Przyimki obok, koło, naprzeciwko i bez
Poznaj przyimki obok, koło, naprzeciwko i bez. Naucz się opisywać położenie i brak oraz używać dopełniacza w prostych zdaniach z życia codziennego.
Przyimki obok, koło, naprzeciwko pomagają opisać, gdzie ktoś lub coś jest. Przyimek bez mówi, że kogoś lub czegoś nie ma. Po wszystkich czterech używamy dopełniacza.
Co znaczą te przyimki?
| Przyimek | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| obok | blisko, z boku | Apteka jest obok banku. |
| koło | blisko, w pobliżu | Czekam koło szkoły. |
| naprzeciwko | po przeciwnej stronie | Poczta jest naprzeciwko kina. |
| bez | czegoś lub kogoś nie ma | Piję herbatę bez cukru. |
Obok i koło często pasują do tej samej sytuacji. Przyimek obok wyraźniej wskazuje miejsce z boku, a koło może oznaczać po prostu „w pobliżu”.
W opisie miejsca koło brzmi bardziej potocznie niż obok czy w pobliżu: koło szkoły, koło dworca.
Przy liczbach i godzinach koło oznacza „około”, czyli podaje przybliżoną liczbę lub godzinę:
- Przyjdę koło piątej — trochę przed piątą, o piątej lub trochę po piątej.
- Na spotkaniu było koło stu osób — około stu, niekoniecznie dokładnie sto.
Biblioteka jest obok szkoły — budynki stoją blisko siebie, jeden z boku drugiego.
Czekam koło szkoły — jestem blisko szkoły.
Biblioteka jest naprzeciwko szkoły — w tej sytuacji szkoła jest po jednej stronie ulicy, a biblioteka po drugiej.
Możesz też spotkać naprzeciw. W opisie miejsca znaczy to samo co naprzeciwko: naprzeciw szkoły = naprzeciwko szkoły.
Dopełniacz po każdym z czterech przyimków
Dopełniacz to przypadek, który odpowiada na pytania kogo? czego? Po tych przyimkach zmieniamy formę rzeczownika.
| Forma podstawowa | Dopełniacz: kogo? czego? | Połączenie z przyimkiem |
|---|---|---|
| brat | brata | obok brata |
| bank | banku | obok banku |
| szkoła | szkoły | koło szkoły |
| restauracja | restauracji | koło restauracji |
| dworzec | dworca | koło dworca |
| kino | kina | naprzeciwko kina |
| muzeum | muzeum | naprzeciwko muzeum |
| cukier | cukru | bez cukru |
| mleko | mleka | bez mleka |
| dzieci | dzieci | bez dzieci |
W liczbie pojedynczej często spotykamy takie końcówki dopełniacza:
| Rodzaj | Końcówki | Przykłady |
|---|---|---|
| męski | -a, -u | brat → brata, bank → banku |
| żeński | -y, -i | szkoła → szkoły, ulica → ulicy, kuchnia → kuchni, restauracja → restauracji |
| nijaki | -a | kino → kina, mleko → mleka |
W liczbie mnogiej formy też są różne: bez dzieci, obok domów, koło sklepów, obok szkół. W rodzaju żeńskim mamy na przykład szkoły → szkół: znika końcówka -y, a o zmienia się w ó. Niektóre rzeczowniki zmieniają się też w środku, np. cukier → cukru, a inne mają tutaj taką samą formę, np. muzeum → muzeum.
Jeśli przed rzeczownikiem jest przymiotnik, on też ma formę dopełniacza:
- obok nowego domu;
- koło małej szkoły;
- naprzeciwko nowego kina;
- bez ciepłej kurtki.
Ucz się całych połączeń: obok banku, koło domu, bez cukru. Łatwiej wtedy zapamiętać właściwą formę rzeczownika.
Zaimki po przyimkach
Zamiast rzeczownika możemy użyć zaimka. Po tych przyimkach wybieramy następujące formy:
| Zaimek | Forma po przyimku | Przykład |
|---|---|---|
| ja | mnie | naprzeciwko mnie, beze mnie |
| ty | ciebie | obok ciebie, bez ciebie |
| on, ono | niego | obok niego, bez niego |
| ona | niej | koło niej, bez niej |
| my | nas | obok nas, bez nas |
| wy | was | naprzeciwko was, bez was |
| oni, one | nich | naprzeciwko nich, bez nich |
Po przyimku używamy form z n-: niego, niej, nich.
✓ Jadę bez niego.
✗ Jadę bez jego.
Jednak bez jego brata jest poprawne: tutaj jego mówi, czyj to brat.
Najczęściej mówimy beze mnie, ale forma bez mnie też jest poprawna.
Miejsce i ruch
Przyimków obok, koło, naprzeciwko używamy nie tylko z czasownikiem być. Pasują też do takich czasowników jak mieszkać, stać, czekać czy siedzieć.
Mieszkam obok parku.
Marek czeka koło dworca.
Anna siedzi naprzeciwko koleżanki.
Kiedy mówimy o ruchu, po tych przyimkach nadal używamy dopełniacza. W zdaniach Przejeżdżamy koło dworca i Przechodzę obok sklepu chodzi o mijanie czegoś. Wyrażenia koło dworca i obok sklepu odpowiadają tu na pytanie którędy?, a nie wskazują celu ruchu.
Przejeżdżamy koło dworca.
Przechodzę obok sklepu.
Usiądź naprzeciwko mamy.
Porównaj: Idę do sklepu — sklep jest moim celem. Przechodzę obok sklepu — mijam sklep; nie mówię, że chcę do niego wejść. Zdanie Idę obok banku jest poprawne, jeśli opisuje drogę blisko banku. Jeśli bank jest celem, powiedz Idę do banku.
W zdaniu Usiądź naprzeciwko mamy wskazujemy miejsce, które ktoś ma zająć, a nie mijany obiekt.
Naprzeciwko nie zawsze oznacza „po drugiej stronie ulicy”. Dwie osoby mogą też siedzieć naprzeciwko siebie, na przykład po dwóch stronach stołu.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Bez: brak rzeczy lub osoby
Przyimek bez wskazuje, że czegoś nie ma albo że ktoś nie bierze udziału w danej sytuacji.
- Jedzenie i napoje: kawa bez mleka, zupa bez soli.
- Rzeczy: wyjść bez telefonu, spacerować bez parasola.
- Osoby: jechać bez brata, przyjść bez dzieci.
Poproszę kawę bez mleka.
Pada deszcz, a ja wyszłam bez parasola.
Dzisiaj jadę do babci bez brata. On zostaje w domu.
Po bez używamy dopełniacza, nie narzędnika.
✓ kawa z mlekiem → kawa bez mleka
✗ kawa bez mlekiem
Podobnie: z bratem, ale bez brata.
Sprawdź i zapamiętaj
Gdy wybierasz przyimek:
- Chcesz powiedzieć „blisko, z boku”? Wybierz obok. Jeśli chodzi ogólnie o bliskie miejsce, pasuje też koło.
- Chcesz powiedzieć „po przeciwnej stronie”? Wybierz naprzeciwko.
- Chcesz powiedzieć, że kogoś lub czegoś nie ma? Wybierz bez.
- Po każdym z tych przyimków użyj dopełniacza. Sprawdź także formę przymiotnika.
Obok banku, koło banku, naprzeciwko banku — różne miejsca, ten sam przypadek. Bez cukru, bez mleka, bez brata — różne sytuacje, również dopełniacz.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
6 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 6 words and review them later.
Obok, koło, naprzeciwko i bez
6 wordsLast updated October 12, 2026