Kuwepo mahali: yuko, iko na viko
Jifunze kusema mtu au kitu kilipo kwa kutumia yuko, iko na viko, kuuliza kiko wapi, na kuchagua umbo linalofaa kwa majina ya watu na vitu vya kawaida.
Unapotaka kusema mtu au kitu kilipo, unaweza kutumia yuko, iko au viko. Utajifunza kuuliza mahali na kuchagua umbo linalofaa kwa majina machache ya kawaida.
Kusema mtu au kitu kilipo
Tumia yuko kwa mtu mmoja. Kwa vitu, umbo hubadilika kulingana na jina la kitu.
- Asha yuko hapa.
- Simu iko pale.
- Vitabu viko hapa.
Sentensi hizi zinatuambia mahali pa Asha, simu na vitabu.
Kuchagua umbo linalofaa
Angalia jina kwanza. Usitumie iko kwa kila kitu.
| Jina | Umbo | Mfano |
|---|---|---|
| Mtu mmoja: mtoto | yuko | Mtoto yuko hapa. |
| Watu wengi: watoto | wako | Watoto wako hapa. |
| Kitu kimoja: simu | iko | Simu iko pale. |
| Kitu kimoja: kitabu | kiko | Kitabu kiko hapa. |
| Vitu vingi: vitabu | viko | Vitabu viko hapa. |
Jina kalamu pia hutumia iko unapozungumzia kalamu moja: Kalamu iko pale.
Viko si umbo la vitu vyote vingi. Tumia viko kwa majina kama vitabu, vikombe na viti. Kwa kimoja, tumia kiko: kitabu kiko, kikombe kiko, kiti kiko.
Kuuliza kwa wapi
Tumia wapi kuuliza mahali. Umbo linaloendana na jina linabaki lilelile katika swali na jibu.
Asha yuko wapi?
Asha yuko hapa.
Simu iko wapi?
Simu iko pale.
Vitabu viko wapi?
Vitabu viko hapa.
Unaweza pia kujibu kwa kifupi: Yuko hapa., Iko pale. au Viko hapa. Jina tayari linajulikana katika mazungumzo.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Kutofautisha ni na yuko
Tumia ni kutaja mtu ni nani au kitu ni nini. Tumia yuko, iko au umbo jingine linalofaa kusema mahali.
| Kutaja mtu au kitu | Kusema mahali |
|---|---|
| Asha ni mwalimu. | Asha yuko hapa. |
| Hii ni simu. | Simu iko hapa. |
Usiweke ni kabla ya yuko, iko au viko.
✗ Asha ni yuko hapa.
✓ Asha yuko hapa.
Kumbuka mifano hii
- Mtu mmoja: Mtoto yuko hapa.
- Watu wengi: Watoto wako hapa.
- Simu moja: Simu iko pale.
- Kitabu kimoja: Kitabu kiko hapa.
- Vitabu vingi: Vitabu viko hapa.
Kuuliza mahali, ongeza wapi: Mtoto yuko wapi?
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 10, 2026