Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig
Suriin ang na at pa sa pagbabago, pagpapatuloy at inaasahang hangganan, pati ang pahiwatig ng pagmamadali, pag-aatubili at pagtataya sa usapan.
Inaasahang pagbabago at pagpapatuloy
Sa pagpili ng na at pa, hindi mo lamang inilalarawan ang isang kalagayan. Iniuugnay mo rin ito sa inaasahang pagbabago, pagpapatuloy o hangganan. Dahil dito, maaaring magpahiwatig ang mga katagang ito ng pagmamadali, pag-aatubili, pagkagulat o pagtataya—ngunit kailangang basahin ang mga pahiwatig ayon sa konteksto.
Sa pahinang ito, susuriin mo kung paano:
- ipinapakita ang paglipat sa bagong kalagayan o pananatili sa dati;
- naihihiwalay ang kahulugan ng kataga sa inaasahan ng nagsasalita;
- nababago ang pahiwatig kapag may pagtanggi, takdang oras o dami.
Paghambingin ang dalawang sagot sa tanong na Nasaan si Liza?
Nasa opisina na siya. — Nakarating siya roon; iyon ang kalagayang umiiral ngayon.
Nasa opisina pa siya. — Nananatili siya roon; hindi pa siya umaalis.
Sa unang sagot, mahalaga ang paglipat tungo sa pagiging nasa opisina. Sa ikalawa, mahalaga ang pagpapatuloy ng kalagayan. Hindi nito kusang sinasabi kung maaga o huli si Liza.
Kahulugan at pahiwatig: hindi magkapareho
Karaniwang iniuugnay ng na ang pahayag sa isang bagong yugto o naabot na hangganan. Karaniwang ipinapakita ng pa ang pagpapatuloy o ang posibilidad ng dagdag. Mula rito, nagkakaroon ng mga pahiwatig batay sa inaasahang takbo ng pangyayari.
| Pahayag | Pangunahing pagbasa | Posibleng pahiwatig sa konteksto |
|---|---|---|
| Tapos na ang pulong. | Naabot ang pagtatapos. | Mas maaga ang pagtatapos kaysa inaasahan. |
| Nagpupulong pa sila. | Nagpapatuloy ang pulong. | Mas matagal ang pulong kaysa inaasahan. |
| May oras pa tayo. | May natitirang oras. | Hindi kailangang magmadali. |
| Kailangan pa ng isang lagda. | May dagdag na kailangang matugunan. | Hindi pa sapat ang kasalukuyang mga lagda. |
Ang huling hanay ay posibleng pahiwatig, hindi kahulugang laging dala ng kataga.
Tapos na ang pulong, mas maaga kaysa inaasahan.
Tapos na ang pulong, pero dalawang oras itong lumampas sa takda.
Parehong angkop ang na: naabot ang pagtatapos. Ang kasunod na paliwanag ang nagsasabi kung maaga o huli iyon.
Hindi pananda ng aspekto ng pandiwa ang na at pa. Sa Aalis na ako, hindi pa nagaganap ang pag-alis. Ipinahihiwatig na handa nang umalis ang nagsasalita o malapit na niyang gawin iyon.
Pagtanggi at inaasahang pagdating
Sa hindi pa, hindi pa natutupad ang kalagayan o pangyayaring tinutukoy sa panahong pinag-uusapan. Madalas itong magbukas ng inaasahang pagbabago, ngunit hindi nito ginagarantiya na mangyayari iyon.
Sa hindi na, maaaring natapos ang dating kalagayan. Maaari ring hindi na matutuloy ang dating balak o inaasahan, kahit hindi pa iyon nagsisimula.
Hindi pa siya dumarating. — Wala siya hanggang sa sandaling ito; bukás pa ang posibilidad ng pagdating.
Hindi na siya darating. — Hindi matutuloy ang inaasahang pagdating.
Hindi na siya nakatira rito. — Dati siyang nakatira rito, ngunit nagbago na iyon.
