โครงสร้างคำขอและข้อกำหนดในหนังสือราชการ
แยกคำขอ การเสนอให้พิจารณา และข้อกำหนดในหนังสือราชการ เลือกโครงสร้างให้ตรงเจตนา ระบุผู้ปฏิบัติ เงื่อนไขและกำหนดเวลา พร้อมแยกความสุภาพออกจากอำนาจของผู้ส่ง
แยกคำขอออกจากข้อกำหนด
หนังสือราชการอาจขอความร่วมมือ เสนอเรื่องให้ผู้มีอำนาจพิจารณา หรือแจ้งสิ่งที่ผู้รับต้องปฏิบัติ การอ่านและเขียนให้ตรงเจตนาจึงต้องดูทั้งโครงสร้างประโยค ความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงาน และอำนาจของผู้ส่ง ไม่ใช่พิจารณาเพียงว่าถ้อยคำสุภาพเพียงใด
เมื่อใช้โครงสร้างเหล่านี้ คุณควรแยกได้ว่าใครขอให้ใครทำอะไร เรื่องใดยังต้องรอการพิจารณา และเรื่องใดเป็นหน้าที่ภายใต้เงื่อนไขที่ระบุ
| เจตนา | โครงสร้างที่พบบ่อย | จุดที่ต้องพิจารณา |
|---|---|---|
| ขอความร่วมมือ | ขอความร่วมมือ…ในการ… | ขอให้ผู้รับร่วมดำเนินการ |
| ขอให้พิจารณาเรื่อง | ขอเสนอ…เพื่อโปรดพิจารณา… | ยังไม่ได้หมายความว่าเรื่องนั้นได้รับความเห็นชอบแล้ว |
| ขอให้ดำเนินการ | ขอให้…ดำเนินการ… | อาจเป็นคำขอหรือคำสั่งที่ใช้ถ้อยคำสุภาพ ต้องดูบริบท |
| กำหนดหน้าที่ | ให้…ดำเนินการ… / …ต้อง… | ต้องระบุผู้มีหน้าที่และขอบเขตให้ชัด |
| กำหนดข้อห้าม | ห้าม… / …ต้องไม่… | ระบุการกระทำที่ไม่อนุญาต |
ความสุภาพกับความผูกพันเป็นคนละเรื่อง หนังสือที่ใช้ ขอให้ อาจแจ้งหน้าที่ที่ผู้รับต้องปฏิบัติอยู่แล้ว ขณะเดียวกัน การเติม ต้อง ไม่ได้ทำให้ผู้ส่งมีอำนาจกำหนดหน้าที่ขึ้นมาโดยอัตโนมัติ
สร้างคำขอให้เห็นการกระทำที่ต้องการ
คำขอที่ชัดเจนควรมี สิ่งที่ขอ + ผู้ดำเนินการ + รายละเอียดที่จำเป็น ส่วนเหตุผลอาจวางก่อนคำขอเพื่อให้ผู้รับเข้าใจความจำเป็น
- ขอความร่วมมือ เน้นการร่วมดำเนินการ เช่น ขอความร่วมมือจากหน่วยงานในการเผยแพร่ข้อมูล
- ขอให้ ตามด้วยผู้ดำเนินการและการกระทำได้โดยตรง เช่น ขอให้หน่วยงานส่งรายชื่อผู้ประสานงาน
- ขอความอนุเคราะห์ ใช้ขอความช่วยเหลือหรือการสนับสนุน โดยควรบอกให้ชัดว่าต้องการสิ่งใด
- ขอเสนอ…เพื่อโปรดพิจารณา… ใช้ส่งเรื่องให้ผู้รับพิจารณาตามหน้าที่หรืออำนาจของตน
ขอความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน
เพื่อให้ข้อมูลผู้ประสานงานเป็นปัจจุบัน จึงขอความร่วมมือจากหน่วยงานในการตรวจสอบและปรับปรุงข้อมูลตามแบบที่แนบ
ขอรับการสนับสนุน
สำนักงานจึงขอความอนุเคราะห์ใช้ห้องประชุมในวันที่ 15 สิงหาคม 2570 เวลา 09.00–12.00 น.
