Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit
Kilalanin ang katatapos na kilos gamit ang kaka- at ka- na may pag-uulit, kasama ang lang, pa lang, at mga panghalip na ko, mo at niya sa pangungusap.
Kilos na katatapos lamang
Gamitin ang kaka- at ka- na may pag-uulit kapag nais mong sabihing katatapos lamang ng isang kilos. Madalas kasama ng mga anyong ito ang lang, lamang, o pa lang. Matututuhan mo rin kung paano gamitin ang ko, mo, at niya sa ganitong pangungusap.
Busog pa ako. Kakakain ko lang.
Basa pa ang buhok ni Liza. Kaliligo lang niya.
Tinatawag itong aspektong katatapos. Hindi lamang nito sinasabing tapos na ang kilos: ipinapakita rin nitong malapit pa ang pagkakatapos sa sandaling tinutukoy.
Dalawang paraan ng pagbuo
Sa mga karaniwang ugat sa talahanayan, maaari mong gamitin ang dalawang padron:
- kaka- + salitang-ugat;
- ka- + inuulit na unang katinig at patinig + salitang-ugat.
| Salitang-ugat | Gamit ang kaka- | Gamit ang ka- at pag-uulit |
|---|---|---|
| kain | kakakain | kakakain |
| bili | kakabili | kabibili |
| sulat | kakasulat | kasusulat |
| ligo | kakaligo | kaliligo |
| tapos | kakatapos | katatapos |
Halimbawa, ang kasusulat ay binubuo ng ka + su + sulat. Ang kakasulat naman ay kaka + sulat. Sa ugat na kain, magkapareho ang kinalalabasang anyo: kakakain.
Isinusulat nang magkakadikit ang mga bahaging ito. Ang mga tandang + sa paliwanag ay para lamang makita mo ang pagbuo.
Kapuwa ginagamit ang dalawang padron sa kontemporaryong Tagalog. Karaniwan ang mga anyong may kaka- sa usapan. Hindi kailangang ituring na mali ang kakabili dahil mayroon ding kabibili. Maaaring mag-iba ang nakagawiang anyo ayon sa salita at nagsasalita.
Sino ang gumawa ng kilos?
Sa karaniwang padrong ito, ginagamit ang ko, mo, niya, namin, natin, ninyo, nila para sa gumawa ng kilos. Kung pangalan ang gagamitin, karaniwan itong may ni o nina.
| Gumawa ng kilos | Halimbawa |
|---|---|
| ako | Kakakain ko lang. |
| ikaw | Kakakain mo lang. |
| siya | Kakakain lang niya. |
| si Liza | Kakakain lang ni Liza. |
| sina Liza at Ben | Kakakain lang nina Liza at Ben. |
Sa mga payak na pangungusap na ito, nauuna ang ko at mo sa lang. Likas naman ang lang niya. Hindi kailangang pare-pareho ang puwesto ng lahat ng panghalip.
Maaari ring banggitin ang bagay na kaugnay ng kilos:
Kabibili ko lang ng tinapay. Mainit pa ito.
Kasusulat lang ni Ben ng liham. Hindi pa niya ito naipapadala.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Lang, pa lang, at karaniwang kilos na tapos na
Ang lang at lamang ay magkapareho ng pangunahing kahulugan dito. Mas karaniwan ang lang sa usapan. Binibigyang-diin ng pa lang na napakaikli pa ng panahong lumipas.
Kakaligo ko lamang.
Kakaligo ko pa lang. Basa pa ang buhok ko.
Ihambing ang karaniwang anyong nagsasaad ng tapos na kilos at ang aspektong katatapos:
| Pangungusap | Ipinahihiwatig |
|---|---|
| Kumain ako. | Tapos na ang pagkain; hindi nito sinasabi kung gaano kamakailan. |
| Kakakain ko lang. | Katatapos lamang ng pagkain. |
Hindi lahat ng kilos na nangyari na ay katatapos lamang. Kung pagkain noong isang linggo ang tinutukoy mo, sabihin ang Kumain ako roon noong isang linggo, hindi Kakakain ko lang doon para sa parehong kahulugan.
Walang tiyak na bilang ng minuto para sa katatapos. Nakabatay ito sa sitwasyon. Halimbawa, maaaring sabihin ang Katatapos ko lang ng pag-aaral kahit hindi ilang minuto lamang ang lumipas mula nang matapos ang buong pag-aaral.
Mabilis na gabay
- Tiyaking kamakailan lamang natapos ang kilos, hindi basta nangyari na.
- Pumili ng angkop na anyo: kakabili o kabibili, halimbawa.
- Tukuyin ang gumawa gamit ang ko, mo, niya, o pariralang may ni/nina.
- Idagdag ang lang, lamang, o pa lang kung nais mong idiin ang pagiging katatapos.
Tandaan ang paghahambing: Bumili ako ng tinapay — tapos na ang pagbili. Kabibili ko lang ng tinapay — katatapos lamang nito.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 31, 2026