Czas teraźniejszy: czasowniki na -ę, -isz i -ysz.

Formy robię, mówisz, uczysz mówią o tym, co dzieje się teraz lub co robimy regularnie. Poznasz końcówki tych czasowników i nauczysz się wybierać formę dla każdej osoby.

1.Co robisz teraz, a co codziennie?

Czasu teraźniejszego używamy, gdy mówimy o czynności:

• teraz: Teraz robię obiad.
• regularnie: Codziennie robię obiad.

2.Końcówki dla każdej osoby

W tej grupie forma dla ja kończy się na -ę, a forma dla ty na -isz lub -ysz. Porównaj czasowniki robić, mówić, uczyć.

Osoba	Końcówka	robić	mówić	uczyć
ja	-ę	robię	mówię	uczę
ty	-isz / -ysz	robisz	mówisz	uczysz
on / ona / ono	-i / -y	robi	mówi	uczy
my	-imy / -ymy	robimy	mówimy	uczymy
wy	-icie / -ycie	robicie	mówicie	uczycie
oni / one	-ą	robią	mówią	uczą

W formach robię, mówię, robią, mówią litera i oznacza miękkość poprzedniej spółgłoski (b, w); w uczę, uczą spółgłoska cz jest twarda, więc nie dodajemy i.

Czytaj formy w dwóch seriach:

• robisz → robi → robimy → robicie;
• uczysz → uczy → uczymy → uczycie.

Jak wybrać -isz lub -ysz? W tej grupie po cz, sz, ż, rz piszemy -ysz: uczysz, słyszysz, leżysz, patrzysz. Po pozostałych spółgłoskach piszemy -isz: robisz, mówisz. Patrz na formę dla ty: w chodzisz litery dzi oznaczają miękki dźwięk, inny niż dz w chodzę. Podobnie ci w płacisz oznacza miękki dźwięk, inny niż c w płacę.

3.Jak wybrać formę w zdaniu?

Forma czasownika zależy od osoby. Imię lub rzeczownik też wskazuje osobę: Anna = ona, Anna i Ewa = one.

Nie musisz zawsze używać słów ja, ty, my, wy. Końcówka czasownika pokazuje, o kim mówisz.

Ja robię obiad. → Robię obiad.

My mówimy po polsku. → Mówimy po polsku.

4.Uwaga na zmianę w środku wyrazu

Bezokolicznik, czyli forma taka jak robić, może w tej grupie kończyć się na -ić, -yć lub -eć: robić, uczyć, widzieć. Do tej grupy należą też myśleć — myślę, myślisz, słyszeć — słyszę, słyszysz i leżeć — leżę, leżysz.

Zapamiętaj też wyjątki z bezokolicznikiem na -ać: spać — śpię, śpisz, stać — stoję, stoisz, bać się — boję się, boisz się.

Niektóre częste czasowniki mają zmianę przed końcówką. Zwróć uwagę na formy dla ja oraz oni / one.

Osoba	chodzić	widzieć
ja	chodzę	widzę
ty	chodzisz	widzisz
on / ona / ono	chodzi	widzi
my	chodzimy	widzimy
wy	chodzicie	widzicie
oni / one	chodzą	widzą

Porównaj zapis w formie dla ty z zapisem w formach dla ja i oni / one:

Zmiana	Bezokolicznik	ty	ja	oni / one
-dzi- → -dz-	chodzić	chodzisz	chodzę	chodzą
-si- → -sz-	prosić	prosisz	proszę	proszą
-si- → -sz-	nosić	nosisz	noszę	noszą
-si- → -sz-	musieć	musisz	muszę	muszą
-ci- → -c-	płacić	płacisz	płacę	płacą
-zi- → -ż-	wozić	wozisz	wożę	wożą

W czasowniku widzieć porównaj: widzę — widzisz — widzą. Czasownik lubić odmienia się tak jak robić: lubię, lubisz, lubią — tutaj nie ma takiej zmiany.

5.Najczęstsze błędy

Nie mieszaj dwóch serii końcówek:

• ty robisz, nie „ty robysz”;
• wy uczycie, nie „wy uczicie”.

6.Zapamiętaj trzy kroki

1. Sprawdź osobę: ja, ty, on / ona / ono, my, wy, oni / one.
2. Przypomnij sobie parę: robię — robisz albo uczę — uczysz.
3. Wybierz odpowiednią formę: my robimy, ale my uczymy.

Najważniejsze pary to -ę, -isz i -ę, -ysz. Dla oni / one zapamiętaj: robią, mówią, uczą, lubią, widzą.