Engelse leenwerkwoorden volgens de Nederlandse spelling.

Werkwoorden als downloaden, streamen, updaten en managen komen uit het Engels, maar functioneren in een Nederlandse zin als Nederlandse werkwoorden. Dat betekent dat persoonsvormen, verleden tijden en deelwoorden de Nederlandse vervoegingsregels volgen, terwijl herkenbare letters uit de Engelse basis vaak behouden blijven.

Na deze les kun je:

• de Nederlandse infinitief en stam van een Engels leenwerkwoord bepalen;
• de tegenwoordige tijd met de gewone Nederlandse uitgangen vormen;
• -te/-ten of -de/-den op basis van de eindklank kiezen;
• een correct voltooid deelwoord vormen;
• naslag gebruiken bij spellingen die niet volledig voorspelbaar zijn.

1.Eerst de ingeburgerde infinitief

De meeste leenwerkwoorden krijgen in het Nederlands -en: downloaden, streamen, chatten, racen, timen en managen. De spelling probeert de herkenbaarheid en uitspraak van de Engelse basis te bewaren.

Engelse basis	Nederlandse infinitief	Stam
download	downloaden	download
stream	streamen	stream
race	racen	race
time	timen	time
manage	managen	manage
update	updaten	update

De slot-e in race, time, manage en update blijft in de Nederlandse stam staan omdat ze helpt de bedoelde uitspraak te behouden. De stam is daardoor niet altijd de kortste zichtbare letterreeks na het weghalen van -en.

2.Tegenwoordige tijd: stam en stam + t

De persoonsvormen volgen het gewone Nederlandse schema.

• ik download, jij downloadt, hij downloadt;
• ik stream, jij streamt, zij streamt;
• ik race, jij racet, hij racet;
• ik manage, jij managet, zij managet.

Bij jij/je na de persoonsvorm vervalt de toegevoegde -t: Download jij het bestand? en Manage je dit team zelf? Eindigt de stam zelf al op t, dan verschijnt er geen dubbele t: ik chat, jij chat en chat jij?

3.Verleden tijd: luister naar de eindklank

Voor de verleden tijd kies je -te/-ten na een stemloze eindklank uit de uitgebreide regel van 't kofschip en -de/-den na andere eindklanken. Bij leenwerkwoorden is de uitspraak van de stam doorslaggevend.

Infinitief	Eindklank van de stam	Verleden tijd
downloaden	/d/, stemhebbend	downloadde, downloadden
streamen	/m/, stemhebbend	streamde, streamden
managen	/dʒ/, stemhebbend	managede, manageden
racen	/s/, stemloos	racete, raceten
updaten	/t/, stemloos	updatete, updateten
chatten	/t/, stemloos	chatte, chatten

Kijk niet alleen naar de laatste geschreven letter. De slot-e in manage en race wordt niet als een aparte Nederlandse eindklinker uitgesproken; de voorafgaande eindklank bepaalt de uitgang.

4.Het voltooid deelwoord

Het voltooid deelwoord krijgt gewoonlijk ge- en eindigt volgens dezelfde klankregel op -d of -t.

• downloaden → gedownload;
• streamen → gestreamd;
• managen → gemanaged;
• racen → geracet;
• updaten → geüpdatet;
• chatten → gechat.

Bij geüpdatet maakt het trema zichtbaar dat de u na ge- als een nieuwe klinker begint. De vorm lijkt lang, maar combineert de herkenbare stam update met de Nederlandse deelwoordsuitgang -t.

5.Geen extra uitgang na een bestaande t

De Nederlandse spelling schrijft geen extra t als de vorm al op de t van de stam eindigt.

Vorm	Voorbeeld
stam	ik chat
stam + t	hij chat
verleden tijd	hij chatte
voltooid deelwoord	hij heeft gechat

Hetzelfde algemene principe ken je van een inheems werkwoord als wachten: ik wacht en hij wacht. De grammaticale analyse verschilt, maar de zichtbare vorm is gelijk.

6.Samengestelde werkwoorden met een Nederlands deel

Sommige leenwerkwoorden combineren met een Nederlands voorvoegsel en gedragen zich als scheidbare werkwoorden.

• inloggen: ik log in, ik logde in, ik heb ingelogd;
• uitchecken: wij checken uit, wij checkten uit, wij hebben uitgecheckt;
• doorchatten: zij chat door, zij chatte door, zij heeft doorgechat.

Let ook op het betekenisverschil tussen een voltooide handeling en een toestand. Wij hebben uitgecheckt noemt wat wij deden; wij zijn uitgecheckt kan beschrijven dat onze registratie nu de status uitgecheckt heeft. Leer daarom niet alleen het deelwoord, maar ook een complete voorbeeldzin.

7.Spelling en uitspraak kunnen uiteenlopen

De spelling bewaart soms Engelse elementen die in de Nederlandse vervoeging ongewoon ogen.

De drie vormen volgen één systeem: de stam update, een eventuele persoons- of tijdsuitgang en bij het deelwoord het voorvoegsel ge-.

8.Register en alternatieven

Een leenwerkwoord kan gangbaar zijn in één vakgebied en onnodig vaag in een andere tekst. De software updaten is precies, maar een proces managen kan soms duidelijker als een proces beheren of leiden. Kies op basis van doelgroep en betekenis, niet alleen om Engels te vermijden of juist modern te klinken.

Vermijd ook half-Engelse vervoegingen in formele tekst. Als je voor het Nederlandse werkwoord kiest, voer de Nederlandse spelling consequent door.

9.Controle in zeven stappen

1. Zoek de ingeburgerde Nederlandse infinitief op.
2. Bepaal de stam en behoud letters die voor de uitspraak nodig zijn.
3. Gebruik in de tegenwoordige tijd stam of stam + t volgens de gewone regels.
4. Luister voor de verleden tijd naar de laatste klank van de stam.
5. Vorm het deelwoord met de passende uitgang en controleer ge-.
6. Let op een scheidbaar Nederlands voorvoegsel en het passende hulpwerkwoord.
7. Controleer of het leenwerkwoord voor je doelgroep de duidelijkste keuze is.