Geniş zamanda olumsuzluk ve soru
Geniş zamanda olumsuz cümleleri, kişi eklerini, olumlu ve olumsuz soruları öğren; soru ekinin yazımını ve kısa cevapları örneklerle birlikte incele.
Alışkanlıkları ve genel durumları anlatma
Geniş zamanda olumsuz cümlelerle alışkanlıklarını ve genellikle yapmadığın işleri anlatırsın. Sorularla da bir kişinin alışkanlıklarını veya genel bir durumu öğrenirsin. Burada olumsuz biçimleri, soru ekinin yerini ve kısa cevapları göreceksin.
- Ben kahve içmem.
- Bu dükkân pazar günleri açılmaz.
- Sen işe otobüsle gider misin?
Olumsuz biçimler
Fiilin köküne veya gövdesine son ünlüye göre -ma- ya da -me- gelir. Kişiye göre biçim değişir.
- Son ünlü a, ı, o, u ise -ma- kullan: bakmak → bakmam, okumak → okumam.
- Son ünlü e, i, ö, ü ise -me- kullan: gelmek → gelmem, gülmek → gülmem.
| Kişi | Olumsuz ekler | Bakmak | Gelmek |
|---|---|---|---|
| Ben | -mam / -mem | bakmam | gelmem |
| Sen | -mazsın / -mezsin | bakmazsın | gelmezsin |
| O | -maz / -mez | bakmaz | gelmez |
| Biz | -mayız / -meyiz | bakmayız | gelmeyiz |
| Siz | -mazsınız / -mezsiniz | bakmazsınız | gelmezsiniz |
| Onlar | -mazlar / -mezler | bakmazlar | gelmezler |
Olumsuz düz cümlede ben ve biz biçimlerinde z yoktur: gelmem, gelmeyiz. Biz biçiminde y vardır: gel-me-y-iz.
Olumlu geniş zaman ekinin üzerine olumsuzluk eki ekleme. Olumsuz biçimi fiilin kökünden veya gövdesinden kur:
- çalışmak: çalışır → çalışmaz
- okumak: okur → okumaz
- gitmek: gider → gitmez
Son örnekte olumlu biçimdeki d, olumsuz biçimde yoktur; fiilin kökü git- olarak kalır.
Olumlu soru kurma
Fiilin olumlu geniş zaman biçiminden sonra mı, mi, mu, mü gelir. Soru eki ayrı yazılır. Biçimini kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne göre seçersin.
| Son ünlü | Soru eki | Örnek |
|---|---|---|
| a, ı | mı | Erken kalkar mısın? |
| e, i | mi | Çay içer misin? |
| o, u | mu | Kitap okur musun? |
| ö, ü | mü | Her gün yürür müsün? |
Ben, sen, biz, siz için kişi eki soru ekine bitişir. O için kişi eki gelmez. Onlar biçiminde -lar/-ler, soru ekinden önce gelir.
| Kişi | Gelmek ile soru |
|---|---|
| Ben | gelir miyim? |
| Sen | gelir misin? |
| O | gelir mi? |
| Biz | gelir miyiz? |
| Siz | gelir misiniz? |
| Onlar | gelirler mi? |
Ben ve biz biçimlerinde soru ekiyle kişi eki arasında y bulunur: mıyım, miyim, muyum, müyüm; mıyız, miyiz, muyuz, müyüz.
Özne açıkça onlar ise çoğul kişi eki kullanılmayabilir: Onlar burada çalışırlar mı? ve Onlar burada çalışır mı? doğrudur.
Geniş zaman soruları rica için de kullanılır: Pencereyi açar mısın? Daha nazik bir hitapta veya birden fazla kişiye Pencereyi açar mısınız? dersin.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Olumsuz soru kurma
Olumsuz soruda bütün kişilerde -maz/-mez kullanılır. Ardından ayrı yazılan soru eki ve gerekli kişi eki gelir. -maz sonrasında mı, -mez sonrasında mi kullanılır.
| Kişi | Bakmak | Gelmek |
|---|---|---|
| Ben | bakmaz mıyım? | gelmez miyim? |
| Sen | bakmaz mısın? | gelmez misin? |
| O | bakmaz mı? | gelmez mi? |
| Biz | bakmaz mıyız? | gelmez miyiz? |
| Siz | bakmaz mısınız? | gelmez misiniz? |
| Onlar | bakmazlar mı? | gelmezler mi? |
Ben ve biz için düz cümleyle soruyu karıştırma:
- Ben gelmem. → Ben gelmez miyim?
- Biz gelmeyiz. → Biz gelmez miyiz?
✗ Ben gelmem mi? → Geniş zamanda normal olumsuz soru için Ben gelmez miyim? kullan.
Olumsuz soru, sık sık bir beklenti veya şaşırma anlatır.
Durum: Arkadaşın çay istemiyor. Sen onun her gün çay içtiğini biliyorsun.
— Sen çay içmez misin?
— Genellikle içerim, ama bugün istemiyorum.
Cevaplar ve sık yapılan hatalar
Olumlu bir soruya evet veya hayır ile cevap verebilirsin. Fiili de söylemek cevabı açık yapar.
— Hafta sonları çalışır mısın?
— Evet, çalışırım.
— Hayır, çalışmam.
Olumsuz soruda yalnızca evet veya hayır demek yerine fiille cevap vermek daha açıktır:
- Sen et yemez misin? → Et yemem.
- Sen et yemez misin? → Et yerim, ama çok sık değil.
| Hatalı biçim | Doğru biçim | Neden? |
|---|---|---|
| Ben çalışmazım. | Ben çalışmam. | Olumsuz düz cümlede ben biçiminde z yoktur. |
| Biz gelmeziz. | Biz gelmeyiz. | Biz biçimi -mayız/-meyiz ile kurulur. |
| Gelirmisin? | Gelir misin? | Soru eki ayrı yazılır. |
| Okur misin? | Okur musun? | Okur kelimesinin son ünlüsü u'dur. |
Kısa kontrol listesi
- Olumsuz cümle kurarken kişiye bak: gelmem, gelmezsin, gelmez, gelmeyiz, gelmezsiniz, gelmezler.
- Olumlu soruda son ünlüye göre mı, mi, mu veya mü seç: bakar mı, gelir mi, okur mu, yürür mü?
- Olumsuz soruda her kişi için -maz/-mez kullan: gelmez miyim, gelmez miyiz?
- Soru ekini ayrı, ona gelen kişi ekini bitişik yaz: gelir misin?
- Cevabın açık olsun: Gelirim veya gelmem.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026