Het Nederlandse alfabet.

Je ziet Nederlandse letters op straat, op school en op een formulier. Met het alfabet kun je letters herkennen, een naam lezen en een woord spellen.

Na deze les kun je:

• de 26 letters van het Nederlandse alfabet op volgorde zetten;
• klinkers en medeklinkers herkennen;
• een hoofdletter en een kleine letter gebruiken;
• de y en het letterpaar ij uit elkaar houden.

1.De 26 letters

Het Nederlandse alfabet heeft 26 letters. Elke letter heeft een naam. Die naam gebruik je als je een woord spelt.

De volgorde is: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z.

Letter	Naam	Letter	Naam
A	aa	N	en
B	bee	O	oo
C	cee	P	pee
D	dee	Q	kuu
E	ee	R	er
F	ef	S	es
G	gee	T	tee
H	haa	U	uu
I	ie	V	vee
J	jee	W	wee
K	kaa	X	iks
L	el	Y	i-grec of Griekse ij
M	em	Z	zet

2.Klinkers en medeklinkers

De vijf gewone klinkerletters zijn a, e, i, o en u. De overige 21 letters noemen we medeklinkerletters, maar y is een bijzonder geval. In leenwoorden kan y ook een klinkerletter zijn, zoals in gym, systeem en baby. De meeste Nederlandse woorden bevatten minstens één klinkerletter. Uitroepen zoals pst en brr kunnen zonder klinkerletter.

De letter y staat vooral in leenwoorden, zoals yoga en baby. De uitspraak kan per woord verschillen.

3.Een letter is niet altijd één klank

Een letter heeft een naam, maar in een woord kan hij anders klinken. De letter e heet bijvoorbeeld ee, maar in bed hoor je een korte e. Soms maken twee letters samen één klank, zoals oe in boek, ui in huis, ei/ij in trein/ijs, eu in neus en au/ou in auto/touw. Een trema of accent kan ook helpen: in België en ruïne laat het trema op ë en ï zien dat daar een nieuwe lettergreep begint. Je spreekt die klinker apart van de vorige klinker uit. In één geeft het accent nadruk; in het leenwoord café hoort het accent bij de spelling en laat het zien dat de é als ee klinkt.

4.Hoofdletters en kleine letters

Elke letter heeft twee vormen: een hoofdletter en een kleine letter. Gebruik een hoofdletter:

• aan het begin van een zin: Dit is mijn boek.
• aan het begin van een voornaam of achternaam: Sara Jansen.
• in de naam van een land, stad of taal: Nederland, Utrecht, Nederlands.

Bij dagen en maanden gebruik je juist kleine letters: maandag, januari.

In gewone woorden gebruik je meestal kleine letters: tafel, water, school.

5.De y en de ij

De y is de 25e letter van het alfabet. Je noemt hem in Nederland meestal i-grec of Griekse ij. De ij is geen extra alfabetletter: het zijn de twee letters i en j.

Begint een naam met ij? Dan worden beide letters hoofdletters: IJssel en IJmuiden.

6.Kort onthouden

Wat wil je herkennen?	Regel of voorbeeld
het alfabet	26 letters van A tot Z
de klinkerletters	a, e, i, o, u
een naam of zin	begin met een hoofdletter
de y	één letter: y
de ij	twee letters: i + j