Eklerde küçük ünlü uyumu
Eklerde küçük ünlü uyumunu öğren; son ünlüye göre -lı, -li, -lu, -lü ve -sız, -siz, -suz, -süz biçimlerini günlük örneklerle doğru seç ve kullan.
Son ünlüye bak
Eklerde küçük ünlü uyumu, ekin ünlüsünü seçmene yardım eder: tuz → tuzlu, süt → sütlü. Bu sayfada -lı, -li, -lu, -lü ve -sız, -siz, -suz, -süz biçimlerini öğreneceksin.
Eki seçerken kelimenin son ünlüsüne bak:
- çay → son ünlü a
- limon → son ünlü o
- üzüm → son ünlü ü
Dört biçimli ekler
a, e, ı, i düz ünlülerdir. o, ö, u, ü yuvarlak ünlülerdir. Küçük ünlü uyumunda bu fark önemlidir.
Aşağıdaki eklerde son ünlüye göre ı, i, u, ü kullanılır:
| Kelimenin son ünlüsü | Ekteki ünlü | -lı / -li / -lu / -lü | -sız / -siz / -suz / -süz |
|---|---|---|---|
| a, ı | ı | yağlı | yağsız |
| e, i | i | şekerli | şekersiz |
| o, u | u | tuzlu | tuzsuz |
| ö, ü | ü | sütlü | sütsüz |
Örneğin limon kelimesinin ilk ünlüsü i, son ünlüsü o. Bu yüzden doğru biçim limonlu.
Kelime uzun olsa da son ünlüyü bul: patates → e → patatesli.
Aynı ünlü seçimini başka eklerde de görebilirsin:
- mı / mi / mu / mü ile soru sorarız: Çay mı? Şeker mi? Tuz mu? Süt mü? Soru eki ayrı yazılır.
- -lık / -lik / -luk / -lük: kitaplık, şekerlik, tuzluk, gözlük.
- -ım / -im / -um / -üm, ünsüzle biten bu kelimelerde “benim” anlamı verir: çantam değil, kitabım, evim, topum, gözüm.
Var mı, yok mu?
-lı, -li, -lu, -lü eki, bu örneklerde bir şeyin içinde ne olduğunu anlatır. -sız, -siz, -suz, -süz eki ise onun olmadığını anlatır.
Çayda şeker var. → Şekerli çay.
Çayda şeker yok. → Şekersiz çay.
Çorbada tuz var. → Tuzlu çorba.
Kahvede süt yok. → Sütsüz kahve.
Salatada limon var. → Limonlu salata.
Aynı kelimede iki ekin ünlüsü de aynı olur: yağlı – yağsız, sütlü – sütsüz.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Her ek dört biçimli değildir
-lar / -ler gibi iki biçimli eklerde yalnızca a / e vardır. Bu eklerde a, ı, o, u sonrasında -lar; e, i, ö, ü sonrasında -ler kullanılır; buna büyük ünlü uyumu denir. Son ünlü yuvarlak olsa da bu eklerde u / ü kullanma.
| Kelime | Dört biçimli ekle | Çokluk ekiyle |
|---|---|---|
| tuz | tuzlu | tuzlar |
| süt | sütlü | sütler |
✗ tuzlı → ✓ tuzlu
✗ sütli → ✓ sütlü
Ama çokluk biçimleri tuzlar ve sütler olur; tuzlur ve sütlür olmaz.
Bazı kelimelerde özel biçimler vardır: saat → saatli, gol → gollü. Bu kelimeleri ekli biçimleriyle birlikte öğren.
Kısa kontrol
Bir ekin dört biçimi varsa şu sırayı izle:
- Kelimenin son ünlüsünü bul.
- a, ı → ı; e, i → i; o, u → u; ö, ü → ü eşleştirmesini kullan.
- Eki ekle: yağlı, şekerli, tuzlu, sütlü.
Hatırla: İlk ünlüye değil, son ünlüye bak. -lar / -ler gibi iki biçimli ekleri ve saatli, gollü gibi özel biçimleri ayrı hatırla.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026