Inversie na een bijzin.

1.Een bijzin vooraan verandert de hoofdzin

In een gewone hoofdzin staat het onderwerp vóór de persoonsvorm: Ik bel je vanavond. Als een bijzin vooraan staat, begint de hoofdzin met de persoonsvorm. Het onderwerp komt daarna. Deze volgorde heet inversie.

De hele bijzin neemt samen de eerste plaats in. Daarom volgt direct daarna de persoonsvorm van de hoofdzin.

2.Het basispatroon

Een bijzin begint vaak met een voegwoord zoals als, omdat, wanneer, terwijl of nadat. De persoonsvorm van de bijzin staat meestal aan het einde.

Deel	Plaats	Voorbeeld
vooropstaande bijzin	voegwoord + onderwerp + rest + werkwoord	Als ik tijd heb
hoofdzin	persoonsvorm + onderwerp + rest	kom ik langs

Samen krijg je: Als ik tijd heb, kom ik langs.

3.Veelgebruikte voegwoorden

Het voegwoord laat zien welk verband er tussen beide zinnen bestaat.

Voegwoord	Verband	Voorbeeld
als	voorwaarde	Als het regent, blijven we thuis.
wanneer	tijd	Wanneer de les eindigt, ga ik naar het café.
omdat	reden	Omdat ik ziek ben, werk ik vandaag niet.
terwijl	gelijktijdigheid	Terwijl Noor kookt, dek ik de tafel.
nadat	eerdere gebeurtenis	Nadat we hebben gegeten, wassen we af.

Let op beide werkwoordspatronen: het werkwoord staat achteraan in de bijzin, maar de persoonsvorm staat voor het onderwerp aan het begin van de hoofdzin.

4.De bijzin achteraan

Staat de hoofdzin eerst? Dan begint die meestal gewoon met onderwerp + persoonsvorm. Er is dan geen inversie door de bijzin.

Bijzin vooraan	Bijzin achteraan
Als ik klaar ben, stuur ik het bericht.	Ik stuur het bericht als ik klaar ben.
Omdat zij haast heeft, neemt zij een taxi.	Zij neemt een taxi omdat zij haast heeft.
Terwijl de baby slaapt, lezen we de krant.	We lezen de krant terwijl de baby slaapt.

Beide volgordes zijn correct. Zet de bijzin vooraan als die informatie het vertrekpunt van je boodschap is.

5.Met dan na een voorwaarde

Na een bijzin met als kun je dan gebruiken om het gevolg extra duidelijk te maken. Dan staat vooraan in de hoofdzin, dus ook daarna volgt inversie.

In veel korte zinnen is dan niet nodig. Beide voorbeelden zijn grammaticaal; de tweede legt iets meer nadruk op het gevolg.

6.Met meer werkwoorden

Ook als de hoofdzin een voltooid deelwoord, een infinitief of een scheidbaar werkwoord bevat, staat alleen de persoonsvorm vóór het onderwerp.

• Omdat het koud is, heb ik de jas aangetrokken.
• Als de winkel open is, wil ik brood kopen.
• Wanneer de wekker gaat, sta ik direct op.
• Nadat de gasten zijn vertrokken, ruimen we de kamer op.

De andere werkwoorden of het losse deel van een scheidbaar werkwoord blijven meestal achteraan.

7.Komma en intonatie

Tussen de vooropstaande bijzin en de hoofdzin staat meestal een komma. Bij het spreken hoor je daar vaak een korte pauze.

1. Lees eerst de bijzin als één geheel.
2. Pauzeer kort.
3. Begin de hoofdzin met de persoonsvorm en daarna het onderwerp.

Dit helpt om een lange zin duidelijk uit te spreken: Omdat de trein door het slechte weer vertraging had, kwamen de reizigers later aan.

8.Kort samengevat

• Een vooropstaande bijzin neemt de eerste plaats van de hele zin in.
• Begin de hoofdzin daarna met persoonsvorm + onderwerp.
• Zet de persoonsvorm in de bijzin meestal achteraan.
• Staat de hoofdzin vooraan, dan heeft die meestal de gewone volgorde onderwerp + persoonsvorm.
• Na een bijzin met als kan dan het gevolg benadrukken; ook na dan volgt inversie.
• Scheid de vooropstaande bijzin en de hoofdzin meestal met een komma.