Pokus at pagiging tiyak ng layon
Unawain ang ugnayan ng pokus at pagiging tiyak ng layon, ang gamit ng ang at ng, at ang papel ng konteksto sa pagtukoy sa bagay na binabanggit sa usapan.
Ano ang ibig sabihin ng tiyak na layon?
Kapag pumipili ka ng pokus, mahalaga kung paano mo ipinakikilala ang layon: anumang bagay ba na angkop sa kailangan, isang partikular na bagay, o isang bagay na matutukoy ng kausap? Magkaugnay ang pokus at pagiging tiyak, ngunit hindi sapat ang ang o ng lamang upang malaman ang buong kahulugan.
Ihambing ang tatlong kalagayan:
- Hindi pa tiyak kung alin: Naghahanap ka ng anumang aklat na makatutulong sa pag-aaral.
- May partikular kang tinutukoy: May isang aklat kang hinahanap, ngunit hindi pa ito kilala ng kausap.
- Matutukoy ng kausap: Hinahanap mo ang aklat na ipinahiram niya sa iyo.
Maaaring may partikular kang tinutukoy kahit hindi pa alam ng kausap kung alin iyon. Mahalaga ang pagkakaibang ito sa pagpili at pag-unawa sa pangungusap.
Ang karaniwang ugnayan ng pokus at layon
Sa pokus sa tagaganap, ang tagaganap ang nasa ang-parirala o katumbas nito, gaya ng pariralang may si. Sa mga halimbawang sumusunod, ng ang pananda ng layon. Sa pokus sa layon, ang layon naman ang nasa ang-parirala.
| Pangungusap | Pokus | Karaniwang pagbasa sa layon |
|---|---|---|
| Bumili si Mara ng aklat. | Tagaganap | May aklat na binili; hindi sinasabi kung alin. |
| Binili ni Mara ang aklat. | Layon | Inaasahang matutukoy sa sitwasyon kung aling aklat. |
| Bumili si Mara ng isang aklat na matagal na niyang gustong basahin. | Tagaganap | May partikular na aklat si Mara sa isip niya. |
Kapag tiyak at kilala na ng magkausap ang layon, mas natural na piliin ang pokus sa layon: Binili ni Mara ang aklat. Kung ang ibig mong tukuyin ay ang mismong aklat na napag-usapan na ninyo, hindi karaniwang paraan ang Bumili si Mara ng aklat: hindi nito malinaw na ipinapakitang iyon ang aklat na binili.
Sa unang pangungusap, hindi ibig sabihing walang tiyak na aklat sa isip ni Mara. Hindi lamang ito ipinakikilala bilang aklat na dapat matukoy ng kausap.
Hindi katumbas ng hindi tiyak ang lahat ng ng-parirala. Hindi rin simpleng pananda ng pagiging tiyak ang ang: ipinapakita nito ang pariralang kaugnay ng pokus ng pandiwa.
Kapag pangalan ng tao o panghalip ang tinutukoy
Hindi maaaring basta ilagay ang ng sa unahan ng pangalan ng tao o panghalip, gaya ng ginagawa sa ng aklat. Piliin ang pananda o anyong hinihingi ng pandiwa at ng papel ng tao sa pangungusap.
| Pokus sa tagaganap | Ang taong tinutukoy ang nasa pokus |
|---|---|
| Tumulong siya kay Ana. | Tinulungan niya si Ana. |
| Tumulong siya sa akin. | Tinulungan niya ako. |
Sa unang hanay, kay Ana at sa akin ang tumutukoy sa tumatanggap ng tulong. Sa ikalawa, ang tinutulungan ang nasa pokus, kaya si Ana at ako ang gamit. Hindi ito simpleng pagpapalit ng ng sa ang.
Kung ako ang taong hinanap, sabihin ang Hinanap niya ako, hindi ✗ Naghanap siya ng ako. Hindi rin pangkalahatang kapalit ng ng ang kay o sa: nakasalalay sa pandiwa at sa papel ng tao ang angkop na kayarian.
