Wyrażanie przyczyny i skutku: ponieważ i dlatego.

Gdy wyjaśniasz swoje decyzje lub opisujesz wydarzenia, pokazujesz, co jest przyczyną, a co skutkiem. Ponieważ wprowadza przyczynę, a dlatego wskazuje skutek. Nauczysz się wybierać te wyrazy, zmieniać kolejność zdań i poprawnie stawiać przecinki.

1.Przyczyna odpowiada na pytanie „dlaczego?”

Przyczyna wyjaśnia, dlaczego coś się dzieje. Skutek to to, co dzieje się z tej przyczyny.

Wyobraź sobie sytuację: pada deszcz i z tego powodu zostajemy w domu.

• Przyczyna: pada deszcz.
• Skutek: zostajemy w domu.

Tę samą sytuację możemy opisać na dwa sposoby:

W obu zdaniach deszcz jest przyczyną. Zmieniają się kolejność informacji i sposób ich połączenia.

2.Ponieważ wprowadza przyczynę

Po ponieważ podajemy odpowiedź na pytanie „dlaczego?”. Ta część jest zdaniem podrzędnym: wyjaśnia przyczynę sytuacji opisanej w zdaniu głównym.

Część główna — co się dzieje?	Część z przyczyną — dlaczego?
Wracam wcześniej,	ponieważ źle się czuję.
Marta nie przyszła na spotkanie,	ponieważ była chora.
Jutro pojedziemy autobusem,	ponieważ samochód jest w warsztacie.

Ponieważ nie wymaga konkretnego czasu gramatycznego. Wybieramy czas zgodnie z sytuacją. Przyczyna może dotyczyć teraźniejszości, a skutek — przyszłości, jak w ostatnim przykładzie.

Wyraz ponieważ występuje zarówno w mowie, jak i w piśmie. W codziennej rozmowie często używamy też znanego już bo: „Wracam wcześniej, bo źle się czuję”.

3.Przyczyna na początku zdania

Część z ponieważ może stać przed zdaniem głównym albo po nim. Związek przyczyny i skutku pozostaje taki sam.

W pierwszym wariancie najpierw mówimy, co się wydarzyło, a potem to wyjaśniamy. W drugim najpierw podajemy przyczynę.

Przecinek oddziela obie części:

• Gdy przyczyna jest na końcu, stawiamy przecinek przed ponieważ.
• Gdy przyczyna jest na początku, stawiamy przecinek po całej części z ponieważ.

4.Dlatego wskazuje skutek

Dlatego znaczy tutaj z tego powodu. Najpierw podajemy przyczynę, a następnie jej skutek.

Przyczyna	Skutek
Źle się czuję,	dlatego wracam wcześniej.
Marta była chora,	dlatego nie przyszła na spotkanie.
Samochód jest w warsztacie,	dlatego jutro pojedziemy autobusem.

W takich połączeniach stawiamy przecinek przed dlatego. Możemy również zapisać informacje jako dwa osobne zdania:

Nie dodajemy przecinka po dlatego tylko dlatego, że stoi ono na początku zdania.

5.Zmiana wyrazu wymaga zmiany kolejności

Nie wystarczy zastąpić ponieważ wyrazem dlatego. Trzeba sprawdzić, która informacja jest przyczyną.

Zdanie „Telefon nie działa, dlatego bateria jest rozładowana” ma poprawną budowę, ale przedstawia odwrotny związek: niedziałający telefon staje się przyczyną rozładowania baterii. Nie opisuje więc podanej sytuacji.

6.Jak wybrać właściwe połączenie?

1. Znajdź przyczynę: dlaczego tak się stało?
2. Znajdź skutek: co się stało z tego powodu?
3. Wybierz układ i oddziel części przecinkiem.

Układ	Przykład
Skutek, ponieważ przyczyna.	Spóźniłem się, ponieważ autobus nie przyjechał.
Ponieważ przyczyna, skutek.	Ponieważ autobus nie przyjechał, spóźniłem się.
Przyczyna, dlatego skutek.	Autobus nie przyjechał, dlatego się spóźniłem.

Zapamiętaj: ponieważ — dlaczego?, dlatego — z tego powodu.