C2 · Proficient

Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay

Suriin ang ugnayan ng aspekto, panahon at pananaw sa masalimuot na salaysay, kabilang ang pagbabalik-tanaw at mga balak ng tauhan na hindi natuloy.

By the flumi team About 7 min read

Aspekto bilang paraan ng pagsasalaysay

Sa masalimuot na salaysay, hindi sapat na malaman kung kailan nangyari ang isang kilos. Mahalaga rin kung inilalahad ito bilang buo, minamasdan habang nagaganap, o tinatanaw bago magsimula. Nakikipag-ugnayan ang aspekto sa mga panandang pamanahon at sa punto de bista: ang kinatatayuan sa panahon at kaalamang pinagmumulan ng paglalahad.

Sa pagbasa at pagsulat, layunin mong:

  • paghiwalayin ang panahon ng pangyayari at ang paraan ng pagtanaw dito;
  • subaybayan ang paglipat mula sa kasalukuyang pagsasalaysay tungo sa nakaraan o inaasahang pangyayari;
  • makilala kung ang isang inaasahan ay sa tagapagsalaysay o sa tauhan, at kung pinatutunayan ng teksto ang katuparan nito.

Tatlong aspektong may magkaibang pagtanaw

Hindi tuwirang katumbas ng nakaraan, kasalukuyan at hinaharap ang tatlong pangunahing aspekto. Inilalarawan ng aspekto ang kalagayan ng kilos; itinatakda naman ng konteksto ang kaugnayan nito sa panahon ng pagsasalita o sa ibang pangyayari.

Aspekto Paraan ng paglalahad Halimbawa sa salaysay
Perpektibo Inilalahad ang kilos bilang naganap at buo. Isinulat niya ang liham noong Lunes.
Imperpektibo Inilalahad ang kilos na nagpapatuloy o nauulit, nang hindi itinatampok ang hangganan nito. Isinusulat niya ang liham nang mawalan ng ilaw.
Kontemplatibo Inilalahad ang kilos na hindi pa nasisimulan mula sa kaugnay na sandali. Isusulat niya ang liham kinabukasan, ayon sa plano niya noon.

Sa ikalawang halimbawa, nasa nakaraan ang pagsusulat kahit imperpektibo ang pandiwa. Sa ikatlo, ang pagsusulat ay hinaharap mula sa plano niya noon, hindi kinakailangang mula sa kasalukuyan ng mambabasa.

Ang aspektong perpektibo ay hindi garantiya na nakamit ang lahat ng layunin ng tauhan. Sa Hinanap niya ang susi, ngunit hindi niya ito nakita, naganap ang paghahanap ngunit hindi ang inaasam na pagkakita. Dapat isaalang-alang ang kahulugan ng mismong pandiwa.

Pangunahing pangyayari at kaligiran

Madalas gamitin ang perpektibo upang isulong ang magkakasunod na pangyayari. Ang imperpektibo naman ay maaaring maglatag ng kaligiran: mga kilos na nagpapatuloy habang may ibang nangyayari. Gayunman, mga karaniwang tungkulin lamang ito sa salaysay, hindi mga kahulugang awtomatikong nakapaloob sa bawat anyo.

Kaligiran at pagkakasunod:

Umuulan nang dumating si Lira. Binuksan niya ang pinto, inilapag ang bag, at tinawag ang kaniyang kapatid.

Ang pag-ulan ang nagpapatuloy na kaligiran. Ang pagdating, pagbubukas, paglalapag at pagtawag ang bumubuo sa sunod-sunod na kilos.

Pagpapalapit sa isang sandali:

Binubuksan ni Lira ang pinto nang marinig niya ang sigaw.

Dito, minamasdan ang pagbubukas habang nagaganap. Hindi sinasabi ng pangungusap kung natapos niyang buksan ang pinto.

Mahalaga ang huling limitasyon: ang hindi pagbanggit sa pagtatapos ay hindi nangangahulugang hindi natapos ang kilos.

Maaari ring maging sentro ng salaysay ang imperpektibo:

Araw-araw siyang bumabalik sa estasyon. Buwan-buwan siyang nagtatanong. Walang balita.

Ang paulit-ulit na pagbalik at pagtatanong mismo ang mahalagang pangyayari. Hindi lamang sila palamuti sa isang hiwalay na pangunahing kilos.

Quick check

Try one question now.

1

Sa tala ng mekaniko ay nakasulat: “Kinumpuni ko ang bisikleta kahapon.” Sa pag-uulat niya, ang kilos ay

Answer options

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Pagbabalik-tanaw at paglilipat ng panahong batayan

Ang panahong batayan ang sandaling pinaghahambingan ng mga pangyayari. Maaaring magsimula ang isang talata sa pagdating ng tauhan, umatras sa nangyari bago iyon, at pagkatapos ay bumalik sa pagdating. Hindi kailangang magbago ang aspekto upang maipakita ang bawat paglipat.

