Dopełniacz liczby mnogiej: podstawowe wzory.

Dopełniacz liczby mnogiej jest potrzebny, gdy mówisz, że czegoś nie ma albo że czegoś jest dużo. Poznasz podstawowe końcówki rzeczowników, formy bez końcówki i kilka częstych wyjątków.

1.Kiedy używamy dopełniacza liczby mnogiej?

Dopełniacz odpowiada na pytania kogo? czego?. Używamy go między innymi:

• po nie ma: Nie ma biletów;
• po dużo, mało, kilka: Mam kilka pytań;
• po liczebnikach takich jak pięć, sześć, dziesięć: Kupuję pięć jabłek.

Przy prostym liczeniu rzeczy po 2, 3, 4 używamy mianownika liczby mnogiej: dwa jabłka. Od 5 używamy dopełniacza: pięć jabłek. Liczebniki złożone mają dodatkową zasadę.

2.Trzy podstawowe wzory

Rzeczownik może mieć końcówkę -ów, -i / -y albo formę bez końcówki. W ostatnim przypadku wyraz zwykle kończy się spółgłoską: mapa → map.

Rodzaj rzeczownika	Częsty wzór	Liczba pojedyncza	Dopełniacz liczby mnogiej
Męski	-ów	student, bilet	studentów, biletów
Męski	-i / -y	nauczyciel, lekarz	nauczycieli, lekarzy
Żeński	bez końcówki	mapa, kobieta, ulica	map, kobiet, ulic
Żeński	-i / -y	lekcja, stacja, rzecz, noc	lekcji, stacji, rzeczy, nocy
Nijaki	bez końcówki	okno, miejsce	okien, miejsc

3.Rzeczowniki męskie: -ów, -i lub -y

Wiele rzeczowników męskich ma końcówkę -ów. Dotyczy to zarówno osób, jak i rzeczy.

Liczba pojedyncza	Dopełniacz liczby mnogiej
student	studentów
dom	domów
telefon	telefonów
sklep	sklepów

Inne częste rzeczowniki mają -i lub -y: nauczycieli, gości, lekarzy. Zapamiętaj je razem z formą podstawową: nauczyciel, gość, lekarz.

4.Formy bez końcówki i zmiany w wyrazie

Wiele rzeczowników żeńskich na -a i nijakich na -o, -e ma dopełniacz liczby mnogiej bez końcówki. Czasem wystarczy usunąć końcową samogłoskę, a czasem zmienia się też środek wyrazu.

Zmiana	Liczba pojedyncza	Dopełniacz liczby mnogiej
Usuwamy końcowe -a	mapa, torba	map, torb
Usuwamy końcowe -o / -e	miasto, miejsce	miast, miejsc
Usuwamy końcową samogłoskę i zmieniamy o → ó	słowo, szkoła, noga	słów, szkół, nóg
Pojawia się e	książka, okno	książek, okien
Pojawia się e	jabłko, krzesło	jabłek, krzeseł

W parze słowo – słów zmienia się także o → ó. Tę zmianę widzimy też w parach szkoła – szkół, głowa – głów, noga – nóg. Nie wszystkie zmiany można łatwo przewidzieć, dlatego zapamiętuj całe formy.

Rzeczowniki nijakie na -anie / -enie również często mają formę bez końcówki. Końcowe -anie zmienia się wtedy w -ań, a -enie w -eń: mieszkanie – mieszkań, pytanie – pytań, ćwiczenie – ćwiczeń.

Nie wszystkie rzeczowniki żeńskie mają formę bez końcówki. Porównaj: dużo map, ale dużo rzeczy i dużo nocy.

W częstych rzeczownikach na -cja końcowe -a zastępujemy przez -i: lekcja – lekcji, stacja – stacji. Na przykład: Dzisiaj mam pięć lekcji. Do centrum jest jeszcze kilka stacji.

5.Częste wyjątki i szybka powtórka

Zapamiętaj cztery bardzo częste formy:

Liczba pojedyncza	Dopełniacz liczby mnogiej	Przykład
człowiek	ludzi	Tu jest dużo ludzi.
dziecko	dzieci	W parku jest dużo dzieci.
rok	lat	Mam dwadzieścia lat.
brat	braci	Nie mam braci.

Gdy potrzebujesz dopełniacza liczby mnogiej:

1. Sprawdź, czy chodzi o wiele osób lub rzeczy: Nie ma biletu to liczba pojedyncza, a Nie ma biletów to liczba mnoga.
2. Przypomnij sobie wzór danego rzeczownika: biletów, lekarzy, map.
3. Sprawdź, czy zmienia się środek wyrazu: książka – książek, okno – okien.
4. Przy częstych wyjątkach użyj zapamiętanej formy: ludzi, dzieci, lat, braci.