B2 Β· Upper Intermediate

Nagawa, nakagawa at nagawaΒ sana

Alamin ang pagkakaiba ng nagawa at nakagawa, ang mga pananda at panghalip, at ang gamit ng nagawa sana sa hindi natuloy o hindi pa tiyak na resulta.

By the flumi team About 7 min read

Kapag nais mong sabihin na may gawaing naisakatuparan, maaari mong gamitin ang nagawa o nakagawa. Magkaiba ang ayos ng mga ito. Sa nagawa sana, mahalaga rin kung ang resulta ay hindi natuloy o hindi pa tiyak.

Gawaing naisakatuparan

Ang nagawa at nakagawa ay mga anyong perpektibo: inilalahad ang kilos bilang naganap na. Hindi lamang pangkalahatang kakayahan ang ipinapahayag ng mga ito; may aktuwal na kilos o resultang tinutukoy sa pangungusap na walang pagtanggi o kondisyon.

Sa morpolohiya, o pagbuo ng salita, ang nagawa ay perpektibo ng magawa, na may unlaping ma- at pokus sa layon. Ang nakagawa naman ay perpektibo ng makagawa, na may unlaping maka- at pokus sa tagaganap. Sa mga anyong ito, nagiging na- ang ma-, at naka- ang maka-.

Maraming hadlang, pero nagawa ko ang gawain bago magtakipsilim.

Kaunti ang oras, pero nakagawa ako ng plano para sa proyekto.

Sa mga halimbawang ito, naipapahiwatig na nagtagumpay ang gumagawa sa kabila ng hirap. Gayunman, hindi kailangang may hadlang sa bawat paggamit ng dalawang anyo.

Nagawa: ang gawain ang tinutukoy ng ang

Sa nagawa, ang gawain o resulta ang tinutukoy ng ang-parirala. Ang gumagawa naman ay maaaring tukuyin ng ng, ni, o panghalip na gaya ng ko at niya.

Bahagi Halimbawa Papel
Pandiwa nagawa Kilos na naisakatuparan
Gumagawa ni Liza Taong gumawa
Gawain ang ulat Bagay na nagawa

Nagawa ni Liza ang ulat.

Madalas itong gamitin kapag ang isang tiyak na gawain ang pinag-uusapan.

β€” Kumusta ang ulat na kailangan natin?

β€” Nagawa ko na ang ulat. Ipapadala ko mamaya.

Ang nagawa ko na ay hindi kapareho ng kaya kong gawin. Ang una ay nagsasaad ng naisakatuparang gawain; ang ikalawa ay nagsasaad ng kakayahan, kahit hindi pa ginagawa ang gawain.

Nakagawa: ang gumagawa ang tinutukoy ng ang

Sa nakagawa, ang gumagawa ang tinutukoy ng ang-parirala, si, o panghalip na gaya ng ako at siya. Ang bagay na ginawa ay karaniwang may ng.

Nagawa Nakagawa
Nagawa ni Liza ang ulat. Nakagawa si Liza ng ulat.
Nagawa ko ang plano. Nakagawa ako ng plano.
Nagawa niya ang proyekto. Nakagawa siya ng proyekto.

Sa kaliwa, isang tinutukoy na gawain o resulta ang sentro ng usapan. Sa kanan, inilalahad na may nagawang isang bagay ang tao. Hindi lamang diin sa pagbigkas ang pagkakaibang ito: nagbabago ang papel ng ang-parirala.

Makikita rin ang padron sa ibang ugat. Sa talahanayan, parehong perpektibo ang mga anyong may na- at naka-.

Ugat Pokus sa layon: ma- β†’ na- Pokus sa tagaganap: maka- β†’ naka-
kain makain β†’ nakain: Nakain ko ang almusal na inihanda mo. makakain β†’ nakakain: Nakakain ako ng almusal bago umalis kanina.
basa (pagbabasa) mabasa β†’ nabasa: Nabasa niya ang ulat. makabasa β†’ nakabasa: Nakabasa siya ng ulat tungkol sa proyekto.

Sa paglipat ng pokus, nagbabago rin ang panghalip at pananda: ko / niya + ang sa kaliwa, ako / siya + ng sa kanan. Hindi sapat na palitan lamang ang unlapi.

Huwag palitan ang pandiwa lamang.

βœ“ Nagawa ko ang ulat.

