C2 · ProficientLesson 2 of 3

อันเป็น อันได้แก่ และ อันพึง ในร้อยแก้วเป็นทางการ

แยกหน้าที่ของ อันเป็น อันได้แก่ และ อันพึง ในร้อยแก้วเป็นทางการ วิเคราะห์การขยายความ การแจกแจง และสิ่งที่ควรทำหรือได้รับ พร้อมเลือกใช้ให้ตรงความหมาย

อันเป็น อันได้แก่ และ อันพึง ใช้ขยายความในร้อยแก้วเป็นทางการ แต่ทำหน้าที่ต่างกัน การอ่านและเลือกใช้จึงต้องพิจารณาว่าข้อความนั้นกำลังจัดประเภท แจกแจงรายละเอียด หรือระบุสิ่งที่ควรทำหรือควรได้รับ รวมทั้งตรวจว่าข้อความขยายอ้างถึงส่วนใดของประโยค

หน้าที่ร่วมของ อัน และความต่างของข้อความที่ตามมา

ในโครงสร้างที่ศึกษานี้ อัน เป็นคำเชื่อมที่นำข้อความขยาย ไม่ใช่ลักษณนามอย่างในคำว่า «เครื่องมือหนึ่งอัน» ข้อความขยายอาจเกี่ยวกับนามวลีที่อยู่ข้างหน้า หรือเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่กล่าวมาก่อน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับโครงสร้างและความหมาย

รูปทั้งสามไม่ได้เป็นคำเชื่อมสำเร็จรูปที่ใช้แทนกันได้ ความหมายสำคัญเกิดจากคำที่ตามหลัง อัน

รูป หน้าที่เด่น ตัวอย่าง
อันเป็น ระบุฐานะ ประเภท หรือคุณค่าของสิ่งที่กล่าวถึง ความไว้วางใจอันเป็นรากฐานของความร่วมมือ
อันได้แก่ แจกแจงว่าสิ่งที่กล่าวถึงประกอบด้วยอะไร ปัจจัยสองประการอันได้แก่เวลาและงบประมาณ
อันพึง ขยายด้วยความหมายเกี่ยวกับสิ่งที่ควรทำ ควรมี หรือควรได้รับ สิทธิอันพึงได้รับตามกฎหมาย

ทั้งสามรูปมีน้ำเสียงเป็นภาษาเขียนที่เป็นทางการ และบางบริบทให้ลีลายกย่องหรือเคร่งขรึม แต่ไม่ใช่เครื่องหมายรับรองว่าข้อความนั้นเป็นข้อกฎหมายหรือข้อเท็จจริง การเลือกใช้ต้องสัมพันธ์กับเนื้อหา ไม่ใช่เพิ่มเพื่อให้ประโยคดูสำคัญเท่านั้น

อันเป็น: จัดประเภทและเสนอกรอบการตีความ

โครงสร้างที่พบบ่อยคือ นามวลี + อันเป็น + นามวลี ส่วนหลังระบุว่าสิ่งที่กล่าวถึงเป็นอะไร มีฐานะอย่างไร หรือควรเข้าใจในแง่ใด

หน่วยงานต้องรักษาความไว้วางใจของประชาชน อันเป็นรากฐานของการทำงานร่วมกัน

ข้อความขยายเสนอให้มอง «ความไว้วางใจของประชาชน» ว่าเป็นรากฐาน ไม่ได้ขยายเฉพาะคำว่า «ประชาชน» แม้คำนั้นจะอยู่ใกล้ อัน มากที่สุด

รายงานฉบับนี้รวบรวมคำให้การ อันเป็นหลักฐานสำคัญของการสอบสวน

ผู้เขียนไม่ได้เพียงบอกว่ามีคำให้การ แต่จัดให้คำให้การนั้นอยู่ในฐานะหลักฐานสำคัญด้วย

อันเป็น ยังอาจขยายเหตุการณ์ทั้งหมดที่กล่าวมาก่อน ไม่จำเป็นต้องขยายคำนามคำเดียว

คณะกรรมการเปิดเผยรายงานต่อสาธารณะ อันเป็นการแสดงความรับผิดชอบต่อประชาชน

สิ่งที่ถูกตีความว่าเป็นการแสดงความรับผิดชอบคือการเปิดเผยรายงาน ไม่ใช่ตัวรายงานหรือสาธารณะ

ในร้อยแก้วเชิงเหตุผล รูปนี้ช่วยผูกข้อเท็จจริงเข้ากับการประเมินของผู้เขียนอย่างแนบเนียน ผู้อ่านจึงควรแยกให้ออกระหว่าง สิ่งที่เกิดขึ้น กับ ฐานะหรือคุณค่าที่ผู้เขียนกำหนดให้