เสนอเรื่องให้ตัดสินใจ
ฝ่ายฝึกอบรมขอเสนอโครงการเพื่อโปรดพิจารณาอนุมัติ รายละเอียดปรากฏตามเอกสารที่แนบ
พิจารณาอนุมัติ ระบุการตัดสินใจที่ผู้เสนอประสงค์ แต่ไม่ได้บอกว่าผู้รับอนุมัติแล้ว หากต้องการเพียงความคิดเห็น ควรระบุว่า เพื่อโปรดพิจารณาให้ความเห็น แทน ไม่ใช้คำลงท้ายที่ขอการตัดสินใจเกินเจตนาของเรื่อง
ระบุหน้าที่ เงื่อนไข และข้อยกเว้น
ในข้อความที่มีฐานอำนาจรองรับ ให้ + ผู้มีหน้าที่ + กริยา ใช้กำหนดการปฏิบัติได้ ส่วน ผู้มีหน้าที่ + ต้อง + กริยา เน้นความจำเป็นหรือหน้าที่โดยตรง ทั้งสองโครงสร้างต้องอ่านร่วมกับขอบเขตของหนังสือและข้อกำหนดที่อ้างถึง
| ส่วนของข้อกำหนด | หน้าที่ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ผู้มีหน้าที่ | ระบุว่าใครต้องปฏิบัติ | ให้หัวหน้าฝ่ายรวบรวมข้อมูล |
| การกระทำ | ระบุสิ่งที่ต้องทำ | ผู้ยื่นคำขอต้องลงลายมือชื่อในแบบคำขอ |
| เงื่อนไข | ระบุว่าเมื่อใดข้อกำหนดจึงใช้ | หากข้อมูลไม่ครบถ้วน ให้เจ้าหน้าที่แจ้งผู้ยื่นคำขอ |
| กำหนดเวลา | ระบุเส้นตายหรือระยะเวลา | ส่งรายงานภายในวันที่ 20 กันยายน 2570 |
| ข้อยกเว้น | จำกัดขอบเขตของข้อกำหนด | ห้ามเข้าพื้นที่ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากเจ้าหน้าที่ |
สถานการณ์สมมติ: คำสั่งภายในที่ออกโดยผู้มีอำนาจ
ให้หัวหน้าฝ่ายรวบรวมข้อมูลจากเจ้าหน้าที่ในสังกัด และส่งรายงานต่อผู้อำนวยการภายในวันที่ 20 กันยายน 2570
หากไม่สามารถส่งรายงานได้ภายในกำหนด ให้หัวหน้าฝ่ายแจ้งเหตุขัดข้องต่อผู้อำนวยการก่อนครบกำหนด
ในตัวอย่างนี้ เงื่อนไข หากไม่สามารถส่งรายงานได้ภายในกำหนด เชื่อมกับหน้าที่ในการแจ้งเหตุขัดข้อง ไม่ได้หมายความว่าหัวหน้าฝ่ายได้รับยกเว้นหน้าที่ส่งรายงานโดยอัตโนมัติ
เมื่อใช้ เว้นแต่ ต้องระบุให้เห็นว่าข้อยกเว้นจำกัดข้อใด หากมีหลายหน้าที่ในย่อหน้าเดียว ควรแยกข้อยกเว้นไว้กับหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง เพื่อไม่ให้ตีความว่าครอบคลุมทั้งย่อหน้า
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
เชื่อมเหตุ เรื่องที่ขอ และข้อความลงท้าย
เนื้อความควรพาผู้อ่านจากเหตุหรือเรื่องเดิมไปสู่การดำเนินการที่ต้องการ ไม่จำเป็นต้องใช้คำเชื่อมทุกคำพร้อมกัน
| โครงสร้าง | การใช้ |
|---|---|
| ด้วย…จึง… | ยกเหตุหรือข้อเท็จจริง แล้วเชื่อมไปสู่คำขอหรือการดำเนินการ |
| ตามที่…นั้น… | อ้างเรื่องที่เคยแจ้งหรือดำเนินการมาก่อน แล้วกล่าวถึงเรื่องนั้นต่อ |
| เพื่อให้…จึง… | ระบุวัตถุประสงค์ แล้วบอกสิ่งที่ขอให้ทำ |
| จึงเรียนมาเพื่อ… | สรุปว่าต้องการให้ผู้รับทราบ พิจารณา หรือดำเนินการอย่างไร |
ตามที่สำนักงานได้ขอให้หน่วยงานส่งรายชื่อผู้เข้าร่วมอบรมภายในวันที่ 10 กรกฎาคม 2570 นั้น บัดนี้สำนักงานได้รับรายชื่อครบถ้วนแล้ว จึงขอแจ้งกำหนดการอบรมตามเอกสารที่แนบ
