İsim cümlelerinde geçmiş zaman (A2)

Geçmişteki durumları anlatma

Geçmişte kim olduğunu, nasıl olduğunu veya nerede olduğunu anlatmak için isim cümlelerinde geçmiş zaman kullanırsın. Hastaydım, evdeydim, vardı gibi biçimlerle geçmişteki durumları anlatabilir; olumsuz cümleler ve sorular kurabilirsin.

Bu cümlelerde bir iş veya hareket değil; kimlik, özellik, yer ya da bir şeyin varlığı anlatılır.

Şimdi öğretmenim. Beş yıl önce öğrenciydim.
Bugün iyiyim. Dün hastaydım.
Şimdi işteyiz. Dün akşam evdeydik.

Dün, dün akşam, geçen hafta, iki yıl önce gibi sözler zamanı belirtir.

Geçmiş zaman eki nasıl seçilir?

Temel sıra şöyledir: isim veya sıfat + geçmiş zaman eki + kişi eki. Yer bildiren sözlere de aynı ekler gelir: evde → evdeydim.

Geçmiş zaman ekinin ünlüsü, eklendiği sözün son ünlüsüne uyar:

Son ünlü	Ek biçimleri	Örnekler
a, ı	-dı, -tı	yaşlıydı, sıcaktı
e, i	-di, -ti	güzeldi, gençti
o, u	-du, -tu	yorgundu, boştu
ö, ü	-dü, -tü	üzgündü, güçtü

Söz f, s, t, k, ç, ş, h, p ünsüzlerinden biriyle biterse ek t ile başlar: açıktı, gençti, boştu.
Diğer ünsüzlerden sonra ek d ile başlar: güzeldi, yorgundu.
Söz ünlüyle biterse araya y girer: hasta + y + dı → hastaydı, kötü + y + dü → kötüydü.

Bazı alıntı sözcüklerde son ünlüye göre beklenen ek kullanılmaz: Meşguldüm. Bu tür biçimleri sözcükle birlikte öğren.

Geçmiş zamanın ayrı yazılan biçimi idi de vardır: güzel idi → güzeldi, hasta idi → hastaydı. Günlük kullanımda bitişik biçimler yaygındır.

Kişiye göre çekim

Kişi eki, geçmiş zaman ekinden sonra gelir. Aşağıdaki tabloda mutlu sözcüğünün çekimini görebilirsin.

Kişi	Geçmiş zaman
Ben	mutluydum
Sen	mutluydun
O	mutluydu
Biz	mutluyduk
Siz	mutluydunuz
Onlar	mutluydular / mutluydu

O için ayrıca kişi eki gelmez. Onlar açıkça söylendiğinde iki biçim de kullanılabilir: Onlar mutluydu. / Onlar mutluydular.

Kişi eklerindeki ünlüler de uyuma göre değişir: yorgundun, hastaydık, evdeydiniz.

Ben geçen yıl öğrenciydim.
Sen dün çok sessizdin.
O sabah hava soğuktu.
Biz saat sekizde okuldaydık.
Siz dün yorgundunuz.

Quick check

Try one question now.

Dün çorba çok ; hemen içemedim.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Olumsuz cümle: değildi

İsim ve sıfatlarla kurulan bu cümleleri olumsuz yapmak için değil kullanırsın. Geçmiş zaman ve kişi ekleri değil sözcüğüne gelir.

İsim veya sıfat + değildi + kişi eki

Kişi	Olumsuz örnek
Ben	hasta değildim
Sen	hasta değildin
O	hasta değildi
Biz	hasta değildik
Siz	hasta değildiniz
Onlar	hasta değildiler / değildi

Dün hasta değildim, sadece yorgundum.
Geçen hafta şehirde değildik.
Film sıkıcı değildi.

Geçmiş zaman ekini bu yapıda değil sözcüğüne getir.

✓ Dün yorgun değildim.

✗ Dün yorgundum değil.

Soru biçimi: mıydı, miydi, muydu, müydü

Soru eki mı, mi, mu, mü, önceki sözün son ünlüsüne göre seçilir ve ayrı yazılır. Geçmiş zaman ve kişi ekleri soru ekine bitişir.

Son ünlü	Soru biçimi	Örnek
a, ı	mıydı	Hava sıcak mıydı?
e, i	miydi	Film güzel miydi?
o, u	muydu	Sen yorgun muydun?
ö, ü	müydü	Siz üzgün müydünüz?

Kişiye göre mıydım, mıydın, mıydı, mıydık, mıydınız, mıydılar biçimleri kullanılır. Diğer soru biçimleri de aynı şekilde kişi eki alır.

— Dün evde miydin?

— Evet, evdeydim.

— Toplantı uzun muydu?

— Hayır, uzun değildi.

Olumsuz soruda soru eki değil sözcüğünden sonra gelir: Dün hasta değil miydin?

Olumsuz soruda değil sözcüğünün son ünlüsü i olduğu için mi kullanılır: Yorgun değil miydin?

Vardı, yoktu ve kısa özet

Geçmişte bir şeyin bulunduğunu anlatmak için vardı, bulunmadığını anlatmak için yoktu kullanırsın.

Dün çantamda bir kitap vardı.
Sabah evde ekmek yoktu.
Dün ders var mıydı? — Hayır, yoktu.

Hatırlamak için şu dört yapıyı karşılaştır:

Durum: Dün evdeydim.
Olumsuz durum: Dün evde değildim.
Soru: Dün evde miydin?
Varlık ve yokluk: Evde ekmek vardı. Evde süt yoktu.

1.Geçmişteki durumları anlatma

2.Geçmiş zaman eki nasıl seçilir?

3.Kişiye göre çekim

Try one question now.

4.Olumsuz cümle: değildi

5.Soru biçimi: mıydı, miydi, muydu, müydü

6.Vardı, yoktu ve kısa özet

Now make it stick.