Mahalaga ang pagkakaibang ito sa pagbabalita. Kung sasabihin mong Hindi pa siya darating, maaaring ang ibig mong sabihin ay hindi siya darating sa agarang panahong tinutukoy, bagaman darating siya sa ibang pagkakataon. Hindi ito basta katumbas ng Hindi na siya darating.
Ang hindi pa ay hindi pangako ng katuparan. Likas ang Hindi pa siya sumasagot, at maaaring hindi siya sumagot kailanman. Inilalarawan ng unang bahagi ang kalagayan hanggang ngayon; nililinaw ng ikalawa na walang katiyakan ang susunod.
Quick check
Try one question now.
Dati ay sarado ang aklatan. Nang makita ang bukas na pinto, sinabi ni Rosa: Bukas na ang aklatan. Itinatampok ng na ang
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Takdang oras at pagpapasya
Matingkad ang pagkakaiba ng na at pa kapag takdang oras ang sinusuri. Maaaring ituring ang isang oras bilang napiling pagkakataon, o bilang puntong malayo pa mula sa kasalukuyan.
A: Gagawin ba natin ito ngayon?
B: Bukas na natin gawin. Pagod na tayo.
Iminumungkahi ni B na ipagpaliban ang gawain at piliin ang bukas.
A: Maaari na bang kunin ang resulta ngayon?
B: Bukas pa ilalabas ang resulta.
Ipinapakita ni B na hindi ngayon ang paglabas; may paghihintay pa hanggang bukas.
Sa Bukas na natin gawin, hindi ibig sabihin ng na na naganap na ang gawain. Bahagi ito ng pagpapasyang ilipat ang paggawa sa ibang pagkakataon. Sa Bukas pa ilalabas ang resulta, itinatampok ng pa ang hindi pa pag-abot sa takdang oras.
Kaya hindi sapat na itumbas ang na sa natapos at ang pa sa nagpapatuloy. Tingnan kung ang pinag-uusapan ay kalagayan, plano o paghihintay.
Dami, pagtataya at pakikitungo
Maaari ring magsilbing batayan ang inaasahang dami. Ipagpalagay na may pondong isang libong piso para sa isang gawain.
| Pahayag | Itinatampok | Maaaring layunin ng nagsasalita |
|---|---|---|
| Isang daang piso na ang nagastos natin. | Naabot na ang halagang ito. | Magbabala tungkol sa pagdami ng gastos. |
| May siyam na raang piso pa tayo. | May natitirang halaga. | Magbigay ng kapanatagan na may magagamit pa. |
Hindi likas na malaki ang isang daang piso o sapat ang siyam na raan. Nakasalalay ang pagtataya sa badyet, pangangailangan at pananaw ng nagsasalita.
Makikita rin ang pagpili ng yugto sa mga mungkahi:
Umalis na tayo. — Iminumungkahi ang paglipat mula sa paghihintay tungo sa pag-alis.
Maghintay pa tayo. — Iminumungkahi ang pagpapatuloy ng paghihintay.
Ang una ay maaaring pagmamadali, paanyaya o praktikal na mungkahi. Ang ikalawa ay maaaring pag-aatubili o pagbibigay pa ng pagkakataon sa hinihintay. Nakikibahagi ang tono at sitwasyon sa pagbasa: hindi likas na magalang o bastos ang alinmang kataga.
Gabay sa pagbasa ng pahiwatig
Kapag pumipili o nagpapakahulugan sa na at pa, sundin ang mga tanong na ito:
- Ano ang kalagayan o pangyayaring tinutukoy? Huwag ihiwalay ang kataga sa buong pahayag.
- May bagong yugtong naabot o pinipili ba? Karaniwang itinatampok ito ng na.
- May nagpapatuloy, natitira o idinaragdag ba? Karaniwang itinatampok ito ng pa.
- Ano ang inaasahan sa sitwasyon? Dito nagmumula ang maraming pahiwatig ng pagkaaga, pagkahuli, kasapatan o pagmamadali.
Ihiwalay ang sinasabi ng pahayag sa ipinahihiwatig ng konteksto. Ang Tapos na ay nagtatakda ng naabot na pagtatapos; ang pagkaaga, pagkahuli o pagkagulat ay kailangang suportado ng usapan.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 31, 2026