Dolayı ve ötürü ile neden
Dolayı ve ötürü ile neden bildirirken -den ekinin biçimlerini, adlarla ve fiillerle kurulan yapıları, söz dizimini ve kullanım farklarını öğren.
Nedeni belirtme
Bir olayın nedenini açıklamak için dolayı ve ötürü kullanabilirsin. Bu edatlardan önceki sözcük -den ayrılma durum ekini alır. Neden bir adla veya fiilden kurulan bir yapıyla belirtilebilir.
Otobüs kardan dolayı gecikti.
Otobüs kardan ötürü gecikti.
İki cümlede de gecikmenin nedeni kardır.
Bu yapılar yalnızca olumsuz durumlarda kullanılmaz. Teşekkür ederken veya bir başarıyı kutlarken de kullanılabilir:
- Yardımından dolayı teşekkür ederim.
- Başarısından ötürü Elif'i kutladık.
Adlarla yapı ve ek seçimi
Temel yapı ad + ayrılma durum eki + dolayı / ötürü biçimindedir. Ayrılma durum ekinin dört biçimi vardır: -dan, -den, -tan, -ten.
| Sözcük | Ekli biçim | Neden bildiren öbek |
|---|---|---|
| yağmur | yağmurdan | yağmurdan dolayı |
| sis | sisten | sisten ötürü |
| hastalık | hastalıktan | hastalıktan dolayı |
| gürültü | gürültüden | gürültüden ötürü |
Ek seçerken sözcüğün son ünlüsüne ve son ünsüzüne bak:
- Son ünlü a, ı, o, u ise genellikle -dan / -tan kullanılır.
- Son ünlü e, i, ö, ü ise -den / -ten kullanılır.
- Sözcük f, s, t, k, ç, ş, h, p ünsüzlerinden biriyle bitiyorsa ek t ile başlar. Diğer durumlarda d ile başlar.
Bazı alıntı sözcüklerde ünlü uyumu farklıdır: saatten dolayı, rolden ötürü.
Ek sözcüğe bitişik, dolayı ve ötürü ise ayrı yazılır: yağmurdan dolayı, sisten ötürü.
İyelik ekleri ve zamirler
Neden bildiren ad bir kişiye ait olabilir. Bu durumda ayrılma durum eki, iyelik ekinden sonra gelir:
| Anlatılan durum | Neden bildiren yapı |
|---|---|
| benim hatam | hatamdan dolayı |
| senin yardımın | yardımından ötürü |
| onun hastalığı | hastalığından dolayı |
| bizim gecikmemiz | gecikmemizden ötürü |
Üçüncü kişi iyelik ekinden sonra ayrılma durum ekinden önce n gelir: hastalığı + n + dan → hastalığından.
Zamirlerle de aynı yapı kullanılır: benden dolayı, senden ötürü, ondan dolayı, bundan ötürü.
Tren seferleri iptal edildi. Bundan dolayı otobüsle gittik.
Burada bundan dolayı, önceki cümledeki durumu neden olarak gösterir.
Cümleleri dolayısıyla ile de bağlayabilirsin: Seferler iptal edildi; dolayısıyla otobüsle gittik. Burada dolayısıyla, ikinci cümleyi ilk cümlenin sonucu olarak sunar. Bundan dolayı ile benzer bir anlam taşır.
Yalın ad + dolayısıyla kalıbı da kullanılır: Bayram dolayısıyla dükkân bugün kapalı. Bu kullanımda ada ayrılma durum eki ekleme: trafikten dolayısıyla yanlıştır; trafikten dolayı veya trafik dolayısıyla diyebilirsin.
Bir eylemi neden olarak gösterme
Neden bir eylemse fiili doğrudan dolayı veya ötürü ile kullanma. Önce fiilden ad görevinde bir yapı kur.
Yaygın kalıplardan biri fiil + -ma / -me + iyelik eki + ayrılma durum eki biçimindedir. Buradaki -ma / -me, olumsuzluk eki değildir; eylemin adını kurar.
Ben geç kaldım. → Geç kalmamdan dolayı toplantıya katılamadım.
Sen yardım ettin. → Yardım etmenden ötürü işimiz kolaylaştı.
Otobüs geç kaldı. → Otobüsün geç kalmasından dolayı derse yetişemedim.
-dığı / -diği / -duğu / -düğü gibi biçimlerle kurulan yapılar da sık kullanılır:
- Hasta olduğumdan dolayı evde kaldım.
- Erken geldiğinden ötürü sana teşekkür ederim.
İlk örnekte hasta olan kişi bendir. İkinci örnekte erken gelen kişinin sen olduğu anlaşılır; ancak geldiğinden biçimi tek başına hem sen hem de o için kullanılabilir. Kişiyi bağlamdan anlarsın. Erken geldiğin için sana teşekkür ederim. cümlesinde ise geldiğin biçimi açıkça sen kişisini gösterir.
