A1 · Beginner

Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake

Tumia -angu, -ako na -ake kuonyesha mwenye kitu. Jifunze maumbo kama wangu, chako na yake, upatanisho wa nomino na nafasi ya neno la umilikaji.

By the flumi team About 4 min read

Maneno kama wangu, wako na wake yanaonyesha mwenye kitu. Utajifunza kuonyesha kitu cha mimi, wewe au yeye, kuchagua umbo linalofaa na kuliweka baada ya nomino.

Umilikaji pia huonyesha uhusiano kati ya watu. Kwa mfano, mtoto wangu huonyesha uhusiano wa mzazi na mtoto; mtoto si kitu.

Mwenye kitu ni nani?

Tunatumia -angu, -ako na -ake kuonyesha mwenye kitu mmoja.

Mwenye kitu Mwisho wa neno Mfano
Mimi -angu Huyu ni mtoto wangu.
Wewe -ako Huyu ni mtoto wako.
Yeye -ake Huyu ni mtoto wake.

-ake inaweza kumhusu mwanamume au mwanamke.

Asha ana kitabu. Hiki ni kitabu chake.

Juma ana kitabu. Hiki ni kitabu chake.

Neno la umilikaji linakuja baada ya nomino

Weka nomino kwanza, kisha neno la umilikaji. Nomino ni jina la mtu au kitu, kama mtoto au kitabu.

  • mtoto wangu
  • kitabu chako
  • nyumba yake

Nina kitabu. Kitabu changu kiko hapa.

Una kitabu. Kitabu chako kiko hapa.

Ana kitabu. Kitabu chake kiko hapa.

Umbo hubadilika kwa nomino

Mwanzo wa neno la umilikaji hutegemea nomino. Mwisho unaonyesha mwenye kitu. Kwa mfano, wangu na changu yote yananihusu mimi, lakini yanatumika na nomino tofauti.

Nomino Mimi Wewe Yeye
mtoto mtoto wangu mtoto wako mtoto wake
watoto watoto wangu watoto wako watoto wake
kitabu kitabu changu kitabu chako kitabu chake
vitabu vitabu vyangu vitabu vyako vitabu vyake
nyumba moja nyumba yangu nyumba yako nyumba yake
nyumba nyingi nyumba zangu nyumba zako nyumba zake

Hii ni mifano ya maumbo ya kawaida. Nomino nyingine zinaweza kutumia maumbo mengine.

Kwa baadhi ya majina ya jamaa, kama mama na baba, na neno rafiki, tumia mwanzo y- katika umoja: mama yangu, baba yako, rafiki yake. Hii si kanuni ya majina yote ya watu: tunasema mtoto wangu. Kwa mnyama kama mbwa, tunasema mbwa wangu, si mbwa yangu.

Jifunze nomino pamoja na umbo lake: kitabu changu, vitabu vyangu. Usitumie wangu kwa kila nomino.

Quick check

Try one question now.

1
Mimi nina vitabu vya shule. Hivi ni vitabu .

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Kitu kimoja au vitu vingi

Mwenye kitu anaweza kuwa mmoja hata kama vitu ni vingi. Angalia tofauti hizi:

Nina kitabu kimoja. Hiki ni kitabu changu.

Nina vitabu viwili. Hivi ni vitabu vyangu.

Una nyumba moja. Hii ni nyumba yako.

Una nyumba mbili. Hizi ni nyumba zako.

Katika kitabu changu na vitabu vyangu, mwenye vitu ni mimi. Kinachobadilika ni umbo linaloendana na nomino.

Kwa mtoto wangu → watoto wangu, neno wangu halibadiliki. Hapa wingi unaonekana katika nomino: mtoto → watoto. Hii ni tofauti na kitabu changu → vitabu vyangu, ambapo nomino na neno la umilikaji vyote hubadilika.

✓ Hiki ni kitabu changu.

✗ Hiki ni kitabu wangu.

Kwa nomino kitabu, tumia changu, si wangu.

Kumbuka hatua hizi

  1. Chagua nomino: kitabu au vitabu?
  2. Chagua mwenye kitu: mimi (-angu), wewe (-ako) au yeye (-ake).
  3. Tumia umbo linaloendana na nomino: kitabu chako, vitabu vyako.
  4. Weka neno la umilikaji baada ya nomino.

Mtoto wangu, kitabu changu na nyumba yangu: mwanzo hubadilika, lakini mwenye kitu ni mimi.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 10, 2026