Voorzetsels bij richting en verplaatsing.

Bij een verplaatsing kun je vertellen waar iemand vandaan komt, welke route iemand volgt en waar iemand naartoe gaat: Ik fiets van huis via het park naar mijn werk. Nederlandse voorzetsels maken dat pad duidelijk.

Na deze les kun je:

• een beginpunt met van of uit noemen;
• een route met door, over, langs of via beschrijven;
• een bestemming met naar, richting of tot aangeven.

1.Een beginpunt, een route en een doel

Een beweging heeft soms drie delen. Je hoeft ze niet altijd allemaal te noemen.

Deel van het pad	Vraag	Voorzetsels	Voorbeeld
beginpunt	Waar kom je vandaan?	van, uit, vanaf	De trein komt uit Rotterdam.
route	Waar rijdt de bus langs?	door, over, langs, via	We lopen door het park.
doel	Waar ga je naartoe?	naar, richting, tot	Zij rijdt naar Utrecht.

2.Naar, richting en tot

Gebruik naar voor een bestemming. Die bestemming kan een plaats, een gebouw, een persoon of een activiteit zijn.

• We gaan naar Amsterdam.
• Ik loop naar het station.
• Noor gaat naar de tandarts.
• De kinderen gaan naar school.

Vraag je naar de bestemming, dan hoor je vaak Waar ga je naartoe? Antwoord bijvoorbeeld: Ik ga naar de markt.

Richting noemt alleen de kant waar iemand of iets heen beweegt. Het is niet zeker dat het genoemde punt ook de eindbestemming is: De auto rijdt richting Den Haag.

Tot noemt een grens of eindpunt. Tot aan is daarbij vaak de gewone vorm: Loop tot aan het verkeerslicht en sla daar linksaf.

3.Van, uit en vanaf

Gebruik van voor een algemeen beginpunt. Gebruik uit als de beweging vanuit een ruimte of gebied naar buiten gaat, of om een plaats van herkomst te noemen.

Voorzetsel	Hoofdidee	Voorbeeld
van	weg bij een beginpunt	Ik kom van het station.
uit	van binnen naar buiten	Sara loopt de winkel uit.
uit	plaats van herkomst	Amir komt uit België.
vanaf	duidelijk startpunt van een route	We fietsen vanaf de markt samen verder.

Vergelijk: Ik kom van het station noemt het vertrekpunt. Vanaf het station lopen we samen verder markeert precies waar die volgende route begint. Ook zeg je natuurlijk: Noor komt van kantoor en Ik kom hier vandaan. De vorm de winkel uit is een achterzetselpatroon; zie sectie 5.

4.Door, over, langs en via

Deze voorzetsels beschrijven de route.

Patroon	Beweging	Voorbeeld
door	binnen een ruimte of gebied	We lopen door de tunnel.
over	van de ene kant naar de andere kant	Zij fietst over de brug.
langs	naast of voorbij iets	De bus rijdt langs het museum.
via	met een tussenpunt	We reizen via Utrecht naar Arnhem.
om ... heen	rondom iets	De hond loopt om de boom heen.

Met via zeg je dat een plek onderdeel van de route is, maar niet de eindbestemming: We vliegen via Parijs naar Madrid.

Om ... heen is een omsluitende combinatie: om staat vóór en heen na de woordgroep. Dat lijkt op de achterzetselpatronen in sectie 5.

5.Een woord achter de plaats

Sommige richtingswoorden kunnen na het zelfstandig naamwoord staan. Ze laten vaak duidelijk zien dat iemand een grens passeert of een heel pad aflegt.

Patroon	Betekenis
de kamer in	van buiten naar binnen
de winkel uit	van binnen naar buiten
de trap op	naar boven over de trap
de trap af	naar beneden over de trap
de brug over	naar de andere kant van de brug
het park door	door het park naar de andere kant

Vergelijk de plaats met de richting:

• De kinderen rennen in het park. Ze bevinden zich in het park.
• De kinderen rennen het park in. Ze gaan van buiten naar binnen.

6.Vervoer en een complete route

Voor het vervoermiddel gebruik je meestal met, maar er zijn vaste combinaties.

• met de auto, de bus, de trein of de tram;
• op de fiets of op de scooter;
• te voet.

Combineer de informatie in een logische volgorde: beginpunt + route + doel.

1. Kies van, uit of vanaf voor het begin.
2. Kies door, over, langs of via voor de route.
3. Kies naar, richting of tot voor het doel.
4. Voeg met met, op of te het vervoer toe als dat nodig is.

Een complete zin kan dan zijn: Morgen reis ik met de trein van Leiden via Schiphol naar Amsterdam. Elk voorzetsel heeft daarin één duidelijke taak.