De krijgen-constructie bij overdracht
Leer de krijgen-constructie bij overdracht vormen, zet de ontvanger centraal en onderscheid haar correct van het gewone passief met worden en zijn.
De ontvanger als uitgangspunt
Met de krijgen-constructie presenteer je een overdracht vanuit het perspectief van de ontvanger. Je combineert een vorm van krijgen met een passief deelwoord, bijvoorbeeld toegewezen, aangeboden of toegestuurd.
De commissie kende Noor een beurs toe.
Noor kreeg een beurs toegekend.
In de actieve zin is Noor het meewerkend voorwerp. In de krijgen-constructie wordt Noor het grammaticale onderwerp. Een beurs blijft datgene wat wordt overgedragen.
Deze constructie heet ook wel het semi-passief of het krijgen-passief. Zij heeft een passieve betekenis, maar gebruikt niet het gewone passieve hulpwerkwoord worden.
Actief, worden-passief en krijgen-passief
De drie constructies leggen elk een ander onderdeel van dezelfde situatie op de voorgrond.
| Constructie | Uitgangspunt | Voorbeeld |
|---|---|---|
| actief | de uitvoerder | De commissie kende Noor een beurs toe. |
| passief met worden | het overgedragen object | Een beurs werd aan Noor toegekend. |
| krijgen-constructie | de ontvanger | Noor kreeg een beurs toegekend. |
Bij het gewone passief wordt het lijdend voorwerp uit de actieve zin het onderwerp. Bij het krijgen-passief neemt juist het voorzetselloze meewerkend voorwerp die positie in.
Zoek in de actieve zin eerst drie rollen: wie draagt iets over, wat wordt overgedragen en wie ontvangt het of heeft er belang bij? Die laatste rol kan het onderwerp van de krijgen-constructie worden.
Werkwoorden die bij overdracht passen
De constructie komt vooral voor bij werkwoorden die geven, toewijzen, toezenden of een vergelijkbare overdracht uitdrukken.
- De arts schreef de patiënt medicijnen voor. → De patiënt kreeg medicijnen voorgeschreven.
- Het bedrijf stuurde alle klanten een toegangscode toe. → Alle klanten kregen een toegangscode toegestuurd.
- De jury reikte Amir de publieksprijs uit. → Amir kreeg de publieksprijs uitgereikt.
- De verzekeraar vergoedde ons de kosten. → Wij kregen de kosten vergoed.
- De voorzitter legde de leden een lastige vraag voor. → De leden kregen een lastige vraag voorgelegd.
Overdracht hoeft niet altijd letterlijk om een voorwerp te gaan. Ook een recht, taak, antwoord, straf of voordeel kan worden overgedragen: Zij kreeg een kamer toegewezen en De chauffeur kreeg een boete opgelegd.
De constructie is productief, maar niet onbeperkt. Ze komt vooral, niet uitsluitend, voor wanneer de actieve zin een herkenbare ontvanger of belanghebbende als meewerkend voorwerp heeft.
Vormen en werkwoordgroepen
Krijgen draagt tijd, persoon en getal. Het passieve deelwoord verandert niet.
| Tijd of constructie | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| tegenwoordige tijd | krijgt/krijgen + deelwoord | U krijgt de bevestiging toegestuurd. |
| verleden tijd | kreeg/kregen + deelwoord | De deelnemers kregen een certificaat uitgereikt. |
| voltooide tijd | hebben + deelwoord + gekregen | We hebben een gids toegewezen gekregen. |
| modaal werkwoord | modaal + deelwoord + krijgen | Je kunt de kosten vergoed krijgen. |
| bijzin | deelwoord + krijgen/kreeg | Ze zei dat ze een nieuwe taak toegewezen kreeg. |
In een eindgroep staat het passieve deelwoord gewoonlijk vóór krijgen: zal een code toegestuurd krijgen. Wanneer zowel het hoofdwerkwoord als krijgen een deelwoord is, gebruik je de volgorde toegewezen gekregen, niet gekregen toegewezen.
Gebruik in de voltooide tijd hebben, want krijgen vormt zijn voltooide tijden met hebben:
✓ Wij hebben een gids toegewezen gekregen.
Niet: Wij zijn een gids toegewezen gekregen.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
De gever of bron noemen
De uitvoerder blijft vaak ongenoemd, omdat de ontvanger en het resultaat centraal staan: De bewoners kregen vervangende woonruimte aangeboden. Wil je de bron noemen, dan is een groep met van vaak natuurlijk.
- Wij kregen van de gemeente een werkruimte toegewezen.
- U krijgt van ons de tekst thuis toegestuurd.
- De deelnemers kregen van de organisatie een maaltijd aangeboden.
Een groep met van kan zowel de gever als de bron aangeven. Als verantwoordelijkheid belangrijk is, is een actieve zin soms duidelijker: De gemeente wees ons een werkruimte toe. Zet een door-bepaling uit het gewone passief daarom niet automatisch om in een van-bepaling.
Krijgen zonder passieve betekenis
Niet elke combinatie met krijgen is een krijgen-passief. Vergelijk de functies:
| Zin | Analyse |
|---|---|
| Ik krijg een pakket. | krijgen betekent ontvangen; er is geen deelwoord. |
| Ik krijg een pakket toegestuurd. | semi-passief: iemand stuurt mij een pakket toe. |
| Zij kreeg de deur open. | resultaat: het lukte haar de deur te openen. |
| Hij kreeg het verslag af. | resultaat: hij voltooide het verslag. |
Controleer dus of het deelwoord een handeling van een andere, eventueel ongenoemde uitvoerder weergeeft en of het onderwerp de ontvanger daarvan is.
Maak de constructie niet van ieder transitief werkwoord. De technicus controleerde de machine bevat geen ontvanger. De vorm de machine kreeg gecontroleerd is daarom geen correcte neutrale omzetting; gebruik de machine werd gecontroleerd.
Betekenis en register
De krijgen-constructie is gewone standaardtaal. Ze komt zowel in gesprekken als in bestuurlijke, medische en zakelijke teksten voor. De gekozen werkwoorden kunnen een tekst wel formeel maken: toegewezen krijgen, opgelegd krijgen en vergoed krijgen zijn bijvoorbeeld gangbaar in procedures.
De constructie zegt niet automatisch of de ontvanger blij is met de overdracht. Vergelijk zij kreeg een onderscheiding uitgereikt met zij kreeg een zware taak opgelegd. De woorden rond het werkwoord bepalen of het resultaat gunstig, neutraal of ongunstig is.
Controle in zes stappen
- Zoek de ontvanger of belanghebbende in de actieve situatie.
- Maak die ontvanger tot onderwerp.
- Vervoeg krijgen volgens tijd, persoon en getal.
- Gebruik het passieve deelwoord van het overdrachtswerkwoord.
- Laat de gever weg of noem de bron alleen als dat informatief is.
- Controleer of een krijgen-constructie natuurlijker is dan een actief of gewoon passief alternatief.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
26 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 26 words and review them later.
Kernwoorden bij De krijgen-constructie bij overdracht
26 wordsLast updated October 11, 2026