Odmiana rzeczowników dzień, tydzień, człowiek i dziecko (A2)

Rzeczowniki dzień, tydzień, człowiek i dziecko często pojawiają się w codziennych rozmowach. Ich formy zmieniają się w sposób, który warto zapamiętać. Poniżej poznasz ich odmianę w obu liczbach i zobaczysz, jak używać tych słów w zdaniach.

Dzień — dnia — dni

Słowo dzień ma rodzaj męski. W liczbie mnogiej łączy się z formami niemęskoosobowymi: te dni. W odmianie zmienia się cały początek wyrazu: dzie- → dn-, jak w dzień → dnia. Zapamiętaj formy dnia, dniowi, dniem, dniu — nie tworzymy formy „dznia”.

Przypadek	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Mianownik: kto? co?	dzień	dni / dnie
Dopełniacz: kogo? czego?	dnia	dni
Celownik: komu? czemu?	dniowi	dniom
Biernik: kogo? co?	dzień	dni / dnie
Narzędnik: z kim? z czym?	dniem	dniami
Miejscownik: o kim? o czym?	dniu	dniach
Wołacz: zwracamy się do kogoś lub czegoś	dniu	dni / dnie

To był dobry dzień.
Nie zapomnę tego dnia.
Tego dnia nie pracuję.
Po kilku dniach wróciła do domu.

W mianowniku, bierniku i wołaczu liczby mnogiej poprawne są dni i dnie. W codziennych rozmowach najczęściej usłyszysz dni. W dopełniaczu używamy dni: pięć dni, nie „pięć dnie”.

Tydzień — tygodnia — tygodnie

Słowo tydzień też ma rodzaj męski. Formę tydzień zachowujemy w mianowniku i bierniku liczby pojedynczej. Pozostałe formy zaczynają się od tygodn-.

Przypadek	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Mianownik	tydzień	tygodnie
Dopełniacz	tygodnia	tygodni
Celownik	tygodniowi	tygodniom
Biernik	tydzień	tygodnie
Narzędnik	tygodniem	tygodniami
Miejscownik	tygodniu	tygodniach
Wołacz	tygodniu	tygodnie

Cały tydzień jestem w domu.
Od tygodnia uczę się polskiego.
W przyszłym tygodniu mam egzamin.
Nie widzieliśmy się od dwóch tygodni.

Zapamiętaj razem: dzień — dnia, ale tydzień — tygodnia. Nie tworzymy formy „tydnia”.

Wołacza słów dzień i tydzień używa się bardzo rzadko, na przykład w poezji. W zwykłej rozmowie częściej potrzebujesz form dniu i tygodniu po przyimku w.

Człowiek — człowieka — ludzie

Człowiek ma rodzaj męski i oznacza osobę. W liczbie mnogiej używamy zupełnie innej formy: ludzie.

Przypadek	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Mianownik	człowiek	ludzie
Dopełniacz	człowieka	ludzi
Celownik	człowiekowi	ludziom
Biernik	człowieka	ludzi
Narzędnik	człowiekiem	ludźmi
Miejscownik	człowieku	ludziach
Wołacz	człowieku	ludzie

Ten człowiek mieszka obok mnie.
Znam tego człowieka.
Pomagam tym ludziom.
Rozmawiam z ludźmi z mojego miasta.

Zwróć uwagę na biernik: widzę człowieka, widzę ludzi. Te formy są takie same jak w dopełniaczu.

Poprawny narzędnik liczby mnogiej to ludźmi, nie „ludziami”. Zapamiętaj całe wyrażenie: z ludźmi.

Quick check

Try one question now.

Jeden wystarczy, żeby zwiedzić to małe miasto.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Dziecko — dziecka — dzieci

Dziecko ma rodzaj nijaki: to dziecko. Liczba mnoga to dzieci, nie „dziecka”. Forma dziecka jest dopełniaczem liczby pojedynczej.

Przypadek	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Mianownik	dziecko	dzieci
Dopełniacz	dziecka	dzieci
Celownik	dziecku	dzieciom
Biernik	dziecko	dzieci
Narzędnik	dzieckiem	dziećmi
Miejscownik	dziecku	dzieciach
Wołacz	dziecko	dzieci

To dziecko ma pięć lat.
Nie znam tego dziecka.
Czytam dzieciom książkę.
Idę z dziećmi do parku.
Często myślę o swoich dzieciach.

Forma dzieci występuje w kilku przypadkach. O jej użyciu decyduje zdanie: Dzieci śpią — mianownik; Nie ma dzieci — dopełniacz; Widzę dzieci — biernik.

Zapamiętaj pisownię: dzieci, ale z dziećmi.

Jak wybrać formę w zdaniu?

Najpierw wybierz liczbę, a potem przypadek. Pomogą ci znane czasowniki i przyimki.

Konstrukcja	Przypadek	Przykłady
nie ma…	dopełniacz	nie ma człowieka, nie ma dzieci
pomagam…	celownik	pomagam człowiekowi, pomagam dziecku
widzę…	biernik	widzę ludzi, widzę dziecko
rozmawiam z…	narzędnik	rozmawiam z człowiekiem, z dziećmi
myślę o…	miejscownik	myślę o ludziach, o dziecku

W wyrażeniach czasu zwróć uwagę na różnicę:

Jak długo? — Byłem tam tydzień. Zostanę tu jeden dzień.
Od kiedy? — Pracuję tu od tygodnia.
Kiedy? — Spotkamy się tego dnia / w tym tygodniu.

Sam przyimek nie zawsze wystarcza do wyboru przypadku. Porównaj: w tym tygodniu i w każdy wtorek. Zapamiętuj formy razem z całym wyrażeniem.

Te rzeczowniki często występują z liczebnikami. Zapamiętaj przydatne połączenia:

Rzeczownik	Połączenia z liczebnikami
dzień	dwa dni, pięć dni
tydzień	dwa tygodnie, pięć tygodni
człowiek	pięciu ludzi; można też powiedzieć pięć osób
dziecko	dwoje dzieci, troje dzieci, pięcioro dzieci

Ze słowem dzieci używamy liczebników zbiorowych: dwoje, troje, pięcioro. Na przykład: Mam dwoje dzieci.

Co warto zapamiętać?

Dzień — dnia — dni: początek dzie- zmienia się w dn-.
Tydzień — tygodnia — tygodnie: pojawia się część tygodn-.
Człowiek — ludzie: liczba mnoga ma inną podstawową formę.
Dziecko — dzieci: nie myl liczby mnogiej dzieci z formą dziecka.
Po z, gdy mówisz, z kim jesteś lub rozmawiasz, używaj: z człowiekiem, z ludźmi, z dzieckiem, z dziećmi.

1.Dzień — dnia — dni

2.Tydzień — tygodnia — tygodnie

3.Człowiek — człowieka — ludzie

Try one question now.

4.Dziecko — dziecka — dzieci

5.Jak wybrać formę w zdaniu?

6.Co warto zapamiętać?

Now make it stick.