Dumating si Lira sa estasyon nang alas-otso. Isang oras bago iyon, tumawag si Ben at nagbilin na huwag siyang umalis. Ngayon, habang naghihintay siya sa tabi ng saradong tindahan, paulit-ulit niyang iniisip ang bilin.

Parehong perpektibo ang dumating, tumawag at nagbilin, ngunit nauna ang pagtawag at pagbibilin. Ang isang oras bago iyon, hindi isang natatanging anyo ng pandiwa, ang naglilinaw ng pagkakasunod.

Sa halimbawang ito, ang ngayon ay bumabalik sa sandali ni Lira sa estasyon. Hindi nito inililipat ang buong salaysay sa aktuwal na kasalukuyan ng tagapagsalaysay. Karaniwan ang ganitong paglapit sa sandali ng tauhan sa pampanitikang salaysay.

Kapag nagbabalik-tanaw, maglagay ng sapat na palatandaan kapuwa sa pag-urong at sa pagbabalik: bago iyon, noong nakaraang gabi, pagbalik niya sa estasyon, o ibang pariralang angkop sa pangyayari. Hindi kailangang ulitin ang petsa sa bawat pangungusap kung malinaw na ang panahong batayan.

Inaasahang pangyayari at kaalaman ng tauhan

Maaaring tumukoy ang kontemplatibo sa isang pangyayaring inaasahan mula sa nakaraan. Hindi nito, nang mag-isa, pinatutunayang naganap o hindi naganap ang inaasahan.

Natupad ang plano:

Noong Lunes, sinabi ni Mara na aalis siya kinabukasan. Noong Martes, umalis nga siya bago magbukang-liwayway.

Hindi natupad ang plano:

Noong Lunes, sinabi ni Mara na aalis siya kinabukasan. Ngunit kinansela ang biyahe, kaya nanatili siya sa bayan.

Pareho ang aalis sa unang pangungusap ng dalawang salaysay. Ang kasunod na pangungusap ang nagbibigay ng kinalabasan. Ang kinabukasan naman ay nakaugnay sa Lunes, hindi sa araw na binabasa ang teksto.

May isa pang pagkakaiba: maaaring alam ng tagapagsalaysay ang kinalabasan kahit hindi pa ito alam ng tauhan.

Kinagabihan, inihanda ni Mara ang maleta. Aalis na siya bukas. Makikita na niya ang kaniyang anak. Iyon ang buong akala niya. Hindi pa niya alam na kanselado na ang biyahe.

Ang bukas ay nakasandig sa gabing nararanasan ni Mara. Ang dalawang pangungusap na kontemplatibo ay naghahatid ng inaasahan niya. Nililinaw ng iyon ang buong akala niya at hindi pa niya alam na hindi ito pangako ng tagapagsalaysay tungkol sa tunay na mangyayari.

Huwag ipakahulugang hindi natuloy ang bawat kontemplatibong nasa salaysay ng nakaraan. Gayundin, huwag ipalagay na pananaw na agad ng tauhan ang isang pangungusap dahil lamang may bukas o ngayon. Kailangan ang nakapaligid na pahayag upang matukoy kung kaninong panahon at kaalaman ang pinagbabatayan.

Pagsusuri bago baguhin ang aspekto

Kapag may malabo sa daloy ng salaysay, huwag agad palitan ang pandiwa. Maaaring kulang lamang ang panandang pamanahon o ang pagkilala sa pinagmumulan ng pananaw.

  1. Tukuyin ang panahong batayan. Kasalukuyan ba ng pagsasalaysay, isang nakaraang pangyayari, o sandaling nararanasan ng tauhan?
  2. Piliin ang pagtanaw sa kilos. Buong naganap ba ito, nagpapatuloy o nauulit, o hindi pa nasisimulan mula sa sandaling iyon?
  3. Suriin ang pagkakasunod. Malinaw ba kung alin ang nauna, kasabay at sumunod? Kung hindi, magdagdag ng tiyak na pananda.
  4. Tukuyin ang may alam o umaasa. Pahayag ba ito ng tagapagsalaysay, paniniwala ng tauhan, o sadyang hindi pa nililinaw ng teksto?
  5. Ihiwalay ang inaasahan sa kinalabasan. Kung mahalaga ang katuparan o pagkabigo, ipahayag ito sa salaysay; huwag ipaako sa aspekto lamang.

Sa madaling sabi: ang aspekto ang paraan ng pagtanaw sa kilos; ang konteksto ang nag-uugnay nito sa panahon at sa kamalayang sinusundan ng salaysay.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated October 31, 2026