จึงเรียนมาเพื่อโปรดทราบ
ข้อความลงท้ายต้องสอดคล้องกับเนื้อความ เพื่อโปรดทราบ เน้นการรับทราบ ส่วน เพื่อโปรดพิจารณาอนุมัติ ขอให้ตัดสินใจ และ เพื่อโปรดดำเนินการ ขอให้ลงมือปฏิบัติ แต่ข้อความลงท้ายไม่ควรเป็นที่เดียวที่บอกหน้าที่สำคัญ
ไม่ควรเขียนเพียง จึงเรียนมาเพื่อโปรดดำเนินการ หากเนื้อความยังไม่บอกว่าต้องดำเนินการอะไร คำลงท้ายไม่สามารถทดแทนรายละเอียดของคำขอหรือข้อกำหนดได้
ลดความกำกวมโดยไม่ลดความสุภาพ
ปัญหาสำคัญมักไม่ได้อยู่ที่ความเป็นทางการ แต่อยู่ที่ผู้กระทำ ขอบเขตของคำปฏิเสธ หรือเวลาที่ไม่ชัดเจน
ผู้กระทำไม่ชัด
ข้อความว่า “ขอให้แจ้งเจ้าหน้าที่ส่งเอกสารภายในวันศุกร์” อาจไม่ชัดว่าต้องแจ้งภายในวันศุกร์ หรือเจ้าหน้าที่ต้องส่งเอกสารภายในวันศุกร์ ควรเขียนให้ตรงเจตนา เช่น
- กำหนดเวลาแจ้ง: ขอให้หัวหน้าฝ่ายแจ้งเจ้าหน้าที่ภายในวันศุกร์นี้ว่า ต้องส่งเอกสารภายในวันที่ 20 สิงหาคม 2570
- กำหนดเวลาส่ง: ขอให้หัวหน้าฝ่ายแจ้งเจ้าหน้าที่ว่า ต้องส่งเอกสารภายในวันศุกร์นี้
คำปฏิเสธต่างตำแหน่ง ความหมายต่างกัน
- ผู้สมัครไม่ต้องส่งเอกสารฉบับจริง: ไม่มีหน้าที่ต้องส่ง ไม่ใช่ข้อห้ามส่ง
- ผู้สมัครต้องไม่ส่งข้อมูลอันเป็นเท็จ: กำหนดว่าอย่าส่งข้อมูลอันเป็นเท็จ
กำหนดเวลาไม่ครบ
“ภายในเจ็ดวัน” อาจยังไม่พอ หากไม่รู้ว่าเริ่มนับจากเหตุการณ์ใด ควรระบุจุดเริ่มให้ชัด และใช้วิธีนับตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง หากต้องการหลีกเลี่ยงความคลาดเคลื่อนในการสื่อสาร อาจระบุวันครบกำหนดไว้ด้วย
ไม่จำเป็นต้องซ้อนคำสุภาพหลายชั้น เช่น ขอความกรุณาโปรดพิจารณา เสมอไป รูป ขอให้พิจารณา หรือ เพื่อโปรดพิจารณา ก็ใช้ได้ตามโครงสร้างประโยคและความสัมพันธ์ระหว่างผู้ส่งกับผู้รับ ความชัดเจนเป็นส่วนหนึ่งของความเหมาะสมในหนังสือราชการ
ตรวจเจตนาและขอบเขตก่อนส่ง
- ระบุว่าเป็น คำขอ การเสนอให้พิจารณา หรือข้อกำหนด
- ตรวจว่า ผู้รับต้องทำอะไร และผู้ส่งมีฐานอำนาจใดหากเป็นการกำหนดหน้าที่
- แยก เงื่อนไข กำหนดเวลา และข้อยกเว้น ให้สัมพันธ์กับการกระทำที่ถูกต้อง
- ตรวจว่า ไม่ต้อง กับ ต้องไม่ สื่อความหมายตรงเจตนา
- ให้ข้อความลงท้ายสรุปสิ่งที่กล่าวไว้แล้ว ไม่เพิ่มหน้าที่หรือคำขอใหม่โดยไม่อธิบาย
หลักสำคัญคือ สุภาพได้โดยไม่คลุมเครือ และชัดเจนได้โดยไม่เพิ่มอำนาจเกินจริง การเลือกโครงสร้างจึงต้องรักษาทั้งเจตนาของผู้ส่งและขอบเขตหน้าที่ของผู้รับ
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
23 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 23 words and review them later.
คำศัพท์: โครงสร้างคำขอและข้อกำหนดในหนังสือราชการ
23 wordsLast updated November 5, 2026