-sa da ile koşul ve karşıtlık.

1.Koşul sonucu değiştirmediğinde

-sa da / -se de, bir durumun beklenen sonucu değiştirmediğini anlatır. Bu yapıyla olası bir engele rağmen ne yapacağını söyleyebilir veya gerçek bir durumla sonuç arasındaki karşıtlığı gösterebilirsin.

Bu yapıda iki bölüm vardır:

• Koşul veya karşıtlık: Yağmur yağsa da…
• Değişmeyen sonuç: …yürüyüşe çıkacağız.

2.Yapıyı kurma ve kişi ekleri

Temel sıra şöyledir: fiil kökü veya gövdesi + -sa/-se + kişi eki + da/de.

Fiilin son ünlüsü a, ı, o, u ise -sa; e, i, ö, ü ise -se kullanılır: kalsa da, çıksa da, koşsa da, dursa da; gelse de, bilse de, görse de, gülse de.

Kişi	Kalmak	Gelmek
Ben	kalsam da	gelsem de
Sen	kalsan da	gelsen de
O	kalsa da	gelse de
Biz	kalsak da	gelsek de
Siz	kalsanız da	gelseniz de
Onlar	kalsalar da	gelseler de

Onlar öznesiyle üçüncü tekil biçim de kullanılabilir: Onlar gelmese de toplantıyı yapacağız.

3.Olası engel ve gerçek karşıtlık

Bu yapı yalnızca gerçekleşmemiş bir koşul anlatmaz. Durumun olası mı, gerçek mi olduğunu bağlamdan anlarsın.

3.1Olası bir engele rağmen

Burada bile de kullanılabilir: Yarın çok yorulsam bile seni istasyondan alacağım. Bile, olası engeli daha güçlü vurgulayabilir.

3.2Gerçek bir duruma rağmen

İsim ve sıfatlarla temel kalıp isim/sıfat + olsa da biçimindedir: öğrenci olsa da, küçük olsa da, pahalı olsa da.

3.3Ne kadar … -sa da

Ne kadar … -sa da / -se de, bir durumun derecesi veya bir çabanın miktarı ne olursa olsun sonucun değişmediğini vurgular.

3.4Geçmişteki karşıtlık

-sa da / -se de ile kurulan cümlenin sonucu geçmiş zamanda da olabilir. İlk bölümdeki durumun ne zaman gerçekleştiğini bağlam gösterir.

Geçmişte gerçekleşmiş bir duruma rağmen ortaya çıkan sonucu -DIysa da biçimiyle de anlatabilirsin: çalıştıysa da, geldiyse de, aradıysam da. Bu kullanım, özellikle yazılı anlatımda görülür.

3.5Yakın anlamlı yapılar

Yapı ve örnek	Anlam ve kullanım
Yağmur yağsa da çıkacağız.	Olası veya gerçek bir engele rağmen kararın değişmediğini anlatır; konuşmada ve yazıda kullanılır.
Yağmur yağsa bile çıkacağız.	Yağmuru daha güçlü bir engel olarak vurgular; özellikle olası durumlarda yaygındır.
Yağmur yağmasına rağmen çıkacağız.	Bu örnekte yağmurun yağdığı bir gerçek olarak sunulur. Konuşmada da kullanılır; daha resmî anlatıma da uygundur.
Yağmur yağıyor. Yine de çıkacağız.	Karşıtlığı ikinci cümlede belirtir; konuşmada ve yazıda yaygındır.

4.Olumsuz biçimler

Fiili olumsuz yapmak için -ma/-me, koşul ekinden önce gelir: gel-me-se-m de → gelmesem de.

Olumlu	Olumsuz
arasam da	aramasam da
gelsen de	gelmesen de
bilse de	bilmese de
pahalı olsa da	pahalı olmasa da

Olumsuzluk ilk bölümün anlamını değiştirir. İkinci bölüm olumlu veya olumsuz olabilir: Çağırsalar da gitmeyeceğim.

5.Yalnızca koşul bildiren -sa ile farkı

-sa/-se, tek başına bir sonucu koşula bağlayabilir. -sa da/-se de ise belirtilen durumun sonucu değiştirmediğini gösterir.

Cümle	Anlam
Vaktim olursa seni arayacağım.	Seni aramam, vaktimin olmasına bağlı.
Vaktim olmasa da seni arayacağım.	Vaktimin olmaması aramama engel değil.

Zaman eki bulunan biçimlerle de karşıtlık kurulabilir: Çok çalıştıysa da kazanamadı. Burada çalışmanın gerçekleştiği, ancak beklenen sonucu vermediği anlatılır.

6.Kısa kontrol listesi

Cümleni kurarken şu sırayı izle:

1. Sonucu değiştirmeyen durumu belirle: Yorulmak.
2. Gerekli kişi ve olumsuzluk eklerini seç: Yorulsam.
3. Da/de bağlacını ayrı yaz: Yorulsam da.
4. Değişmeyen sonucu ekle: Yorulsam da işi bitireceğim.

Kısaca: -sa/-se koşul kurar; -sa da/-se de, koşula veya beklenenin tersine olan bir duruma rağmen sonucun değişmediğini anlatır.