Bu yapı ayrılma durum ekiyle, dolayı / ötürü olmadan da neden bildirebilir: Hasta olduğumdan evde kaldım. Günlük konuşmada Hasta olduğum için evde kaldım. biçimi genellikle daha doğal bir seçenektir.
-ma / -me + iyelik eki + ayrılma durum eki, eylemin kendisini neden olarak gösterir. -dığı + iyelik eki + ayrılma durum eki ise bir durumun gerçek olduğunu veya bir olayın gerçekleştiğini belirtir. Bu iki yapı arasında her zaman kesin bir anlam farkı yoktur:
- Geç kalmamdan dolayı toplantıya katılamadım.
- Geç kaldığımdan dolayı toplantıya katılamadım.
İlk cümlede neden, benim geç kalmam olarak adlandırılır; ikincisinde geç kaldığım gerçeği öne çıkar. Burada ikisi de uygundur. Bir eylemi adlandırmak istediğinde ilk yapıyı, bir durumu ya da olayı gerçek bir neden olarak belirtmek istediğinde ikinci yapıyı seçebilirsin. İkinci yapı yalnızca geçmiş olaylar için kullanılmaz: Hasta olduğumdan dolayı bugün evdeyim.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Kullanım ve cümledeki yer
Dolayı ve ötürü çoğu neden cümlesinde birbirinin yerine kullanılabilir. Dolayı günlük dilde daha yaygındır. Ötürü ise günümüz konuşma dilinde oldukça seyrektir; daha çok yazılı dilde görülür ve resmî ya da biraz eskimiş duyulabilir.
Günlük konuşmada kendi cümlelerini kurarken genellikle dolayı veya için seç: Yağmurdan dolayı dışarı çıkmadık. / Yağmur yağdığı için dışarı çıkmadık. Yağmurdan ötürü dışarı çıkmadık. da doğrudur, ancak daha çok yazı dilini hatırlatır.
Neden bildiren öbek cümlenin başında veya yüklemden önce bulunabilir:
Yoğun trafikten dolayı işe geç kaldım.
İşe yoğun trafikten dolayı geç kaldım.
Her iki cümle de doğaldır. Öbeğin içindeki sıra değişmez: önce neden ve eki, sonra dolayı / ötürü gelir.
✗ Yağmur dolayı dışarı çıkmadık.
✓ Yağmurdan dolayı dışarı çıkmadık.
✗ Geç kaldım ötürü özür dilerim.
✓ Geç kalmamdan ötürü özür dilerim.
İlk örnekte ayrılma durum eki eksiktir. İkinci örnekte çekimli fiil yerine ad görevindeki yapı gerekir.
Dolayı, yüzünden, sayesinde ve için
Nedeni anlatırken seçtiğin yapı, sonuca nasıl baktığını da gösterebilir:
| Yapı | Kullanım | Örnek |
|---|---|---|
| yüzünden | Çoğunlukla olumsuz bir sonuç bildirir; bazen suçlama anlamı taşır. | Trafik yüzünden geç kaldım. |
| sayesinde | Genellikle olumlu bir sonuca katkı sağlayan nedeni belirtir. | Senin sayende sınavı geçtim. |
| için | Neden bildirirken tarafsızdır; günlük konuşmada çok yaygındır. | Hasta olduğum için gelemedim. |
| dolayı / ötürü | Olumlu veya olumsuz nedenleri tarafsız biçimde aktarabilir; özellikle ötürü daha resmî duyulabilir. | Hasta olduğumdan dolayı gelemedim. |
Trafikten dolayı geç kaldım. neden hakkında bilgi verir. Trafik yüzünden geç kaldım. ise trafiğin yarattığı olumsuz sonucu daha belirgin biçimde vurgular. Senin sayende ifadesi de kişinin olumlu katkısını öne çıkarır.
Sayesinde yapısındaki iyelik eki kişiye göre değişir: benim sayemde, senin sayende, onun sayesinde.
Bu yapıların önündeki ekler aynı değildir: trafikten dolayı, ama trafik yüzünden; hasta olduğumdan dolayı, ama hasta olduğum için.
Kısa kontrol listesi
- Nedeni bul: Neden geciktin? → Trafik.
- Uygun eki ekle: trafikten.
- Edatı ayrı yaz: trafikten dolayı / trafikten ötürü.
- Neden bir eylemse uygun yapıyı kur: geç kalmamdan dolayı.
Dolayı ve ötürü neden bildirir; kendilerinden önceki sözcük ayrılma durum eki alır.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
7 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 7 words and review them later.
Neden ve sonuç değerlendirmesinde edatlar
7 wordsLast updated October 12, 2026