschillen in sterkte. Laat zien en vooral toont aan klinken overtuigend. Wijst erop of suggereert laat meer ruimte voor onzekerheid.

4.Afstand nemen van onbevestigde informatie

Soms is een bericht nog niet gecontroleerd of wil je duidelijk maken dat het van anderen komt.

Noem zelf de bron met volgens: Volgens verschillende media begint de bouw in mei. / Volgens verschillende media is de directeur opgestapt. Gebruik dit alleen als die media de informatie ook melden. Zo geef je aan waar het bericht vandaan komt; je zegt niet dat je het zelf hebt gecontroleerd.

5.Hoe zeker klinkt je zin?

Combineer de bronvermelding met een passende mate van zekerheid.

• Zeker: De definitieve cijfers tonen aan dat de uitstoot is gedaald.
• Waarschijnlijk: De eerste cijfers wijzen erop dat de uitstoot daalt.
• Mogelijk: De onderzoekers suggereren dat de maatregel een rol kan spelen.

Vermijd te veel onzekere woorden na elkaar, zoals misschien zou het mogelijk kunnen zijn. Eén of twee goedgekozen signalen zijn meestal genoeg.

6.Bron en eigen stem scheiden

Maak duidelijk waar de bron eindigt en jouw eigen conclusie begint.

Volgens het buurtplatform zijn er te weinig fietsenrekken. Daarom lijkt een gesprek met de gemeente mij zinvol.

Het eerste deel geeft de bron weer; het tweede deel bevat de beoordeling van de schrijver. Zo kan de lezer beide uit elkaar houden.

In de eerste versie is niet duidelijk of het advies ook uit de enquête komt of van de schrijver zelf is. In de tweede versie verbindt daarom de conclusie met de informatie uit de bron. Ik denk dat maakt duidelijk dat het advies van de schrijver komt. Alleen daarom laat wel het verband zien, maar zegt nog niet wie de conclusie trekt.

7.Samenvatting

• Noem de herkomst met volgens, uit ... blijkt of een verslaggevend werkwoord.
• Kies stelt, merkt op of beweert volgens de afstand die je wilt tonen.
• Gebruik toont aan, wijst erop en suggereert niet alsof ze even zeker zijn.
• Herken zou en naar verluidt als signalen van onbevestigde informatie; noem zelf de bron met volgens.
• Scheid de woorden van de bron duidelijk van je eigen conclusie.