อย่างไรก็ตาม อันเป็น ไม่ได้แสดงเหตุและผลด้วยตัวมันเอง หากต้องการระบุความสัมพันธ์นั้น ต้องมีเนื้อความรองรับ เช่น อันเป็นผลจากการตรวจสอบที่ล่าช้า หรือ อันเป็นเหตุให้ต้องทบทวนแผน

อันได้แก่: แจกแจงให้ตรงกับขอบเขตที่ตั้งไว้

อันได้แก่ ใช้ต่อจากคำหรือวลีที่กล่าวรวมไว้ แล้วแจกแจงรายละเอียดตามมา เหมาะเมื่อผู้อ่านต้องรู้ว่าสิ่งที่กล่าวรวมหมายถึงอะไรบ้าง

การประเมินครั้งนี้ใช้เกณฑ์สามด้าน อันได้แก่ความถูกต้อง ความครบถ้วน และความทันเวลา

«เกณฑ์สามด้าน» ตั้งขอบเขตไว้ชัดเจน รายการที่ตามมาจึงต้องมีสามด้านและสอดคล้องกับขอบเขตนั้น

รายการควรมีรูปและฐานะขนานกัน เช่น เป็นชื่อเกณฑ์ทั้งหมด เป็นชื่อหน่วยงานทั้งหมด หรือเป็นการกระทำทั้งหมด การผสมชื่อเกณฑ์กับคำอธิบายผลลัพธ์โดยไม่จัดโครงสร้างใหม่ทำให้ผู้อ่านจับขอบเขตได้ยาก

เปรียบเทียบการแจกแจงกับการยกตัวอย่าง:

เจตนา ถ้อยคำที่เหมาะ สิ่งที่ผู้อ่านเข้าใจ
ระบุเกณฑ์ครบตามจำนวนที่กำหนด เกณฑ์สามด้าน อันได้แก่ ความถูกต้อง ความครบถ้วน และความทันเวลา รายการนี้ระบุเกณฑ์ทั้งสามด้าน
ยกเพียงบางเกณฑ์มาให้เห็นภาพ เกณฑ์หลายด้าน เช่น ความถูกต้องและความครบถ้วน ยังอาจมีเกณฑ์อื่นที่ไม่ได้กล่าวถึง

อย่าใช้ อันได้แก่ กับ เช่น ราวกับมีหน้าที่เหมือนกันทุกกรณี รูปแรกมุ่งระบุรายละเอียดของสิ่งที่กล่าวรวม ส่วนรูปหลังแสดงการยกตัวอย่าง หากตั้งใจกล่าวเพียงบางส่วน ควรใช้ เช่น หรือระบุขอบเขตให้ชัด ไม่ปล่อยให้ผู้อ่านต้องเดาว่ารายการครบหรือไม่

ความครบถ้วนต้องพิจารณาจากบริบทด้วย โดยเฉพาะคำบอกจำนวนและถ้อยคำอย่าง «ทั้งหมด» หรือ «เฉพาะ» ไม่ควรอาศัย อันได้แก่ เพียงรูปเดียวเพื่อตัดสินขอบเขตของข้อกำหนด

Quick check

Try one question now.

1
ผู้เขียนต้องการจัดฐานะของสมุดบันทึกว่าเป็นหลักฐาน ไม่ได้แจกแจงรายการ: หอจดหมายเหตุเก็บสมุดบันทึกการเดินทางหลักฐานชั้นต้นของการศึกษาชุมชน

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

อันพึง: ตรวจทั้งความคาดหมายและผู้เกี่ยวข้อง

อันพึง ไม่ได้จบโครงสร้างในตัวเอง แต่เป็น อัน + พึง + กริยาหรือกลุ่มกริยา ใช้ขยายสิ่งที่เกี่ยวข้องกับความควร ความเหมาะสม หรือความคาดหมายตามหลักเกณฑ์

นามที่ถูกขยาย ข้อความขยาย ความสัมพันธ์ที่ต้องอ่านให้ได้
ข้อปฏิบัติ อันพึงยึดถือร่วมกัน ผู้เกี่ยวข้องควรยึดถือข้อปฏิบัตินั้น
สิทธิ อันพึงได้รับตามกฎหมาย ผู้มีสิทธิควรได้รับสิทธินั้นตามกฎหมาย
คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ของผู้บริหาร คุณลักษณะนั้นเป็นสิ่งที่ต้องการให้ผู้บริหารมี

นามข้างหน้าไม่ได้เป็นผู้ทำกริยาที่ตามมาเสมอไป เช่น ใน สิทธิอันพึงได้รับ สิทธิเป็นสิ่งที่ได้รับ ไม่ใช่ผู้รับ ส่วนผู้รับต้องอ่านจากบริบท

