Skoro, jako że i bowiem: uzasadnienie a przyczyna.

Skoro, jako że i bowiem pozwalają nie tylko wskazać przyczynę zdarzenia, lecz także uzasadnić ocenę, wniosek lub propozycję. O wyborze decydują sposób przedstawienia informacji, miejsce uzasadnienia oraz rejestr wypowiedzi. Ważne są również szyk i interpunkcja.

1.Przyczyna zdarzenia a uzasadnienie wniosku

Przyczyna wyjaśnia, dlaczego coś się wydarzyło. Uzasadnienie wniosku wskazuje natomiast, na jakiej podstawie mówiący uznaje coś za prawdziwe. Te relacje mogą się pokrywać, ale nie są tożsame.

Uzasadniać można również samo wypowiedzenie prośby, rady czy pytania:

• Skoro masz chwilę, sprawdź, proszę, ten akapit.
• Czy możemy przełożyć spotkanie? Jutro bowiem nie będę mógł przyjechać.

Nie należy jednak przypisywać każdemu z trzech wyrażeń tylko jednej funkcji. Wszystkie mogą uczestniczyć w uzasadnianiu; różnią się przede wszystkim sposobem ujęcia relacji między treściami.

2.Skoro: od przyjętej przesłanki do następstwa

Skoro przedstawia treść zdania podrzędnego jako przesłankę przyjętą w danym rozumowaniu. Może to być fakt zauważony przez rozmówców, wcześniejsze ustalenie albo cudze twierdzenie, które mówiący przyjmuje na potrzeby argumentacji.

W drugim przykładzie mówiący nie potwierdza poprawności obliczeń. Punktem wyjścia jest to, że rozmówca tak twierdzi. Konstrukcja może więc służyć zarówno spokojnemu wnioskowaniu, jak i polemice.

Porównaj:

Konstrukcja	Sposób przedstawienia sytuacji
Jeśli raport jest gotowy, wyślij go dzisiaj.	Gotowość raportu pozostaje warunkiem; mówiący nie musi wiedzieć, czy został spełniony.
Skoro raport jest gotowy, wyślij go dzisiaj.	Mówiący przyjmuje gotowość raportu za punkt wyjścia do polecenia.

Zdanie ze skoro może poprzedzać zdanie nadrzędne lub po nim następować:

• Skoro znasz już wyniki, możemy je omówić.
• Możemy omówić wyniki, skoro już je znasz.

Pierwszy szyk wyraźniej prowadzi od przesłanki do następstwa; drugi pozwala dopowiedzieć uzasadnienie.

W konstrukcji skoro…, to… wyraz to jest fakultatywnym korelatem: wskazuje początek zdania nadrzędnego i podkreśla następstwo. Jest częsty w mowie. Przecinek zamykający zdanie ze skoro stawiamy przed to: Skoro znasz już wyniki, to możemy je omówić. Bez to zdanie również jest poprawne.

3.Jako że: przyczyna przedstawiona jako tło

Jako że wprowadza zdanie podrzędne podające przyczynę lub okoliczność uzasadniającą dalszą treść. Często przedstawia tę informację jako tło wyjaśnienia, bez tak wyraźnego nacisku na wyprowadzanie konsekwencji jak skoro.

Wyrażenie jest charakterystyczne dla staranniejszej wypowiedzi pisanej i mówionej. W codziennej rozmowie częściej wybieramy bo lub ponieważ.

Oba szyki są poprawne. Początkowe zdanie z jako że przygotowuje tło; końcowe dopowiada wyjaśnienie.

Informacja po jako że nie musi być wcześniej znana odbiorcy. Można za jego pomocą wprowadzić nowy fakt, przedstawiając go jako podstawę wyjaśnienia.

4.Bowiem: wyjaśnienie po stwierdzeniu

Bowiem wprowadza uzasadnienie wcześniejszego stwierdzenia. Jest typowe dla języka pisanego i starannej argumentacji; w swobodnej rozmowie może brzmieć książkowo.

W odróżnieniu od skoro i jako że nie służy do wysuwania zdania z przyczyną przed uzasadniane stwierdzenie. Najpierw pojawia się treść wymagająca wyjaśnienia, a potem wyjaśnienie z bowiem.

Bowiem zajmuje miejsce wewnątrz członu uzasadniającego, zwykle po jego pierwszym wyrazie lub pierwszej grupie wyrazów. Nie trzeba mechanicznie umieszczać go zawsze na drugiej pozycji liczonej według pojedynczych słów.

• Nie przyjęto projektu, jego całkowity koszt bowiem przekraczał dostępne środki.
• Nie przyjęto projektu, jego całkowity koszt przekraczał bowiem dostępne środki.

5.Podobna treść, inny sposób argumentowania

Ten sam fakt można wykorzystać na kilka sposobów. Zmiana wyrażenia nie musi zmieniać opisywanej sytuacji, ale zmienia sposób prowadzenia odbiorcy przez argumentację.

Przykład	Dominujący sposób ujęcia
Skoro termin minął, nie możemy przyjąć zgłoszenia.	Upływ terminu jest przyjętą przesłanką; odmowa wynika z niej jako konsekwencja.
Jako że termin minął, nie możemy przyjąć zgłoszenia.	Upływ terminu zostaje przedstawiony jako okoliczność uzasadniająca odmowę.
Nie możemy przyjąć zgłoszenia, termin bowiem minął.	Najpierw pada odmowa, potem jej wyjaśnienie.

Są to tendencje interpretacyjne, nie trzy całkowicie rozłączne znaczenia. Szczególnie w tekstach urzędowych i argumentacyjnych możliwe są różne poprawne wersje.

Bliskim odpowiednikiem bowiem w stylu starannym jest gdyż, które stoi na początku członu uzasadniającego: Nie przyjęto projektu, gdyż jego koszt przekraczał dostępne środki. Porównaj: Nie przyjęto projektu, jego koszt bowiem przekraczał dostępne środki. Podobną funkcję pełni książkowe albowiem, również umieszczane na początku członu: Nie przyjęto projektu, albowiem jego koszt przekraczał dostępne środki.

Uważaj jednak na ton wypowiedzi. Skoro wszystko wiesz, to po co pytasz? może brzmieć jak zarzut lub ironia. Nie wynika to z samego spójnika, lecz z połączenia przyjętej przesłanki z pytaniem podważającym zachowanie rozmówcy.

6.Jak wybrać właściwe wyrażenie

1. Ustal relację: czy wyjaśniasz przyczynę zdarzenia, uzasadniasz wniosek, czy motywujesz prośbę lub decyzję?
2. Wybierz sposób przedstawienia: przyjęta przesłanka sprzyja użyciu skoro, a przyczynowe tło wyjaśnienia — jako że.
3. Sprawdź kolejność: jeśli najpierw podajesz stwierdzenie, a potem jego uzasadnienie, możesz użyć bowiem wewnątrz drugiego członu.
4. Dostosuj rejestr: skoro jest naturalne także w rozmowie; jako że i zwłaszcza bowiem częściej należą do staranniejszego stylu.
5. Skontroluj przecinki: oddziel zdanie ze skoro lub jako że od nadrzędnego; przy bowiem zaznacz granicę członów, nie wydzielaj samego spójnika.

Skoro prowadzi od przesłanki do konsekwencji, jako że podaje przyczynowe tło, a bowiem dopowiada uzasadnienie wcześniejszej treści. Ostateczny sens zawsze zależy od całego kontekstu.