-ken ile eş zamanlılık
Türkçede -ken ile aynı anda yapılan işleri anlatmayı, fiillerle ve isimlerle doğru biçimleri kurmayı, zaman ve kişi kullanımını örneklerle öğren.
İki iş aynı zamanda olabilir: Sen yemek yaparsın ve o sırada müzik dinlersin. -ken ile bu işleri tek cümlede anlatabilirsin: Yemek yaparken müzik dinlerim. Bu yapı fiillerle ve isimlerle kullanılır; zamanı ve kişiyi cümlenin sonundaki fiille birlikte düşünmelisin.
Aynı zamanda olan işler
-ken, bir işin hangi sırada olduğunu gösterir. İki iş aynı süre boyunca devam edebilir. Bir iş devam ederken kısa bir olay da olabilir.
- Ders çalışırken müzik dinliyorum. → İki işi aynı zamanda yapıyorum.
- Eve yürürken bir arkadaşımı gördüm. → Yürüyordum. O sırada arkadaşımı gördüm.
İşlerin aynı anda başlaması veya bitmesi gerekmez.
Fiillerle -ken nasıl kullanılır?
Sık kullanılan yapı fiilin geniş zaman biçimi + -ken şeklindedir. Geniş zaman biçimindeki -r, -ar, -er, -ır, -ir, -ur, -ür korunur. Kişi eki eklenmez.
| Fiil | Geniş zaman | -ken ile |
|---|---|---|
| okumak | okur | okurken |
| yapmak | yapar | yaparken |
| gitmek | gider | giderken |
| çalışmak | çalışır | çalışırken |
| içmek | içer | içerken |
| konuşmak | konuşur | konuşurken |
| yürümek | yürür | yürürken |
Gitmek → giderken biçiminde t, d olur. Bu değişiklik geniş zaman biçiminde de vardır: gider.
Önce o ile geniş zamanı düşün: O okur. Sonra -ken ekle: okurken.
-ken değişmez. Ünlü uyumuna göre -kan olmaz: yaparken, okurken, yürürken.
Zamanı ve kişiyi nasıl anlarsın?
-ken bölümünde kişi eki yoktur. Bu bölüm tek başına geçmiş zamanı veya şimdiki zamanı göstermez. Cümlenin sonundaki fiile ve zaman sözlerine bak.
- Her gün işe giderken kahve alırım.
- Dün işe giderken kahve aldım.
- Şimdi yemek yerken müzik dinliyorum.
- Yarın eve dönerken seni arayacağım.
İki işi aynı kişi yapabilir:
- Ben yemek yaparken müzik dinlerim.
- Sen yemek yaparken müzik dinlersin.
İşleri farklı kişiler de yapabilir. Bu durumda kişileri açıkça söyle:
- Ben yemek yaparken kardeşim masayı hazırlıyor.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
İsimlerle ve yer bildiren sözlerle -ken
-ken, yalnızca fiillerle kullanılmaz. Bir durumun veya bir yerde olmanın zamanını da gösterebilir. Ünsüzden sonra -ken, ünlüden sonra -yken gelir.
| Söz | -ken ile | Örnek |
|---|---|---|
| çocuk | çocukken | Çocukken çok oyun oynardım. |
| öğrenci | öğrenciyken | Öğrenciyken bu şehirde yaşadım. |
| evde | evdeyken | Evdeyken rahat kıyafetler giyerim. |
| okulda | okuldayken | Okuldayken telefonumu kapatırım. |
Evdeyken, evde olduğun sırada anlamındadır. Kişi, cümleye göre değişir: Ben evdeyken / sen evdeyken.
Ayrı yazılan iken biçimi de doğrudur: çocuk iken, öğrenci iken, evde iken. Bitişik yazarken ünlüden sonra y kullan: öğrenciyken, evdeyken.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Ben okurumken not alırım. → ✓ Ben okurken not alırım. -ken öncesine kişi eki getirme.
- ✗ Yemek yaparkan konuşuyoruz. → ✓ Yemek yaparken konuşuyoruz. -ken değişmez.
- ✗ Evdeken kitap okurum. → ✓ Evdeyken kitap okurum. Ünlüden sonra y gerekir.
-ken, sonra anlamına gelmez:
- Yemek yerken çay içiyorum. → Yemek ve çay aynı zamanda.
- Yemekten sonra çay içiyorum. → Önce yemek, sonra çay.
Kısa kontrol listesi
- İki iş aynı zamanda mı oluyor? -ken kullanabilirsin.
- Fiil mi kullanıyorsun? Geniş zaman biçimine -ken ekle: gelir → gelirken.
- İsim veya yer bildiren söz ünlüyle mi bitiyor? -yken kullan: evde → evdeyken.
- Kişiyi ve zamanı kontrol et: Ben yürürken konuşurum. Dün yürürken konuştum.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026