หน่วยงานต้องแจ้งให้ผู้ยื่นคำขอทราบถึงสิทธิ อันพึงได้รับตามกฎหมาย

ผู้ยื่นคำขอคือผู้รับสิทธิ ส่วนข้อความขยายระบุว่าสิทธินั้นควรได้รับตามกฎหมาย ไม่ได้ยืนยันว่าผู้ยื่นคำขอได้รับสิทธิแล้ว

คู่มือระบุข้อปฏิบัติ อันพึงยึดถือร่วมกันของคณะทำงาน

คณะทำงานคือผู้ที่ควรยึดถือข้อปฏิบัติ ไม่ใช่ข้อปฏิบัติที่ทำกริยา «ยึดถือ» เอง

อย่าแปลความ อันพึง เป็น ที่ต้อง โดยอัตโนมัติ น้ำหนักของข้อกำหนดขึ้นอยู่กับข้อความแวดล้อมและฐานอำนาจของเอกสารด้วย ขณะเดียวกัน ข้อความที่ใช้ พึง ในเอกสารทางกฎหมายก็ไม่จำเป็นต้องเป็นเพียงคำแนะนำที่เลือกทำหรือไม่ทำก็ได้

เลือกใช้โดยไม่ทำให้ความสัมพันธ์พร่าเลือน

การใช้ อัน ช่วยสร้างความต่อเนื่องและน้ำเสียงเป็นทางการได้ แต่หากวางข้อความขยายไกลจากสิ่งที่ต้องการขยาย หรือซ้อนหลายชั้น ความสง่างามของถ้อยคำอาจแลกมาด้วยความไม่ชัดเจน

พิจารณาประโยคนี้:

รายงานกล่าวถึงการปรับปรุงระบบตรวจสอบของหน่วยงานอันเป็นประโยชน์ต่อประชาชน

ผู้อ่านอาจลังเลว่าสิ่งที่เป็นประโยชน์คือการปรับปรุง ระบบตรวจสอบ หรือหน่วยงาน หากต้องการหมายถึงการปรับปรุง ควรเขียนให้ตรงว่า:

รายงานกล่าวถึงการปรับปรุงระบบตรวจสอบของหน่วยงาน การปรับปรุงดังกล่าวเป็นประโยชน์ต่อประชาชน

การแยกประโยคไม่ได้ลดความเป็นทางการ แต่ทำให้ขอบเขตการอ้างถึงแน่นอนขึ้น

อีกทางหนึ่งคือเลือกรูปที่เบากว่าเมื่อไม่ต้องการน้ำเสียงเคร่งขรึมเป็นพิเศษ:

  • ความไว้วางใจ อันเป็น รากฐานของความร่วมมือ → ความไว้วางใจ ซึ่งเป็น รากฐานของความร่วมมือ
  • ปัจจัยสองประการ อันได้แก่ เวลาและงบประมาณ → ปัจจัยสองประการ ได้แก่ เวลาและงบประมาณ
  • สิทธิ อันพึงได้รับ ตามกฎหมาย → สิทธิ ที่พึงได้รับ ตามกฎหมาย

การปรับเหล่านี้คงสาระหลักของตัวอย่างไว้ แต่จังหวะและน้ำเสียงเปลี่ยนไป ไม่ได้หมายความว่า อัน ที่ และ ซึ่ง ใช้แทนกันได้ทุกตำแหน่ง

ตรวจความหมายก่อนเกลาสำนวน

ก่อนใช้หรืออ่านรูปทั้งสาม ให้ตรวจตามลำดับนี้:

  1. หาสิ่งที่ถูกขยาย — เป็นนามวลีใด หรือเป็นเหตุการณ์ทั้งข้อความก่อนหน้า
  2. ระบุหน้าที่ — อันเป็น จัดฐานะหรือเสนอการตีความ; อันได้แก่ แจกแจงรายละเอียด; อันพึง เชื่อมไปสู่สิ่งที่ควรทำ มี หรือได้รับ
  3. ตรวจขอบเขตและผู้เกี่ยวข้อง — รายการครบตามที่ตั้งไว้หรือไม่ ใครเป็นผู้ทำหรือผู้รับ และข้อกำหนดมีน้ำหนักจากบริบทใด
  4. เลือกน้ำเสียงเท่าที่จำเป็น — หากรูปขยายทำให้กำกวม ให้จัดลำดับใหม่ ใช้รูปที่เรียบกว่า หรือแยกประโยค

หัวใจของการใช้รูปเหล่านี้ไม่ใช่การทำให้ข้อความดูสูงส่ง แต่คือการกำกับว่า ผู้อ่านควรเชื่อมความหมายส่วนขยายเข้ากับข้อความหลักอย่างไร โดยไม่ซ่อนขอบเขตหรือจุดยืนไว้จนอ่านคลาดเคลื่อน

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

5 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 5 words and review them later.

คำศัพท์: อันเป็น อันได้แก่ และ อันพึง ในร้อยแก้วเป็นทางการ

5 words

Last updated November 5, 2026