Bir ile belirsiz isimler (A1)

Bir kişi ya da nesneden ilk kez söz ederken bir kullanabiliriz: bir öğrenci, bir kitap. Hangi öğrenci? Hangi kitap? Dinleyen kişi henüz bilmiyor olabilir. Bir, sayı da bildirebilir.

Bir kişi veya nesne

Bir + isim ile bir kişi veya nesneden söz ederiz. Dinleyen kişi onu henüz tanımıyor olabilir.

Kapıda bir kadın var.
Çantamda bir kitap var.
Bir kalem istiyorum.

Son örnekte hangi kalem? Belli değil. Mavi veya siyah olabilir.

Aynı anahtardan tekrar söz ederken bir kullanma; çünkü artık hangi anahtar olduğu belli:

✓ Masada bir anahtar var. Anahtar küçük.

✗ Masada bir anahtar var. Bir anahtar küçük.

İkinci örnekte bir anahtar, aynı anahtarı açıkça göstermez; başka bir anahtar olabilir. Aynı anahtar için Anahtar küçük. de.

Bir nerede kullanılır?

Bir, isimden önce gelir. İsmin bir özelliğini de söylemek istersen sıfat + bir + isim sırasını kullanabilirsin.

Yapı	Örnek
bir + isim	bir ev
sıfat + bir + isim	küçük bir ev
bir + sıfat + isim	bir küçük ev, iki büyük ev — özellikle sayıları karşılaştırırken

Küçük bir ev derken hangi ev belli olmayabilir. Bir küçük ev, iki büyük ev derken sayı önemlidir. Bir, sıfattan önce gelince daha çok sayı anlamı taşır.

Bu sokakta küçük bir kafe var.
Sınıfta yeni bir öğrenci var.
Bu, güzel bir kitap.

Bir her isimle aynı biçimde kullanılır: bir kadın, bir adam, bir çocuk.

Belirsizlik mi, sayı mı?

Bir her zaman yalnızca sayı değildir. Cümleye ve duruma bak.

Durum	Örnek	Anlam
Hangi adam? Bilmiyoruz.	Dışarıda bir adam var.	Adamı henüz tanımıyoruz.
Sayı önemli.	Kaç kalem istiyorsun? — Bir kalem, iki değil.	Kalem sayısı: 1.

Bir kalem istiyorum. cümlesinde iki anlam da olabilir. Konuşurken bir sözcüğünü güçlü söylemek sayı anlamını öne çıkarabilir.

Bir kitap derken kitabı sen biliyor olabilirsin. Dinleyen kişinin hangi kitap olduğunu bilmesi gerekmez. Bir, her zaman “ben de bilmiyorum” demek değildir.

Bir her zaman gerekli mi?

Hayır. Türkçede isimler bir olmadan da kullanılabilir.

Cümle	Anlam
Kitap okuyorum.	Yaptığım işi anlatıyorum: gazete değil, kitap okuyorum.
Bir kitap okuyorum.	Dinleyenin henüz bilmediği tek bir kitaptan söz ediyorum.
Kitabı okuyorum.	Hangi kitap? Belli. Sen de biliyorsun.

Üç cümle de doğrudur. Kitap okuyorum. cümlesinde hangi kitap olduğu yine belli olmayabilir.

Bir kitap okuyorum. dedikten sonra çoğu zaman o kitap hakkında konuşmaya devam ederiz: Bir kitap okuyorum, çok güzel.

Soru ve olumsuzluk: var / yok

Var ile bir kullanabiliriz. Bir, isimden önce gelir; sıfat varsa genellikle sıfattan sonra gelir. Soruda da yeri aynıdır. Yok ile bir şeyin olmadığını söylerken bir kullanmak gerekmez. Hiç, yok anlamını güçlendirir.

Çantamda bir kalem var.
Çantamda mavi bir kalem var.
Bir kalemin var mı? — Evet, bir kalemim var.
Bir kalemin var mı? — Hayır, kalemim yok.
Hiç kalemim yok.

Meslek söylerken de bir gerekli değildir:

Annem doktor.
Ben öğretmenim.

Bu kullanımdaki bir ile isim tekil olur; -lar / -ler almaz.

✓ Çantamda bir kitap var.

✗ Çantamda bir kitaplar var.

Kısa hatırlatma

Bir kişi veya nesneden söz et: bir çocuk, bir masa.
Özellik ekle: küçük bir masa.
Sayıyı belirt: bir masa, iki değil.
Her ismin önüne bir koyma: Kitap okuyorum. Annem doktor.

Bir bazen belirsizlik, bazen sayı bildirir. Doğru anlam için cümleye ve duruma bak.

1.Bir kişi veya nesne

2.Bir nerede kullanılır?

3.Belirsizlik mi, sayı mı?

4.Bir her zaman gerekli mi?

4.1Soru ve olumsuzluk: var / yok

5.Kısa hatırlatma

Now make it stick.