Samogłoski nosowe ą i ę
Poznaj wymowę samogłosek ą i ę: nosowe brzmienie, zmiany przed spółgłoskami i na końcu wyrazu. Rozróżniaj wymowę i pisownię prostych polskich słów.
Litery ą i ę zapisujemy z ogonkiem. Ich wymowa zależy od miejsca w słowie. Poznasz ich nosowe brzmienie, najważniejsze zmiany wymowy oraz różnicę między wymową a pisownią.
Jak brzmią ą i ę?
Ą to nie „a z noskiem”: jego brzmienie jest bliskie o. Brzmienie ę jest bliskie e. Przy wymowie nosowej powietrze płynie przez usta i nos.
Posłuchaj słów: wąs, gęś. Przed s, ś, z, ź, sz, ż, f, w, ch słychać nosowe brzmienie, na przykład w słowach kęs, mężczyzna, wąż. Nie dodawaj osobnego, wyraźnego n.
Najpierw posłuchaj całego słowa. Potem je powtórz. Nie próbuj wymawiać każdej litery osobno.
Przed p, b, t, d i podobnymi dźwiękami
Przed dźwiękami z tabeli wymowa zmienia się. Zamiast jednego nosowego dźwięku słyszymy połączenie dwóch dźwięków.
| Przed literą lub połączeniem liter | Wymowa ą | Wymowa ę | Przykłady |
|---|---|---|---|
| p, b | jak om | jak em | kąpać, ząb; sęp, zęby |
| t, d | jak on | jak en | kąty, sąd; pięta, tędy |
| ć, dź (także ci, dzi przed samogłoską) | jak oń | jak eń | wziąć; pięć, będzie, dziesięć |
| c, cz, dz, dż | jak on | jak en | tysiąc, pączek; ręce, pieniądze |
Posłuchaj: kąpać, zęby, pięta, pięć, dziesięć.
Pisownia → przybliżona wymowa
- kąpać → „kompać”
- zęby → „zemby”
- kąty → „konty”
- pięta → „pienta”
To pomoc w wymowie, nie nowe sposoby zapisywania tych słów.
Piszemy zęby, nie „zemby”, chociaż słyszymy em. Wymowa nie zawsze pokazuje, jakie litery trzeba napisać.
Inne miejsca w słowie
Przed k i g, na przykład w słowach ręka i pociąg, też słychać dwa dźwięki. Pierwszy jest podobny do e lub o, a drugi jest nosowy. Przy tym drugim dźwięku tył języka unosi się jak przy k lub g. Nie jest to zwykłe n ze słowa nos.
Posłuchaj słowa ręka i powtórz je w całości.
Przed l i ł nosowe brzmienie znika: ę brzmi jak e, a ą jak o.
Formy wzięli, wzięła i wziął mówią o przeszłości. Na przykład: teraz ona bierze torbę, a wczoraj ona wzięła torbę. Teraz on bierze torbę, a wczoraj on wziął torbę. Teraz oni biorą klucze, a wczoraj oni wzięli klucze.
- Oni wzięli klucze. — W słowie wzięli litera ę brzmi jak e.
- Ona wzięła torbę. — W słowie wzięła litera ę brzmi jak e.
- On wziął torbę. — W słowie wziął litera ą brzmi jak o.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Na końcu wyrazu
Na końcu wyrazu ą i ę zachowują się inaczej.
| Litera na końcu | Jak wymawiać? | Przykład |
|---|---|---|
| ą | Zachowaj nosowe brzmienie. | Oni są tutaj. |
| ę | Możesz wymawiać jak zwykłe e lub lekko nosowo. | Lubię kawę. |
W zwykłej, poprawnej wymowie końcowe ę często brzmi jak e. Nie trzeba mocno podkreślać nosowego brzmienia. Nadal piszemy lubię, idę, kawę.
Końcowego ą nie zastępuj zwykłym o ani połączeniem om. W zdaniu Oni są tutaj słowo są powinno mieć nosowe zakończenie.
Posłuchaj, powtórz, zapisz
Pracuj z krótkimi zdaniami:
Mam białe zęby.
Boli mnie pięta.
Lubię herbatę.
Dzieci są w domu.
- Znajdź ą lub ę.
- Sprawdź, jaka litera jest dalej albo czy to koniec wyrazu.
- Powtórz całe słowo, a potem całe zdanie.
- Zapisz słowo z ogonkiem, nawet gdy go nie słyszysz.
Zapamiętaj: ą ma brzmienie bliskie o, a ę — bliskie e. Ich wymowa zmienia się w różnych miejscach słowa. Na końcu ą pozostaje nosowe, a ę często brzmi jak zwykłe e.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
23 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 23 words and review them later.
Samogłoski nosowe ą i ę
23 wordsLast updated October 12, 2026