Samenstellingen en tussenletters
Leer Nederlandse samenstellingen aaneenschrijven, het kernwoord herkennen en de tussenletters -e-, -en- en -s- correct kiezen en spellen in nieuwe woorden.
Een samenstelling is één woord dat uit twee of meer woorden bestaat. De keuken en de tafel vormen samen de keukentafel. Soms komt er een tussenletter bij, zoals in de pannenkoek of het dorpsplein.
Na deze les kun je:
- Nederlandse samenstellingen aaneenschrijven;
- het kernwoord en het juiste lidwoord vinden;
- veel tussenletters -e-, -en- en -s- correct spellen.
Twee woorden worden één woord
Een samenstelling heeft samen één nieuwe betekenis. Je schrijft de delen meestal aan elkaar.
| Losse woorden | Samenstelling | Betekenis |
|---|---|---|
| de keuken + de tafel | de keukentafel | een tafel voor de keuken |
| de school + het boek | het schoolboek | een boek voor school |
| de regen + de jas | de regenjas | een jas tegen de regen |
| de fiets + de bel | de fietsbel | een bel op een fiets |
Zet geen spatie tussen de delen van een gewone samenstelling.
✓ het woordenboek
✗ het woorden boek
Het laatste deel is het kernwoord
Het laatste deel vertelt wat het geheel is. Een schoolboek is een soort boek, geen soort school. Daarom heet dit deel het kernwoord.
Het kernwoord bepaalt meestal:
- het lidwoord: de school + het boek → het schoolboek;
- het meervoud: het schoolboek → de schoolboeken;
- de basisbetekenis: een keukentafel is een tafel.
De appel + de taart → de appeltaart
Het kernwoord is de taart. Daarom krijgt de samenstelling het lidwoord de. Het meervoud is de appeltaarten.
Met of zonder tussenklank
Veel samenstellingen hebben geen extra klank tussen de delen, bijvoorbeeld de boekhandel, de slaapkamer en het tafelkleed.
Andere samenstellingen hebben een tussenklank:
| Tussenklank | Voorbeeld |
|---|---|
| e of en | de zonneschijn, de pannenkoek |
| s | het dorpsplein, de stadsbus |
| geen | de boekhandel, het tafelkleed |
Er is geen eenvoudige regel die altijd bepaalt óf een woord een tussenklank krijgt. Zo schrijf je de boekhandel, maar de boekenbeurs. Leer een veelgebruikte samenstelling daarom als één woord en controleer bij twijfel de Woordenlijst.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
De tussenletters -e- en -en-
Hoor je tussen de twee delen een onbeklemtoonde e-klank? Kijk dan naar het meervoud van het eerste zelfstandig naamwoord.
| Eerste woord | Meervoud | Samenstelling |
|---|---|---|
| de pan | pannen | de pannenkoek |
| de hond | honden | het hondenhok |
| het paard | paarden | de paardenbloem |
| de groente | groenten / groentes | de groentesoep |
Heeft het eerste woord alleen een meervoud op -en en niet ook op -es? Dan schrijf je volgens de hoofdregel -en-. Heeft het ook een meervoud op -es, zoals groente, dan schrijf je meestal -e-.
Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld de zonneschijn. De betekenis ‘meer dan één’ bepaalt de spelling niet. Een hondenhok kan dus voor één hond zijn.
De tussenletter -s-
Hoor je een s tussen de delen? Dan schrijf je meestal -s-.
- het dorp + het plein → het dorpsplein
- de stad + het park → het stadspark
- het station + het gebouw → het stationsgebouw
- de veiligheid + de riem → de veiligheidsriem
Soms begint het tweede deel zelf met een s. Dan hoor je niet goed of er een extra s staat. Vergelijk met een andere samenstelling die hetzelfde eerste deel heeft: het stationsplein helpt bij de stationsstraat.
Spreek een bekend verwant woord uit. Hoor je de s in dorpsplein? Schrijf hem dan ook in dorpsstraat.
Aaneenschrijven of een koppelteken
De meeste samenstellingen schrijf je helemaal aan elkaar. Bij een botsing van klinkers gebruik je een koppelteken, zodat de delen duidelijk blijven.
| Gewoon aaneen | Met koppelteken |
|---|---|
| het schoolplein | het auto-ongeluk |
| de regenjas | de zee-egel |
| de slaapkamer | de radio-uitzending |
Controleer een samenstelling in deze volgorde:
- Zoek het kernwoord aan het einde en bepaal het lidwoord.
- Schrijf de delen in principe aan elkaar.
- Controleer of het woord een gebruikelijke tussenklank heeft.
- Pas de regel voor -e-, -en- of -s- toe.
- Gebruik bij klinkerbotsing een koppelteken.
Zo bouw je lange woorden stap voor stap: de school + het boek + de kast → de schoolboekenkast.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
55 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 55 words and review them later.
Bouwstenen voor Nederlandse samenstellingen
55 wordsLast updated October 11, 2026