Zakres przeczenia: nie każdy i każdy nie.

1.Co obejmuje przeczenie?

Zdania Nie każdy uczestnik zdał egzamin i Każdy uczestnik nie zdał egzaminu mogą przekazywać różne informacje. Ważne jest nie tylko wystąpienie słowa nie, lecz także jego zakres: to, co dokładnie zostaje zaprzeczone. Nauczysz się odróżniać zaprzeczenie dotyczące całej grupy od przeczenia przypisanego każdej osobie oraz unikać niejasnych sformułowań.

2.Nie każdy: zaprzeczenie, że wszyscy

W konstrukcji nie każdy przeczenie dotyczy słowa każdy. Odrzucamy informację, że dana cecha lub czynność odnosi się do wszystkich osób albo rzeczy w omawianej grupie.

Nie każdy uczestnik zdał egzamin znaczy, że co najmniej jeden uczestnik nie zdał. Zdanie samo w sobie nie mówi, ilu uczestników zdało.

W codziennej rozmowie nie każdy często sugeruje, że część osób spełnia dany warunek, a część nie. Nie jest to jednak konieczny element znaczenia.

3.Każdy nie: przeczenie dotyczące każdej osoby

W odczytaniu każdy + zaprzeczone orzeczenie przypisujemy brak czynności lub cechy każdemu członkowi grupy osobno. Dla każdej osoby informacja jest taka sama: nie zdała.

Konstrukcja	Odczytanie	Jaśniejsze sformułowanie
Nie każdy uczestnik zdał egzamin.	Co najmniej jeden uczestnik nie zdał.	Nie wszyscy uczestnicy zdali egzamin.
Każdy uczestnik nie zdał egzaminu.	Przy odczytaniu „każdy osobno”: wszyscy uczestnicy nie zdali.	Żaden uczestnik nie zdał egzaminu.

Druga konstrukcja jest jednak mniej naturalna i może być niejasna. W rzeczywistych wypowiedziach zdania typu każdy nie… bywają też używane w znaczeniu nie każdy…. Dlatego sama kolejność wyrazów nie zawsze wystarcza do pewnego rozpoznania intencji mówiącego.

3.1Wszyscy nie, nie wszyscy i nikt nie

Podobna niejasność występuje w konstrukcji wszyscy nie…. Potocznie często oznacza ona nie wszyscy…, zwłaszcza w zdaniach takich jak Wszyscy nie mogą wygrać: miejsc dla zwycięzców nie wystarczy dla wszystkich. W innym kontekście wszyscy nie… może przypisywać przeczenie każdej osobie. Dlatego warto wybrać jaśniejsze sformułowanie.

Konstrukcja	Jak ją rozumieć?
Wszyscy nie mogą wygrać.	Potocznie często: nie wszyscy mogą wygrać. Bez kontekstu zakres przeczenia może być niejasny.
Nie wszyscy mogą wygrać.	Nie jest możliwe, żeby wygrali wszyscy.
Nikt nie może wygrać.	Żadna osoba nie ma możliwości wygrania.

4.Forma i kontekst pomagają zrozumieć zdanie

Po każdy rzeczownik i czasownik mają zwykle liczbę pojedynczą. Po wszyscy lub wszystkie używamy liczby mnogiej. Zmiana liczby nie zmienia podstawowego znaczenia przeczenia.

Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Nie każdy student przyszedł.	Nie wszyscy studenci przyszli.
Nie każda studentka przyszła.	Nie wszystkie studentki przyszły.
Nie każde dziecko przyszło.	Nie wszystkie dzieci przyszły.

Formy żaden, żadna, żadne dobieramy do rodzaju rzeczownika w liczbie pojedynczej: Żaden student nie przyszedł, Żadna studentka nie przyszła, Żadne dziecko nie przyszło. Czasownik również zgadza się z podmiotem; w tych zdaniach przy czasowniku występuje nie.

Kontekst pozwala też określić, o jakiej grupie mówimy. Nie każdy zna odpowiedź może dotyczyć na przykład osób obecnych w sali, a nie wszystkich ludzi na świecie.

W piśmie zapisujemy nie każdy, nie każda, nie każde rozdzielnie. W mowie akcent może podkreślać kontrast, ale przy ważnej informacji lepiej wybrać jednoznaczne słowa niż polegać wyłącznie na intonacji.

5.Jak wybrać jasne sformułowanie?

1. Jeśli odrzucasz stwierdzenie, że coś dotyczy wszystkich, użyj nie każdy lub nie wszyscy.
2. Jeśli wiesz, że żadna osoba nie wykonała czynności, użyj nikt nie albo żaden… nie.
3. Jeśli chcesz powiedzieć, że grupa ma różne wyniki, napisz część osób…, a część nie….
4. Jeśli spotkasz konstrukcję każdy nie, sprawdź kontekst. Gdy znaczenie pozostaje niejasne, zapytaj: Masz na myśli, że nie wszyscy zdali, czy że nie zdał nikt?

Najważniejszy kontrast: nie każdy wyklucza wynik obejmujący wszystkich, ale nie określa dokładnej liczby wyjątków. Żaden… nie jasno mówi, że w danej grupie nie ma ani jednej osoby spełniającej warunek.