-a -a ile tekrarlanan eylemler.

Bir şeyi birçok kez yaptığını ya da bir eylemin nasıl devam ettiğini anlatmak için -a -a / -e -e yapısını kullanabilirsin: deneye deneye öğrenmek, güle güle konuşmak. Bu yapı, tekrarın sonunda ortaya çıkan bir sonucu da anlatabilir.

1.Tekrar, devamlılık ve sonuç

Bu yapı bir zarf-fiildir: ana eylemi tamamlar; onun nasıl gerçekleştiğini veya hangi tekrarın sonucunda ortaya çıktığını gösterir.

• Tekrar: Aynı soruyu sora sora herkesi yordu.
• Devamlılık ve yapılış biçimi: Çocuklar koşa koşa bahçeye çıktı.
• Tekrarın sonucu: Bu yemeği yapa yapa tarifi ezberledim.

Her kullanımda ayrı ayrı sayılabilen tekrarlar bulunmaz. Örneğin koşa koşa geldi cümlesinde birden fazla geliş değil, gelme biçimi anlatılır.

2.Yapı nasıl kurulur?

Fiilin -mak / -mek ekini çıkar. Kalan bölümün son ünlüsüne göre -a veya -e ekle ve oluşan biçimi iki kez yaz.

Son ünlü	Ek	Fiil	Tekrarlanan biçim
a, ı	-a	bakmak	baka baka
o, u	-a	koşmak	koşa koşa
e, i	-e	silmek	sile sile
ö, ü	-e	gülmek	güle güle

Bazı fiillerde ünlüyle başlayan bu ek geldiğinde son ünsüz yumuşar:

Fiil	Oluşumu	Tekrarlanan biçim
gitmek	git + e → gide	gide gide
etmek	et + e → ede	ede ede
tatmak	tat + a → tada	tada tada

Bu değişim her t ile biten fiilde olmaz: atmak → ata ata, bitmek → bite bite.

Fiil ünlüyle bitiyorsa ekten önce y gelir:

Fiil	Oluşumu	Tekrarlanan biçim
okumak	oku + y + a	okuya okuya
dinlemek	dinle + y + e	dinleye dinleye
anlamak	anla + y + a	anlaya anlaya

Yemek fiilinde özel biçim yiye yiye, demek fiilinde ise diye diye olur.

3.Cümlede kişi ve zaman

Bu yapı kişi ve zaman eki almaz. Kişiyi ve zamanı ana fiil gösterir. Bu yapıyla kurulan cümlelerde zarf-fiilin öznesi ile ana fiilin öznesi çoğunlukla aynıdır.

✗ Ben okuya okuya öğrendin.

✓ Ben okuya okuya öğrendim.

Ana fiilin kişi eki özneye uygun olmalıdır: ben ile öğrendim kullanılır.

Zarf-fiilin kendi öznesi de olabilir: Kar yağa yağa yollar kapandı. Burada yağan kar, kapanan ise yollardır; karın yağmaya devam etmesi yolların kapanmasına yol açmıştır.

Zarf-fiil grubu ana fiilden önce gelir; ama hemen yanında bulunmak zorunda değildir:

Dinleye dinleye bu şarkının bütün sözlerini öğrendim.

Burada dinleyen de öğrenen de ben kişisidir.

4.Tekrarın etkisini göstermek

Tekrar bir beceriyi geliştirebilir veya istenmeyen bir sonuca yol açabilir. Hangi anlamın öne çıktığını cümlenin tamamından anlarsın.

-dıkça / -dikçe yapısı da tekrar ile bir değişim arasında ilişki kurabilir. Bu kullanımda iki yapı farklı noktalara dikkat çeker:

• Okudukça öğrendim: Her okuyuşta biraz daha öğrendim; öğrenme, okumayla birlikte ilerledi.
• Okuya okuya öğrendim: Tekrarlanan okumanın sonucunda öğrendim; tekrarın sonucu öne çıkar.

-arak / -erek de yapılış biçimini anlatabilir. Ancak tekrarlı yapı, bağlama göre devamlılığı veya tekrarın etkisini daha belirgin gösterir:

• Okuyarak öğrendim: Öğrenme yolum okumaktı.
• Okuya okuya öğrendim: Okumayı tekrarladım; sonunda öğrendim.

5.Sık kullanılan ifadeler

Bazı tekrarlı biçimleri bir bütün olarak öğrenmek yararlıdır:

• Seve seve: Memnuniyetle. Sana seve seve yardım ederim.
• İstemeye istemeye: İsteksizce. Toplantıya istemeye istemeye katıldı.
• Güle güle: Ayrılan kişiye söylenen bir uğurlama sözü olarak da kullanılır. Kalan kişi, gidene “Güle güle, yine bekleriz!” der; giden kişi ise “Hoşça kal!” der.
• Güle güle kullan / giy: Birinin yeni aldığı eşyayı veya giysiyi mutlulukla kullanmasını dilerken söylenir. Yeni telefonunu güle güle kullan! Yeni kazağını güle güle giy!
• Bile bile: Bilerek, kasıtlı olarak. Beni bile bile yanlış adrese gönderdi.
• Bağıra bağıra: Sesini çok yükselterek. Bağıra bağıra konuştuğu için sesi kısıldı.
• Ağlaya ağlaya: Ağlamayı sürdürerek. Başına gelenleri ağlaya ağlaya anlattı.

İstemeye istemeye biçiminde olumsuzluk eki -me, zarf-fiil ekinden önce gelir: iste-me-y-e. Burada anlam, bir eylemi birçok kez istememek değil, onu isteksizce yapmaktır.

6.Kısa kontrol listesi

1. Tekrarı, devamlılığı veya tekrarın sonucunu mu anlatıyorsun?
2. Son ünlüye göre -a ya da -e seçtin mi?
3. Ünlüyle biten fiile gerekli y sesini ekledin mi?
4. İki biçimi ayrı yazdın mı?
5. Kişiyi ve zamanı ana fiilde gösterdin mi?

Dene → deneye deneye → Deneye deneye öğrendim.