βœ“ Nakagawa ako ng ulat.

βœ— Nakagawa ko ang ulat.

Sa ikalawang padron, kailangan ang ako, hindi ko, upang tukuyin ang gumagawa.

Quick check

Try one question now.

1
Nagawa ang mga palamuting ipinagawa sa akin para sa pista.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Tagumpay o kilos na hindi sinasadya

Hindi iisang kahulugan ang hatid ng mga anyong ito sa lahat ng pangungusap. Tinutulungan ka ng konteksto na malaman kung tagumpay, pagkakataon, o hindi sinasadyang kilos ang tinutukoy.

Nagawa ko rin ang mahirap na gawain.

Naipapahayag ang matagumpay na pagsasagawa.

Hindi ko sinasadyang nagawa iyon.

Malinaw na hindi sinadya ang kilos.

Nakagawa ako ng pagkakamali sa pagkukuwenta.

May naganap na pagkakamali; hindi ito pahayag ng matagumpay na kakayahan.

Gayundin, ang Hindi ko nagawa ang ulat ay hindi awtomatikong nangangahulugang wala kang kakayahang gumawa nito. Maaaring kulang ang oras, walang pagkakataon, o may ibang hadlang.

Pagtanggi at pagkatiyak ng layon

Pangungusap Karaniwang kahulugan sa usapan
Hindi ko nagawa ang ulat. May tiyak na ulat na inaasahang gawin ko, at hindi ko iyon nagawa.
Hindi ako nakagawa ng ulat. Wala akong nagawang ulat sa tinutukoy na pagkakataon. Hindi tinutukoy ng pangungusap lamang kung aling ulat ang inaasahan.

Piliin ang una kapag ang isang kilala o itinakdang ulat ang pinag-uusapan. Piliin ang ikalawa kapag nais mong sabihin na wala kang nagawang ulat. Gayunman, hindi awtomatikong di-tiyak ang lahat ng layong may ng: maaaring malinaw na sa konteksto kung anong ulat ang tinutukoy.

Nagawa sana: kondisyong hindi natupad o pag-asang hindi pa tiyak

Gamitin ang nagawa sana upang banggitin ang resultang maaaring naisakatuparan kung natupad ang isang kondisyon. Sa ganitong gamit, karaniwang malinaw sa usapan na hindi natuloy ang resulta.

Nagawa ko sana ang ulat kung hindi nasira ang kompyuter. Nasira ito kahapon, kaya hindi ko natapos ang ulat.

Ang sana ay hindi bahagi ng pandiwa. Isa itong katagang nagdaragdag ng hangarin o pag-asam. Sa padron na ito, nauuna sa sana ang panghalip na isang pantig, gaya ng ko: nagawa ko sana. Hindi saklaw ng tuntuning ito ang niya, na dalawang pantig sa maingat na pagbigkas. Mas karaniwan ang nagawa sana niya, ngunit ginagamit din ang nagawa niya sana.

Nagawa ko sana ang ulat kung may sapat na oras.

Nagawa sana niya ang ulat kung may sapat na oras.

Maaari rin: Nagawa niya sana ang ulat kung may sapat na oras.

Maaari ring umasa ang nagsasalita na naganap na ang isang kilos kahit hindi pa niya alam ang resulta.

Hindi ko pa nakakausap si Liza. Sana nagawa niya ang ulat bago siya umalis.

Hindi laging nangangahulugang hindi nangyari ang kilos kapag may sana. Sa halimbawa tungkol sa nasirang kompyuter, hindi natuloy ang gawain. Sa halimbawa tungkol kay Liza, hindi pa alam ng nagsasalita kung nagawa ito.

Mabilis na pagpili

  • Nagawa ko ang ulat: ang tinutukoy na ulat ang naisakatuparan.
  • Nakagawa ako ng ulat: may ulat na nagawa ako.
  • Nagawa ko sana ang ulat: may inaasahang resultang hindi natuloy, kung iyon ang ipinakikita ng konteksto.
  • Sana nagawa niya ang ulat: inaasam kong naganap ito; maaaring hindi ko pa alam ang resulta.

Suriin ang dalawang bagay: ano ang papel ng ang-parirala, at ano ang sinasabi ng konteksto tungkol sa resulta. Huwag ipagpalagay na laging tagumpay ang nakagawa o laging hindi natupad ang kilos na may sana.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated October 31, 2026