Partikular na layon na may ng
Maaaring maging partikular ang layong may ng dahil sa paglalarawan at konteksto. Hindi kailangang lumipat agad sa pokus sa layon dahil lamang may isang bagay kang tinutukoy.
May partikular na tinutukoy:
Nagbasa si Lea ng isang nobelang hiniram niya kay Rosa. Iyon lang ang dala niyang nobela noong biyahe.
May partikular na nobela, ngunit ngayon pa lamang ito ipinakikilala sa kausap.
Hindi pa tiyak kung alin:
Magbabasa si Lea ng isang nobela sa biyahe. Hindi pa siya nakapipili kung alin.
Hindi sapat ang isang nobela upang sabihing may napili na siyang partikular na nobela.
Ang isa ay nagsasaad ng bilang. Maaari itong tumukoy sa isang partikular na bagay o sa isang bagay na hindi pa napipili. Basahin ang buong pahayag.
Quick check
Try one question now.
Sinabi ni Nena: “Naghahanap ako ng payong na magagamit sa biyahe; kahit alin na hindi sira ay maaari.” Batay sa buong pahayag,
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Paano natutukoy ang layong may ang?
Sa pokus sa layon, karaniwang ipinakikilala ang layon bilang matutukoy sa usapan o sitwasyon. Hindi ito kailangang nabanggit na.
| Batayan ng pagtukoy | Halimbawa |
|---|---|
| Naunang pagbanggit | May dala akong aklat. Basahin mo ang aklat mamaya. |
| Nakikita sa sitwasyon | Isara mo ang pinto. — Iisa ang bukas na pinto sa silid. |
| Paglalarawang sapat upang makilala | Bibilhin ko ang aklat na inirekomenda mo kahapon. |
Makikita rin ito sa sugnay na panuring: Nasa mesa ang aklat na binili ni Mara. Tinutukoy ng na binili ni Mara kung aling aklat ang pinag-uusapan. Pokus sa layon ang binili, at ni Mara ang tagaganap sa sugnay na iyon.
Hindi rin kailangang alam na ang eksaktong pagkakakilanlan ng bagay sa sandali ng pagsasalita.
Pipiliin namin ang pinakamurang aklat sa tindahan. Hindi pa namin alam kung alin iyon dahil hindi pa namin nakikita ang mga presyo.
Malinaw ang batayan ng pagpili, kahit hindi pa alam kung aling aklat ang tutugon dito.
Hindi pananda lamang ang nagbabago
Magkaugnay ang anyo ng pandiwa at ang mga papel ng mga parirala.
Kung ang ibig mong sabihin ay may aklat na binili si Mara, gamitin ang Bumili si Mara ng aklat.
Kung ang tinutukoy mo ay ang aklat na napag-usapan na ninyo, mas natural ang Binili ni Mara ang aklat.
Hindi sapat na palitan lamang ang ng aklat ng ang aklat. Sa paghahambing na ito, nagbabago rin ang bumili → binili at si Mara → ni Mara.
Hindi laging iisa ang posibleng pangungusap sa isang sitwasyon. Maaaring ilahad ang pagbili bilang ginawa ni Mara, o ilahad kung ano ang ginawa niya sa isang matutukoy na aklat. Nagkakaiba ang paraan ng paglalahad, hindi lamang ang mga pananda.
Gabay sa pagpili at pag-unawa
- Tukuyin ang layon. Ano ang binili, binasa o pinili?
- Suriin ang konteksto. Anumang bagay ba ang maaari, may partikular na bagay, o matutukoy na ito ng kausap?
- Tingnan ang buong kayarian. Magkatugma ba ang pokus ng pandiwa at ang mga pananda ng tagaganap at layon?
Tandaan: piliin ang pokus sa layon kapag tinutukoy mo ang isang tiyak na bagay na kilala na ng kausap. Karaniwan naman ang ng-layon kapag ipinakikilala pa lamang ang isang bagay. Maaari itong maging partikular, gaya ng nobelang hiniram ni Lea sa §3. Para sa ang-layon, sapat din ang malinaw na batayan ng pagtukoy, gaya ng pinakamurang aklat sa §4.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 31, 2026