Soru sözcükleriyle dolaylı sorular
Soru sözcükleriyle dolaylı soru kurmayı, -dık ve -acak biçimlerini, kişi değişimini ve bilmek, sormak gibi fiillerle doğal kullanımı örneklerle öğren.
Bir soruyu başka bir cümlenin içinde kullanabilirsin: Nerede oturuyor? → Nerede oturduğunu bilmiyorum. Soru sözcükleriyle kurulan bu dolaylı sorular, hangi bilgiyi bildiğini, bilmediğini veya öğrenmek istediğini anlatır. Bu yapıda fiilin biçimine ve sorunun kiminle ilgili olduğuna dikkat etmelisin.
Soruyu cümlenin içine yerleştir
Doğrudan soruda birinden cevap beklersin. Dolaylı soruda ise soruyu bilmek, bilmemek, sormak, merak etmek, öğrenmek gibi bir fiile bağlarsın.
| Doğrudan soru | Dolaylı sorulu cümle |
|---|---|
| Ece nerede çalışıyor? | Ece’nin nerede çalıştığını biliyorum. |
| Ders ne zaman başlıyor? | Dersin ne zaman başladığını bilmiyorum. |
| Bu yemek nasıl yapılıyor? | Bu yemeğin nasıl yapıldığını merak ediyorum. |
Dolaylı soruda nerede, ne zaman, nasıl gibi soru sözcükleri kalır. Ancak fiil, bağımsız bir sorudaki gibi çekimlenmez: çalışıyor → çalıştığını.
İçinde soru sözcüğü bulunan her cümle soru cümlesi değildir.
Nerede çalıştığını biliyorum. → Bilgi veriyorum; sonuna nokta koyuyorum.
Nerede çalıştığını biliyor musun? → Sana soru soruyorum; sonuna soru işareti koyuyorum.
Fiili uygun biçime getir
Şimdiki zaman, alışkanlık veya geçmişle ilgili dolaylı sorularda genellikle -dık + iyelik eki kullanılır. Gelecekle ilgili sorularda -acak + iyelik eki kullanılır. Ardından, ana fiilin gerektirdiği durum eki gelir.
| Anlam | Doğrudan soru | Dolaylı sorulu cümle |
|---|---|---|
| Şimdi | Ece ne yapıyor? | Ece’nin ne yaptığını bilmiyorum. |
| Alışkanlık | Ece her gün ne okur? | Ece’nin her gün ne okuduğunu biliyorum. |
| Geçmiş | Ece dün nereye gitti? | Ece’nin dün nereye gittiğini sordum. |
| Gelecek | Ece yarın nereye gidecek? | Ece’nin yarın nereye gideceğini merak ediyorum. |
-dık ekinin ünlü ve ünsüz uyumuna göre biçimleri -dık, -dik, -duk, -dük, -tık, -tik, -tuk, -tük olur. Gelecek biçimleri -acak, -ecek olur. Bu eklerdeki k, ünlüyle başlayan iyelik ekinden önce ğ olur:
- gel-dik-i → geldiği
- yap-tık-ı → yaptığı
- oku-duk-u → okuduğu
- gör-dük-ü → gördüğü
- gel-ecek-i → geleceği
Bilmek gibi fiillerle bu yapıya belirtme eki de eklenir: geldiği → geldiğini, geleceği → geleceğini.
-dık biçimi tek başına geçmiş zaman demek değildir. Zamanı anlamak için şimdi, her gün, dün gibi sözlere ve konuşmanın konusuna bak.
Soru sözcüğünü anlamına göre seç
Soru sözcüğü, öğrenmek istediğin bilgiyi gösterir. Gerekli ekleri dolaylı soruda da korur.
| Öğrenmek istediğin bilgi | Örnek |
|---|---|
| Kişi | Toplantıya kimin geleceğini bilmiyorum. |
| Nesne | Ece’nin ne aldığını merak ediyorum. |
| Yer | Anahtarın nerede olduğunu biliyorum. |
| Yön | Otobüsün nereye gittiğini sordum. |
| Zaman | Filmin ne zaman başlayacağını öğrendim. |
| Neden | Ece’nin neden güldüğünü anlamadım. |
| Yöntem | Bu cihazın nasıl çalıştığını bilmiyorum. |
| Seçim | Ece’nin hangi kitabı seçtiğini gördüm. |
| Sayı | Kaç kişinin geleceğini sordum. |
Fiilin istediği eke de dikkat et: Kime telefon etti? → Kime telefon ettiğini bilmiyorum.
Fiilsiz sorularda çoğu zaman olmak kullanılır:
Anahtar nerede? → Anahtarın nerede olduğunu bilmiyorum.
Bu çanta kimin? → Bu çantanın kimin olduğunu sordum.
Bilet ne kadar? → Biletin ne kadar olduğunu öğrendim.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Kişiyi ve bakış açısını koru
İyelik eki, dolaylı sorudaki işi kimin yaptığını gösterir. Özne açıkça söylendiğinde benim, senin, Ece’nin, bizim gibi biçimler kullanılır.
| Kimin yaptığı soruluyor? | Dolaylı sorulu cümle |
|---|---|
| Ben | Ece, benim nerede çalıştığımı sordu. |
| Sen | Senin nerede çalıştığını bilmiyorum. |
| Ece | Ece’nin nerede çalıştığını bilmiyorum. |
| Biz | Ece, bizim nerede çalıştığımızı biliyor. |
| Siz | Sizin nerede çalıştığınızı bilmiyorum. |
| Onlar | Onların nerede çalıştıklarını bilmiyorum. |
Kişi konuşmadan anlaşılıyorsa özneyi söylemeyebilirsin: Nerede çalıştığımı sordu.
Bir konuşmayı aktarırken kişi biçimi, anlatanın bakış açısına göre değişebilir.
Ece bana “Nerede çalışıyorsun?” diye sordu.
→ Ece bana nerede çalıştığımı sordu.
İlk sorudaki sen, soruyu aktaran ben olduğum için çalıştığımı kullanıyorum.
Ana fiile ve soru ekine dikkat et
Dolaylı sorunun sonundaki durum eki, ana fiile bağlıdır. Bilmek, sormak, merak etmek, öğrenmek ile bu kullanımda belirtme eki gelir.
- Nereye gideceğini biliyorum.
- Nereye gideceğini sordum.
- Nereye gideceğini merak ediyorum.
Başka bir fiille ek değişebilir: Nereye gideceğine karar verdin mi? Burada karar vermek yönelme eki ister.
Soru sözcüklü dolaylı sorunun içine gereksiz bir mi ekleme.
✓ Ece’nin nerede çalıştığını bilmiyorum.
✗ Ece’nin nerede mi çalıştığını bilmiyorum.
Bütün cümleyi soruya çevirmek istersen soru ekini ana fiille kullan:
✓ Ece’nin nerede çalıştığını biliyor musun?
Kısa kontrol listesi
Dolaylı soru kurarken şu sırayı izleyebilirsin:
- İstenen bilgiyi belirle ve kim, ne, nerede, nasıl gibi soru sözcüğünü koru.
- Zamana göre -dık veya -acak biçimini seç.
- İşi yapan kişiye göre iyelik ekini getir.
- Ana fiilin istediği durum ekini ekle.
- Cümlenin bilgi mi verdiğini, soru mu sorduğunu kontrol et.
Ece ne zaman gelecek? → Ece’nin ne zaman geleceğini bilmiyorum. → Ece’nin ne zaman geleceğini biliyor musun?
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
18 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 18 words and review them later.
Dolaylı sorularda soru sözleri
18 wordsLast updated October 12, 2026